-
extracted text
-
a
SMRSNSUEASN,
Me r
ES
à
SENS e
elut
e RR
p
ter
z
:
:
m, el apr Piu,
6s c
jc
ttn hee s bu
quen
RH.
een
qq
mU
E
UieOUE
foi
o,
is
:
o
Mu
p
T
:
x ^ ra Ae
x
di. d Z2
a
in
PE
humanarumq, rerum peritiffimi;iuris vtríufg profefforís
exímít,Domíní loánís Bertaudí Petragoríci Turrifalbe ín
ducatu Engolífmenfi
facerrimi Ioá
nis Baptiftg filíabus nepotíbus beatz: Anni líbrí
ttes ab eodé expurgatí 8t emunctí : ín quíbus de agnatío«
alumní,de cognatíone
cum
|
&
i.
cognatíone,affinítate && cofanguinítate ac virgínita
te viuédiqyformula,fümo ftudio folertíqp cura plerag; per^
lucída ac plufd aurea Idé Do.Bertaudus perbelle & adae
muffim exarauit.Aufpícíis auguftífTime Príncipis loann
Aurelíanéfis,Gyuerienfi Domíng
ac Comítís de Darcq.
ne &
A
SENS
j
SERES
E
tnu
z»
Qu
e|
E
xl
j
M
L1
SE
UN
Vocabís notné ei? Ioáné:& erít gaudià tibi & exultatio,
—
Etmultíín natiuícate eíus gaudebunt Lucíe,
,
s
|
EOM
*
:
b
k
|
Ad diuum Tofeph fanctiffimüi Chrifti par&tem nutricium
|
b
i
à
,
|
|
EF
:
3
i
Teprecor
o Chríft cuftos atq; altor Iofeph:
|
|
Dafacilem votis te placídumq meis,
Tupotesanato tmihí concilíare fauorem:
|...
Quatenus extendi íura paterna folent.
Duxiftí ad Nilum cafta cum coníuge alumnum
Vtnímium feuo tutus ab hofteforet:
Eripefic famulum de fuí daemonís vngue,
cw
T
|
...
..
!
"
:
|
j
1
Vefüperam mígrans pollitadite donum.
|
4
e
a
*
E
**
"NET.
[.]
*».
:
|
DR
Fo.IT.
Principi Auguftíffime Ioanne Aurelíanenfi,G yuerícfiá
Domíneac Comíti du Barcq fororíq; naturali Francifci
chríftianiffimí atq illuftríffimi Francori Regís , Ioannís
,
Bertaudi Petragorící T'urrífalbe, ín ducatu
Engolífmenfi
alumni Dyodecaftichon.
:
"
Vrelíanorum decus ímmortale Ioanna,
Et Gyueríace gloría fumma domus:
Quin & Francifci Francorum Príncípís altí ,
Et Ruregís Prími,numine dante,foror:
Ille ego quí nuper Maríz treís nomíne,diuas
Germanafq,
fuis laudibus excoluí:
Nunc quoníam Chrifli preconís nomíne gaudes,
Cognatí íllarum,magnum opus ageredíor:
tríbus líbrís triplícís confanguinítatís
Quíppe
Ius omne,& Vatís ftemmata
prodo facra.
monumenta
lubens,Charítum tíbi dedico prafess
Quz
Salícet aufpícís omnía coepta tuís
us
,
a ii
e
3
BON VOV,
LOIR.
:
d
EO
"Eo.
-.
&SIOANNIS«e-
Bertaudi Petragoricí, T'utrífalbe in duca^
tuEngolifmenfi alumní De cognatíone díui
Ioannís Baptíftz cii filiabus & nepotíbus
beate Anne Libri prími felixexordíuth
,
P
RISTOTELI
Jl
,R|
:
:
nientía polítíce &
.
Philofophorüfacile príncipí placuít,
neq; amorem,neq, tímoré;fcite abfq;
Ac
verecüdía laudari. Ex Homero.ama«
vbíqycum modeftía
& pudore
xe praecipit, ín fecüdi libri de conue^
íi. ídq: ín príncípio.
Eo non procul modo;ego profecto hoc xnigma , Scilícec
cognationis & affinitatis alíquíd ínefTe. ínter díuü Ioanné
Baptíítam,& filías ac nepotes diux Annz.foluere vereor.
Cuíus tametfi cognítioriem , luce merídíana clariorem &
efficere,
& exprímere,ín votís fit mihi iaxíme: tamen ob
furís diuini eruditioné,in qua luculenta concínnítate haud
fane edoctus fum, luculeute & fplendíde,vt addecet, non
parum prímüfui deterrítus Quandoquídem nonnullis
falcem ín mefTem alienam ímmiíttere vídebor : íta vt malí
ifti fame fuccuffores, ex conuícío non
Ínfrequétí,id adagíí
'de me przdicent.
& euentílent , Ne futor vltra crepídam.
oeconomíe, capíte
.
Sed ímpoftorum conuícíisnec míhí
refpondédum eft:nec
alíqua ex parte genas purpurare debeo:quomínus ín lucé
prodeat, quícquid ad Dei optímí, maxími,fummoráüg ín
a i
:
1
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
dígetum, honorem fplendícantiffimü faciat. Atqyego ma
lore audétía , ínclinatioreq; anfmo, feeturam íftam noftrá
profero quo ad tem íftam obeundam, examícis meis gra»
tioribus quídam fopitam métem míht exüfcítariticharita^
tiq; ínflammarit fgnículü:vt fi quíd poffem, quod ad co^
gnatíonem diutToannis Baptiftz cum Chrifto fimulgr
,
cum
,
cxterís díux: Annze nepotíbus.filíis filíarum eíus, fa^
ceret:qua poffem perfpicíétia,exprímerem. Quá rem gra»
tiorí molímine attentauí efficiundá:quoníam díebus pro^
ximis,Encomiü meum tríum Maríarum cum miffa,& ho»
rarío canonícoq; de íífdé offícío,ín lucé emífi : qua opera,
non exculta;hec elaborata fortaffe fatís,facrofancta tame,
nonab re poteft díuína vere, Baptífte dat atcp precurforís,
cum
Chtífto,fubfequi cognatío.Quam rem boní cofulens
Cnec tamen ex Suffenorum more ) non potuí cohíbere
anímum :: quo mínus de cognatione víqiadeo fplendída
dícerem:8
íta dícerem,
vt auctíor honos tribus Maríts ac4
ctefceret:maíufg; regali
profapíz decorís acce
deret ínctemétum. Et lícet crebris ínter línídos de me ob^
"ortís fermonibus,fpífTime míhí aures círcüfonét: ta^
men
víqueeo defiftá , quin hoc meorum amícorum,ín hoc
earundetn
non
foluendo-zxnigmate,defiderium expleam-vnde leníus;ofo^
rum,;inuídorumga tergo variorum,maleuolentíá fum la^
turus. Remígituraggredíar, díuínamqs í(tá cognatío^
nem,ordíar. Dicamq ín prímís quod míhrex verbís Luce
cap.ptímo,eft fubtexendü.Ecce;inquit Elízabet, cognata.
tua
& ipfa concepit filium in fenectute fua Ex quo díuínopromptuarío,ín prímíis vídetur elíciendum;Deipare Víc^
gínis forores;illud fanguínis & cognationis vínculum;cii
,
.
d
E.
^ ^o
IHBERL
Ram
diuo Io. Baptifta)fibi contraxife:& ín fuam pofteritatem
tranffudíffe.Q
uis errivfque eo métís eft impos, quí nó ín»
tellígat, íntemeratam Vírgínem pientíflimam« Chrífí
matrem,illud a matre Anna,fanguínis índeptani víncula,
quo-díux Elízabet deuíncíebatur « quod a Damafceno,
libro quarto:cap.xv. Iuculenteexprímitur: quá affertíon£:
nó ínfirmat, fed veheméter ftabílit Bedg eloffa ordínaría,:
fuper íllud Luce-íí.cap.INec míhí eorum grataeftaffertíos
quibus díxiffe collibuit,diuá Vírginé Maríam,ex parente
fuo Ioachím;Elizabet cofanguíneam effe Qued vetü effe
-
|
,
.
diffíteor:nifi fe ratione fuffulcientes.fortafTe dícant:beatos
Ioachím & Annam,iugali nexu copulatos, exlóga gene^
ris ferie confanguíneos:ficut índíue Vírginis, 8 beatí Io»
feph conubío contigit;cuíus vníus ínquá atq alteríus ne^
ceffítudo,a Dauíd Rege progteffa eft. Quod non temere
affeuero.quü ín teftamento veterí,íta cautü effet:ne homi»
nes,alteríus tríbus vxores ducerét. RESpodebat Mofes,
filiis Ifrael & domino precípiente dicebat.Lex fup filíabus
Salphaat,a domíno promulgata eft. NNubát quib? volát,
tantum fuc tríbus homíníbus: ne commifceatur poffeffio
filiorum Ifrael,de tribu ín tríbum.Omnes ením vírí ducét
vxores de tríbu &
cognatíone fua : & cuncta foemíng,de
eadem tríbu marítos accípíent:vt haeredítas permaneat ín
familíis,ne fibí mífceantur tríbus. fed íta maneant,
vt a do^
imíno feparate funt.INumerí.xxxví.cap.Hanc tamé prohí^
bítíonéad tríbü R.egía,& facerdotalé (Beda affeueráte
)
nó extendi íntelligendü eft
.
Nam mater
beateElízabet,&
fanctíffima Anna , forores german extítere Quod fane
placet beato Thoma de Aquíno tertía patte, flíone
.
,
TL
qua
Lübee
3 uu
ioa
ciu
a
RODEO
UETMPDNDN,
d
CORTID
BEER^
$9
S
IOANNIS BERTAVDIPETRAGORICI
xxx.attículo.it.ad fecundü argumenttim.Q
uz quídem fo^
rores,beata vtpote Anna,& mater Elizabet, genus fuum,
rz dicto affertore,a tribu Iuda deduxerát:ortg & orüdze
ex ciuitate Bethleem , vt beato Híeronymo, & Iacobo de
Voragíne;plufculifq; alíís placet. In qua fuccedaneo tem^
poris pgreffu, lefus Chríftus, humaní generís & author,
& redemptor,nafcí dignatus eft.Sed vberíor accedat pro^
batío;tnatrem beata Elízabet.beate Anna fororem exti?
tífe.probatío ínquam Reuer.Epifco. D.Petrí de INata. íi
Catalogo fanctorü,approbantis beatum Ioachím, ex Gia^
lilea;de cíuítate INazaret,de tribu Iuda fanctam Annam,
,
eiufdem tríbus,duxílle
filíam Garízí,de cíuítate
'vxoré Quí prefatus Deípare vírgínis pater;ex tribu Iuda;
& Regía ortus erat:fuffulciente hoc noftrum. proloquíü,
prafatorum doctorü auctorítate;ex facrís Euangelíorum
textibus excerpta.non mínus Damafcení affertíone. Obí^
ter autem de generís Joachím loga feríe , fermonem dídue.
cerenon vídebítur ímprobum Quádoquídem Mattheus
& Lucas,no generationem Varíz, fed lofeph defcribuntz
quí tamena Chrífti.cóceptionepenítus fuit alienus: nutri^
cius tamen fure optímo femper credítus quoníam olim:
fcrípturarum confuetudo erat,yt no mulíerum,fed vírorá
ener
generationís feríes texeretur«
INevero vídeatur perpetua quadam taciturnitate,inteme^
xate vírginís orígo facrofancta fupprímí:feelícibus eiufdé
Bethleem
.
-
irt
aufpiciis, ín praccellentem efus nominis comendationem
laudéq; plufd ímmortalem (fuggeréte diuíni fuà numen
Tefu Chrifto?) de eiufdem íntemeratz: Virginis Marie ori^
,.
gíne;foclicítex dícemus, Denazrabímufg: prímítus Rege
,
apap
UR
LIBER;
i
fu
::
:
Fo.V.
Dauíd duos filíos inter ceteros habuiffe,Nathan fcilicet
& Salomonem. Nathan auté Dauíd
R egíís filíus, genuít
Macha
Macham
genuít Menam. Mena genuít Meleati.
Melea genuit Heliachím Helíachím genuít Ionam: Iona
genuit lofeph.Iofeph genuít Iuda. Iuda genuít Símieoné,
Simeon genuit Leti. Leuí genuít Mathà Mathá genuít
Ioram. Iora genuít Helíezerü. Flelíezer
genuít lezonem.
Herem
Her genuít Helmadam Helmada
lezogenuít
genuít Cozam,Coza genuít Addíam,A ddía genuít Mel^
chín.Melchís genuíc INeerem.INeer genuít Rezam.R eza:
genuit Joaram. Ioara genuít ludam Iuda genuít Iefeph.
Iofeph genuít Matthathíam.Matthathías genuít Maath..
IViaath genuit
Nage.NNage genuít Heftín.Heftís genuit
INaon.INaon genuit Àmon.Amos genuít Matathía. Ma^
tathías genuít Iofeph.Iofeph genuít
Io&nem.Ioáne genuít
Melchín.Melchís genuit Leui.Leuí genuít Matthat.Mat^
that alío nomine Axbapanter genuít loachítm.Beatus aütIoachím,beatíffímam Vírgínem Maríam genuít: quá ex
cellentíffimá gratifTimág: priuilegium ( vtomnís
ín con^
ceptu, orígínalís labes abeffet") condonantefacrofanctoDeí optími maxímí numíne,ex beata
Anna cofuge fanctif^fima fufcepit.Cuíus beatze Annz: mater Emerentía. vocí^:
tata efl:ex regíaftirpe Dauíd (vteius marítus Agarím:
feu Garízi) orta progeníta : Quíbus fubínde Efmería:
&
&
Anna mínor natu ín cíuítate Beth»
beata
primogeníta
leem ortz funt,qd ín tertío líbro prolixius dícam. Anna
*intemeratam Vírgínem
Maríam ex qua Chríltus prodit,
.
.
.
.
.
edidit ex loachím, a quo
prímítus ín vxoré accepta fuerat:
Anna:fubfequentes afTecutís Hymencos, connubíalemg;:
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
thalamum, Cleopha, & Saloma : ex quibus,vna,& altera
Mlaría prodiit.Ex Cleopha,inquá María Cleophi, vel Ia^
-cobí díéta:quae Alpheo defponfata;ex eodé filios quatuor
fufcepit, Símonem,& Iudam, mínoréq; Iacobü & Iofeph
íuftü .Ex Saloma autem María Salomg orta :ex vito fuo
ZLebedeo,Iacobum maíorem , & loanhem Euangelíftam,
ex candídatíffimo
apoftolorá círculo,Chrífto,fuo confan*
necefTitudínarío
£uineo,&
charíffimü fuftulít.At vero de
,
—
.
Efmería nati für Elizabet & Eliud. deElíud natus eftEmi^
neu.de Emíneu nat? eftfanctus Seruatíus;Eps
T rafectéfis.
DeElízabet vero forore Elíud, & filía pracdíctz Eftmeríz,
quz fuít foror (vt prius recenfuf") beatze Annz,natus eft
Chrifti prxcusfor,& plufd propheta;beatus Ioannes Ba»
ptífta.Precípui auté auctores,q pri? denarrata afferüt,füt
Damafcenus,Phílo, Chryfoftomus, Orígenes, De natal.
de Voragíne, & Claudius de Rota INeoterícus. Affatím
igiturfatís ob oculos pofuímus, íntemeratá Vírginé Ma»
1íam, przcellentem íllam fuam cum Elizabet matre prz
cutforís domíní,cognationem no ex parte Ioachím, dedu»
xífTe,fed exferíe przecellentis profapig Annze. Eapropter,a
recta Chiíftíanilmi non aberrabímus línea: vbí díxerímus
Maríam lacobí,vel Cleophze dictam,8& Maríam Salom,
Virgínis María forores, eodé iure, quo & ípfam Maríam
virginem , beate Elízabet cognatas germanas effe , tand
filias, filiarum A garím & Emerentíx , vt príus totíus di»
&íonís noftra: ftilus eft denarratus , ad eam rem legen ^
tíum oculís fabiícíendam.
noftre
cum. bea»
filíarum
beatae
Annze
probationí, cognatíonís
£a Elízabet: eo qp dící poffet (ficuti ex fingulari eft verídi^
Neq; proculdubio obeft
m1
E.
ig
mi.
am
LIBER,
-
Fo.VL
eentía) fanctam Elizabet, filiam fororís beate Annz, de
tríbuluda,vxoré fuifle beati Zachariefacerdotís, & pro^
phetepatrís díuí Ioánís Baptiftze.quí quídem ZZacharías
de více Abíc extítit , ex filis Aaron fumm!1 facerdotís , de
tríbu Leuí: vt ín víta efufd&,manifeftaríe De natalíbus ex^
prímít Porro beata Elí;abet, nata eft de Efmería, forore
«
beatze Annzquz erat de tríbu
cíuitate Bethleem,
Iuda,
de
affertore,& tefte n6 poenítendo. Quo modo
Hieronymo
fierí
ergo
poteratjquum lege
no commiífcendarum tríbu&
cautüerat ( vt fupra deduxímus^) vt vírí, de tríbu co»
&
gnatíone eadem vxores ducerent : & feemínz deeadem.
fua tríbu marítos accíperét? Cuí vní
obíectioni;quaquefo
,
obfiftendum eft índuftría ? Ad quam elídendam obíectíc»
fatís erítín procíndtu : quum dí
nem, nobís anímí
tríbü
cemus,
facerdotalem, vt
, & Regalem, vt
pote Iudze,mutuo cófanguínitatís nexü fuiffe contunctas.
aperte
bee
Potuit aüt ( Bedaaffeueráte^ huíufmodi coíctio,recétic
xítépore fieríidatís nuptuí fcemínís,de tríbu ín tribum:ve
líquido;beatà Maríá,que extríbu regía propagata eft: ct
facerdotalí,generís cognatíoné habuíffe conftaret .Et ficmanifeftaríe verítas depromitur,talé tribui comíxtionem
prohibíta;ad tribü Regíam;& facerdotalem non extendís
vt cauetur Exodi fexto
cap.vbí Aaron facerdotem filíaim.
Amínadab,de tríbu luda,vxoré accepíffe copertü eft.INecmínus res ipfacomprobatur, fecüdí Paralipo.xxií.cap.vbí
,
Ioada Pontifex maxímus & de I euítíca tríbu exortus Io^
f.
loram,vxorem duxít.FHHec auté , que
vbertate,íuxta firmíorem verítatís cardíné,,
qua
de filíarum
Annz cognatíone cum.
,
abeth.filíam Regís
potuímus
& nepotü, beatíffimz:
*
go
at
inf raices
c v m
e
*-—
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
diuo Ioanne Baptífta, & fancta Elizabet eius. matre, díxi/
latíus patebunt [taq; non íntempeftíue íd affeuero,
quá veritatí non fit confentaneum, fed penítus ab illa dif^
fideat, Vírgínem Maríam afferere,uó ex partebeate Anng
matrís,fed ex parte Ioachím fuí patrís díuc Elízabet co^
d fi effet dícédü: eadem effet fatédum for»
gnatam effe.Q
mula Marías lacobí & Salome, vterínas forores diug vít^
.gínís,nihil ad díu&i Ioànnem Baptíftam, níhíl ad díuá Eli
zabet cognatíonis affequí.Quod damonís figmentum,
&
& non homiínís arbítror Ke vera,vt
commentü,
analígní
femel profitear quod fentíá: díuü Ioannem Euangeliftam,
eodem fanguínís nexu,quo Chrift, díuo loanni Baptiftze
proxímü exíftimo.NNeq; hercle fmprobe fateor,díuos Ioan
nem Euágelíftam,& lacobum maíorem, díuos Símonem
& [udam,díuü Iacobum mínorem,díuü Iofeph íuftü non
dílTímíili fanguínis.coníunctione,non mínorí cognatione,
d ipfum Chriftum, fecundü catnem diuo Ioanní Baptíftz
coníunctos Ex hís náq; (qux fupra recenfuímus/) níhil
satíonís, níhilq; exemplí, & auctorítatís magis de vno d
de ceterís tradí poffet.Percontantí,quícquíd ille ín cotra^
.xíum anhelet euomere: hanc Luce prímo cap. fententía ín
medium proferam.Ecce ( ínquít )Glízabet cognata tua,&
fanc verbase greco
ápfa cócepit filía ín fenectute fua.Q
u
z
ab Hieronymo tranílata,& ad amuflim latine verfa;fi pé
ficulate dignofcantur bafim feufundamentum noftrz
mus,
.
,
.
:
|
,
er
;
.
'
|
,
-.
.
|
-
,
prefate fententíz ínconcuffum offendet Nec fecus Ma
rías lacobí & Salome;Deípare vterínas forores, líberofq;
earüdem, fanguine díuo Ioanni Baptiflze díux Elizabet
coníüctos:d fpfum Chríftü,
dq pfamíntemeratá eiufdem
^
.
,
.*
"
|
1
1
1
1
1
1
patété orthodoxe cócíonabítur Appríme nác fcíte facer
ille Hieronymus , & caute hec verba protulit , ínquíenss
Ecce Elizabet cognata tua.qd grce evyyois.dícituri&t no
agnata,dixít,qd grece Daldo othofmos dicít.ín quo díua
Hicronymáü, graca tráflata litera, in fcitü noftrü idioma.
Latínü, díuí Luce Euangelíftz: votum & aními fubíntellí
gentiam ígnorafle,opínor míníme.Vleo íure,taritz erudí^
tíonis,eminentís vfqueeo doctrínz , tam celebrís'auctori^
tatís,& decantatiffimz fanctímoniz voces grecas ac latía
nas líteras non erudíte fatís edoctum dícere,
nepharíá effe
facínus ímmaneq flagítíü exíftímo.INec mínoré effe labé
.
|
-
genfuero fi quís Hieronymo , ígnotü cognationis agna»
tionifq dífcríimen affereret:quü nemo pene fit:quí dubítet
.
agnatíoné,ex paterna : cognationé vero, ex materna pro^
dire familía.Itag; agnata;ex paterna línea dicatur: ex ma^
terna vero,cognata:velutí ppropríe Hieronym? ad Luce
interpretationem vfus eft:perbelle elucidás Deípará Vir^
gínem,cognationem
fuá cü beáta Elizabet, a matte;non a
patre deduxíffe.Perbelleinquá ( vt affolet omnía)díuínus
ílle;finceríffimufq; facrosiinterpres:cur fi a nebulone quo^
piaminfcítíe nota ínuratur,vídeat quefo, quantopereim^
probus ípfe ínfaníat vitupero.Siquidem & fermonís lepo»
rem,& verborü mífcellaneorumfeftiuítatem, 8 müdítías
Hieronymus petcalluít. Vnde flagrís datus,& ab angelo
cefus fertur : quía magis cum mufis & Tullíano eloquio,
q cum fuftís & facris díuinarü líterará volumínibus,tem^
pus fuü tranfigeret Quod licet Erafmus Roterodamus,
línguz latínz líteraturegs polítíoris prímipilus,tang fig^
mentum reífcíat :
accuratíus tamen (bona venía dícam)
,
E
1
m
Pe
iu
s
Mie
d
MEM
e
o adii
QS.
-
PL
Ser
IOANNIS BERTAVDIPETRAGORICI
illud nobífcum Erafmus fateretur, cum Ludouico Laffe
re, viro probítate,& exígua doctrína pradíto:cuí tü
non
literarum candor,tum vber vírtutum
caftímonta,prafi4
gnem canonícatü.ín acde díuínoq; díuí Martíní apud Tu»
ronicos fanctuario cómeruit,quí nuperríme eiufdé beati
Flíeronymí vítá feftíue fcrípfit:& mecü fulcíméto fequéti
"n
"
—
;
i
Erafmí votum reprobat.Quádoquídem ídem
Híerony^
1mus non falía defe przcdicans ín Epíftola quá ad Eufto»
chíum de vírgínitate feruanda fcrípfit;ínquit.Nec vero fo
|
P
^
por íllefuerat,aut vana fomnía,quíbus fpe deludímur.
Teftís eft tribunal íllud, ante quod íacuí :teftís íudícium
trifte,quod tímui.Ita míhí nund contíngat ín talem íncés
dere quxftionem,líuentes habuiffe
fcapulas,plagas fen»
fife poftfomnum. & tanto dehínc ftudio díuína legíffe,
quanto ante mortalía legeram.Cacterum,quo fudore qua
|
|
:
ingenííacrímonía/línguam Gracam,Latíná ac Hebrai»
adeptus eft.ípfe filentío non praeteríens,inquit.Dum
j
cam
effem iuuenis & folitudínís deferta me vallarent,íncétíua
vitíorum,ardoremq; naturz ferre non poteram:quem cá
crebris ieiuniis frágeré,
tamen
cogítatíonibus eftua
bat:ad quam edomandam cuídam fratrí quí ex
Hebreis
í
|
mens
ctedíderat,me ín dífcipulum dedí,vt poft Quintíliani acu
mína,Cíceronis fluuíos,grauitatemq; Frontonís & lenítae
Plíníialphabetum difcerem,& ftrídentía anhelan»
verba medítarer.Rurfum,quíd ibi laborís
tatem
tíaq;
ínfumpfe
rim,quotíeícy ceffauerím,& a contentíone difcendí íncepe
rím,teítís eft confcíentía,tam mea qui paffus fum,d eo»
|
quí mecum duxerunt vítam.Is itaq; Hebraícas líte^
xas,impetu difcédi fretus, ímpedítíores dentés,quibus no
rum
ET
MUT
PERDU
SACRIS
NP
AME
oo
e
LIBER...
Fo.
VIII.
facileanhelantia;petfracta,ínculcataq: verba proferre po
terat (res ínaudita? ferro fecandos,fectorí
commifit:quí
d
|
de amaro líteratum femíne,demum dulces fructus car^
pfitive cum Pofthumíano dícam eundem fanctíffimü Hie
ronymt,non folum
atq; erxcís, hebrazís etía
líterís íta ínflítutum,vt fe ílliín omní doctrínz: genere,
nemo
parem facere audeat, Vetus ínquam teftamentum
latínís
fed
Romanum fecít ex Hebreo:recens vero latínum ex Grae
co.
Varie ítacptríplíci língua verfatus,omnem ftudíorum
ji
m
1i
|
rationem ad orthodoxe fideí vfum accommodauitivt lu^
culente Antontus Sabellícus inquit ín feptíma Ennea»
dum líbro.x. Hzc autem de diuo
Hieronymo habui»
mus:vt cuíus eloquentíz flumína nemo
&quauetit,eun^
dem ín agnationís & cognationis dífferentía anxíe edo^
étum fuifle neminem lateret. INec eft ob íd ín
quo addu»
índícium
teformídem: praefertim
bítem,neq: perítorum
vt Secüdus aít & laceffiti nec
prxclare fibí renídens,
a
vbí ín producta quopíáfcetura mulcedínís níhíl aut pa»
rum
reperíat:fi iterato díxero,díuum Híeronymü hís ver
bís;Ecce Elízabet cognata tua,fanctam Elízabet Efmeríze
filiáfororís díuz: Annz índícaffe.INam fororís matrís no
(rz fila nobís cognata fed no agnata:quo fane fratrís
patrís noftrí filía,protríto appellamus nomíne. vt frater
Ambrofius Calepínus Grámatícus erudítíffimus tradít:
vt ín lexíco eíufdé ín verbo
agnatí adfcrípii eftzquod ín
língue latíne fumma lIoánís Ianuenfis,ín verbo cognatus.
habetur.Porro hec fentétía a plerífas Romane facüdie p
ceríbus luculéte
a
Perotto.
)
eft.
&
edífferítur.prefertíim INícolao
Sypótínorü Potífice;ínter relíquos vereclaffico;per Core
-
IOANNIS BERTAVDI PEITRAGORICI
nucopíg efufdé cómétaríatq líqdo ínter agnatos & cogna
tos
differentíá pernotat,polt Paulum lurifconfultum,qué
foe
-
ín medium affert-Is re vera, cognatíonís orígínem per
mínas folas
gxadus.ff.de gradi.affíni. Nam vt
eadem lege, Quí auté per fcémínascconíüguntut, cognatí
nominantur. T'ex.ínquít ín.l. Sunt autem.ff. de legítí,
torum
tf
cogna^
contígíle afferít.ín.l.Turís confultus,
ídem Paulus ín
tuto.ff. Sunt autem agnatí,qui per vírílís fexus perfonas,
cognatione coíacti füt:quafi a patre,cognatí: veluti frater.
eodé patre natus fratris filíus;nepofve exeo Ité patruus
patrui filius, nepofve ex co-At quí per faemínei fexus per»
.
fonas cognatione fungütur,agnati no funt: fed aliog funt
gaturalí íure cognatí Itagy vt ín fine 5 ít. Inftít. de legi,
Agnato.tute.dicit,Matertere tua filía;no eft tíbí agnata,
fed cognata. Vt erat beata Elizabet, diue virgini Maríc,
& fanctíffimís eiufdé fororíbus, quoníá Elízabet erat filía
Efmeríe materterg earüdem tríü Mariarum : & fimul illa
.
.
9.
-
fanctíflimg beate Annz filic.Elízabet coníügebantur, vt
verborà ferie, Iuftíniant
cognat£ eiufdem INon difTimili
.
verba ín fine íllius.$-inferuntur.A
gnatío nág a patre cov
natio vero a matre proficicítur. ín.$. Vulgo quzfitos.
Infti.de fuccefTio.cogna.A
dde tex.ín.$.i.Inftí.de Senatufc.
Tertu.Tex.ín.l.non facile.$.Cognationís fubftantia, Ver»
fic. & quídem naturalís cognatio ff. de gradibus affíní^
tatis.
T ex.in.l £.ff.de fuis,& legítímis heredi. Textus ín.l.
,
i
[i, !
,
ví^
oftconfanguíneos.ff.eodem.vbí V ulpíanus,agnatos
Flercleblateronís li^
ilis fexus,ab eodem ortos appellat.
uorem mecüípfe coníício.Innuet ínquá Eft ne pauxillum
.
tecum Bertaude
velítandum:
Vide( inquit ) mí Bertaude,
.
mE
RE
—u—
7 ——
—!
—€—Á
"
C7.
HTIPERTSÀ
'FoIX.
:
:
quid molíris.vide, in quod difctimen te coniicis facri Euá4
gelí verba velle proclíuíus interpretatí:que re vera, díuí^
nífuris doctores , et perítifTimi
Quíd agisto ex facris
,
attíngere fubtrepidant .
plerífq:locísnunc vota multorum
impugnes'Cui proteruíie vt refpondeafh, nulla formídíne
quatíor: verítate & pietate fecurus & fidens aními fatíss
quomínus etíáalacríus, ad laboré, qué hucvfq; protraxí
perg&cüluce d eftíntenebrís lucens.Io.f.cap.cuius pre^
fidí1a nobís exactíffime venít ímplorádü.ín .c.omnís chri
ftíanus,ín fine de cofecra.dí(ti-i.ín.fi.& Io.Andre.ín príncí.
fextí líb.Q uoniá omnís actío eíus,noftra eft ínftructío. ve
xif.q.L.c.Expedit.Et fpfe humaní generís auctor 8 redem4.
ptor,nó poderatís humanitatis noftre fragíliorís cómeríó
tís,malifqp ínquínamétís:fed fua clementía ín nos fplendo^
tís celeftís liberrímá munificétía fuffüdit vberíus, ígnaue
noftre fcientícartículategs minus facüdíc fupplédo tenuí^
tatéingenii memorie: ín nobis (nec parce quídé) mo^
dulá adaugendo, recto habíto dubíoríi examíne,
plufdj
vt
Herculanos, díuínarü humanatüq: líterara, nodos valea^
mus diffoluere: &
qua obfcuríori díducta funt calígíne
elucídare;ne qd poftea aut tenebrícofü autmaculátis,ím^
plícítegsignauig & ínfcitig adfit.iuxta tex.c.f. de relíquiís
& venera.fancto.lib.ví. vt
plígatís pculcatífq: erroribus
a recta verítatis
femita,pedé no ftruamus,fed femp,ímítá^
danobís faniora proponamus confilía.íuxta tex. c, qr.íí,
q.i. Sedauerfionem iftam n6 profequamur vlteríus. quín.potíus ad díud noftrum Fiferonymü redeamus, quí Lucce
^prímo, nó ínfcíte hoc vocamíne cognata potíus q agnata.
vfus eft,vbí ínquít;Ecce cognata tua: qua
ap
,
,
.
^
—
'
,
Pg
1
:
|
|
-
—
—
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
j
pellatione;diue Elizabet matré Chrifti Iefu Mariam, fan^
^
guíne coníüctat ex parte Annz,non Ioachím patrís,eno^
dabat.INec mínns (et fi tacíte^) demonftrabat Marías Ia^
cobí & Salome, eíufdem vírgínís Maríz forores filíofqs
earundem díuz Elfzabet coníunctos fanguíne,d ipfum al
|
|
,
tíffimülefum Chriftum
pfentílfimamq;
mam
,
& eíufdem lefu Chrifti amátíffí
matrem Maríam.INos
ame
S
quog; íta,fin
mue
ceriori animo, & dícímus & profitemur .In quam
noftrá
affertíonem accedet argutulus alíquís , & plus zquo for^
taffe diligens, tum facarum líterarum tum humanorum
turíutm índagator & hac feríe nos percontabítur .
Quum
maiorum auctoritates, mínus a nobís teprobentur.l.lu^
lianus, íí. $. de fudi.l.ad exhíbendum.
C. ad exhíbendum.
tamen noftrís maíoribis
Semper
placuít, vt a dígnio^
rí res penítus denomínarentur Przclare,
ínquít lafon.
in addití; ad Chríftophorum Porc. Inftít. depatría
po^
teflate argumento textus ín.l. quod conclaue .ff. de
damno ínfecto.quem textum fubtilís Aret. ponderat ín
$$. Relígiofum. Inftitu.
de rerum díuifione ad hoc qa
anteríorí
a nobiliorí fit
parte
tand
íncípiendum Cur
ee
Mea
,
tat
RE
LESE
-
MENS
NUI
B
RUE
Rm
E
ue
|
.
,
à
,
,
|
paffim
"n.
.
ín literís facrís;illo vocabulo cognatus,
prafertím
cognata, & cognato, índífcrímínatim vtímur vtitur &
ipfeídem beatus Híeronymus:quum altero fcílícet agna
tus agnata,tand dígniori , feruata fígillatím dífferétía vti
valeret Eft nág agnatí nomen ab huíus altero:íntus & ín
Bar.ín $.i.Infti, de legítíma agnaé
cute:quod fane
to,tute.& eodem .$. & pex totum íllum títulum. Inftít.
delegítíma agnato.tute.Bal.Nícolaus de Spínelís; Ioan4
,
:
«^:
|
.
ín
probat
(oso, BesFaberAnge, Aretí,
M
E
C
EISE.
EUMEsctra
ai
HT SRI
cogno
ai
Rp
RC
LL
a
PX
TORTE
ado
T
gue
mm
ocu
UTEM
RR uel
cu
PEE
se
iie
t
S
Chrifto Por. & Jafon de.Mayno,
i
€
€
A
a
LE
€
—
rtüxsrt
dpi
m
cet
a
ied
|
H
M
LDBERL
FoX,
-—
—
in additionibus ad eundem, Io.de Pfatéa.adde
Bar.poft
gloffam in Lí.$.díuí.ff.ad Sylleíanü, Adde Bal.ín aute
tíc.fucceffione.verficu.vltímo quzrítur.C.de fuís &
legí^
tímís hazredibus.Adde Bart.poft eloffam fecundam.$.fi4
nalí.verficulo,An vero hodíe-ff.de legatís.i, Angel Arer,
ín autentic.ficut.C.eodem título.Bald.ín
cap.prímo, de re
vfibus
feudorum.Bald.ín authene
nuncíatiofeud.patet,ín
tícadefuncto,ín príma col.ín fine.C.ad Tertul.Bald.ín ca
ítulo prímo ín fecunda col.ín fine,ín verfic.ítem
oppone,
-
ad fínem.& ín-S.hoc autem.Alías eft
ín-$.defcendentes,in
víi.col.ín fine verfic.deínde nota quífeuda dare
poffunt,
Bal.ín cap.ín.ii.col.verfic.Item nota,q» dícítur de feud.
march.ín vfibus feudorum,
& ínfra eundern títulum.Bal.
col.ín
incapíii.ín príma
prínciin verfic.tem: oppone,ad
fínem.& Bal.Alexander de Immo.& coómuníter doctores,
ín Lfi marito.$.1 voluntate,ín prímo notabili foluto ma»
Bal.ín Ltutelas;ín prín.de capítís dímínutío»
ne.fF.Bal.ín lmemínímus.C.de fuís & legítímís heredi
bus.Baldus ín authé.ceffante,ín fine.C.eodem título.Bar,
-
-
trimonío-fF.
& Baldán.l.Lege ín
fine,eodem título,Bal.ín cap.prímo,
ínpríma col.verficulo,Sed nunquíd expectabítur mors.
fi vaffal.feud.príua.cuí defer.ín vfibus fend.& Bald.in.l.
caterum/ín quarta columna.verficulo fequitur vídere per
bonorum poffeffio.vnde agnatí.Co.vnde
cognatí.Alexá^
der de Immo.ín l.pronuncíatío.$-familiz.ff.de verborü f£
gnificatíone.quíbus
ín locís quanto ínteruallo agnatus a
cognato diífideat oftendítur affatím fatís.
Qz vero &
facer Híeronym? cognatum pro agnato,& cogna^
texto
tionem pro agnatíone ficpicule BRA
,
em
Ert
Fe.
*
à
Ex
Ed
ht
bi
:
j
-
eir
ap]
-—39087
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
Marci.vi.cap.Non e(t propheta fine honore,nifi ín pattía
fua,in domo fua,& ín cognatione fua.Et INumeri. xxvíi.
-
cap.dicítur.filig Salphaad díxerunt;Date nobis peffeffío
caufam
nem ínter
cognatos patrís noftriretulitcg Mofes
earum ad
fudícíum domíni quí díxít
ad eum;luftam rem
poftulát filíz Salphaad: da eís poffeffíonem ínter cogna
patrís fui, ei ín hereditate fuccedant.Et INurm.xxxv,
cap.Sí per odíüiqs hominé ímpulerit,vel eiecerít quíppiíá:
ín eum perínfidías:aut quum effet ínímícus manu percuf
tos
ferít,& ille mortuus fuerit,percuffor homícidii reus erít:
cognatus óccífi ftatím vt inuenerit eum,íugulabít.Et Lu»
& vícíni
ce cap.peperít Elizabet,8& audierunt cognati
eius,quía magnificauít domínus miferícordíam fuam cá
illa & congratulabátur eí:& factum eftín die octauá ve^
nerunt citcücidere puerum,& vocabant nomíne patris fui
Z'achatíam. Et refpondens mater eius dixit. Nequad fed
vocabítur Ioannes.Et díxerunt ad íllam,Q uía nemo eft ín
cognatíone tua q vocetur hoc nomíne.Et Genefis.xíi.cap.
Díxít autem domin? ad Abraham. Egredere de terra tua
de cognatíone tua,& de domo patrís tui:& veni
ín terrá
te ín gentem magnam,
monftraueto
tíbí.facíamq:
quam
& benedícam tíbí,&: magníficabo nomen tuum.Erífq: be:
nedíctus,benedícam benedícentíbus tíbí,& maledícá mae
ledícentíbus tíbi,atq ín te benedícentur vniuerfa cogna»
tiones terzz.Et Genefis. xxííii.cap/fimiliter dícitur, Erat
autem Abraham fenex dierumq; multorum,8& domínus.
án cunctís benedíxerat eí. Díxítcs ad feruum feníorem do:
fux quí praerat omníbus quz habebat. Pone man
mus
auam
faperfemur meii,yt adíure te pet deii celi
& terra;
*
1
-
GTC RBBRGE
030.
017
MBA,
[í
]
vt noh accípías
vxorem
filio meo,de filiabus Chananeo
rum ínter quos habíto:fed ad
terram,8t cognatíoné me
Ifaac; Et ídé:
pficifcarís:8L inde accípías. vxorem
ín eodem ex medío capítult. refpondí domíno:
meo,Q» fi noluerít veníre mecum mulíeridomínus(aít
ín cuíus confpectu ambulo,míttet angelum futim tecum
& díríget víam tuam.accípiefcp vxoré filío meo,de cogna
mel.Ec INurii.xxvi.cap. Fl
tíone mea,& de
funt cognatíones filiorum INeptalím;per famílías fuas,
filío meo
Ego veto
)
domo patrís
quorum nutnerus quadragintaquíng: mílía,quadringéti.
EtExodí.ví.cap.Hz cognationes Ruben filíí Símeon Ia»
muel,& Iamí,& Achod,& lIachín,& Saber,& Saul,filíus
Chananítídís. He progeníes Símeon,& hic nomína fi^
lorum Leuí;per cognationes fuas.Et Thob.víi.cap. Tunc
díxit Raguel.INó dubito,quín deus,preces,8t lachrymas:
meas ín
confpectu fuo admíferír. Et credo,quoníam ideo
fecít vos veníte ad me,
vt & í(ta coníungeretur .cognatio^
nífux fecundum legem Mofi-Infuper,;in fure cationíco,ra
roagnatíonís vocabulum reperíes:cognatíonis vero paf
fim.Díuus Gregor.ín Canoneiixxxv.q.íít.ínquit,de affi;
gradus cognatíonis,placuít
nitate & confanguínítate per
víq; ad.víí.generationis gradü obferuare.INà & hereditas.
terum, per legales ínftrumétorü definitiones fancita, vfqs
adfeptímum gradum,perpendít heredum fucceffionemNon ením fuccederent:nífi eís,de propagíne cognatíonis
deberetur. Et eodem cognatíonís vocabulo,vtítur tex.ín
Cano.cum ígítur ín.$.deínde.xxxv.q.i.
8 tex.ín Cano.qui^
dem.xxxiíii.q.tcum ínfinítis fimilibus,in quibus cognati
& cognationis vocamínibus,affatím vtüntur. Exploratà
1222
*
m
:
ERES
ias
SSH
LAE
:
á
EE
TTD
|
:
1c IOANNIS BERTAVDI: PETRAGORJICI
tf agnatiois vocabulü, raro-aut
nüd effe apud íurís Pótifi
Et
funt
fane multaífta argutíarü
C céfores.
iuolucra,qb?
.
meaduerfaríusqfpíá ipeterepoffit;
A d d nó ero íta vanus
aut hurnílís
vírili
confilio;qn.p
efpondeà: & cónítar,
vt q
obíectarí poffint;8 eluátur & elídátur protínus. Itagyfer
monéno diffundá alti?:qn me prímulü manífeftariis
cofu
tationibus accíngá.Ca prímifqs Cquo vníco me clypeare
poffim)p me facit díuus Flieronym?,& cxterí claflicí au
Ctorés: q profecto per hacc precedanea oia , mouerí n6
po
-
tuerunt,quomínus dífcriminalem fibí putarent íneüidá ra^
tionemjínter eà vocamina,cognatus & agnatus,cognatío
& agnatio.ín
qua obferuanda dífferétía, nihil viti ab (fd
admífTum extitít.At vero,vt quz fuper ea te cognatorum
vídelícet agnatoríiq; differétía,qua in anímü meum fenfa
peruaferínt;adaperíam,Id fane ínter agnatos & cognatos
eft dícrímínís,quod íntér genus & fpeciem INam qui eft
.
agnatus &
edíuerfo tamen
cognatus eft,non
annomínatíoné
cognatuseft,idem. agnatí
nec ením
q
Al»
affequítur.
.
texü ením ciuilejalterü naturale nomé eft, dícít tex. ín lege
durifcofultus.$.ínter agnatos,de gradíbus affíni.ff.& tex.
ín.].ínter agnatos, vnde legitími & vnde agnatí .ff. dicit.
Inter agnatos & cognatos hoc ínterefl,g ín agnatís & co
gnati cótínétur : ín cognatísno vtíq;agnatí.verbí efa.fra
ter patrís.íd eft.patruus;& agnatus 8 cognat? eftimatrís
-aüt frater,íd eft auüculus,cognatus eft,agnatus nó eft.ING
3b re dícemus igit,eiufdé auunculí filíos, vel matertere;íd
eft fororis matris;agnatos non elTe : cognatos tíi effe ve
erat facta Elízabet,q filía fuít fororís beate Anne;Efmeríg
,
fcilicet materterg virginis Maríg, & Marie lacobí, & Sa^
DR
PÁ
—
OO ABBERAe;
FeNIG
lomefororü étufdem íntemerate vírginis.EHec íeítur bea.
ta Elízabet
oo
coo
Lucea-cap.recte a díuo. Flietonymo cognata;;
nóagnatà appellata eftiquá fi agnatàvocaffet,non fine
vi
.
tío Romani fermonís íd vocamé effütiuíffet.ING fecus dí»:
cemus ín nonnullís locis fuperíus cítatis;íneulpate locu»
tum
|
Hieronymum:quí. procul ab agreftíinculto & íllez.
pidofermone;fuam
dicendi formulam femouít;vbí dífcrío
men
eíufcemodí obferuauit.INam fuperíus INutmeríxxvíi,
cap-filig Salphaad díxerunt &c.textus ad líteram cum
il»
vocamíne,;paternum
locognatíonís
tomen amplectitur:
dícít,poffeflionem
agnatos patrís fuí:
ínter
quum
vtputa
vt vix fatís,paterne agnationí;íd cognationis nomé effet
adplaufibile,nec refponderet praeclare fatís.Idq; alía tela;
:*
:
:
-
inducteg; obíectiones modo non dífparí aufpícátur.INam
& Genefis.xíx.cap.agnationís & cognationis dífferétíam
:
pnotauít:quá Iacob Laban matrís fux: fratré auüculü nó
patruü vocat,& R.achelé ei? filia cofobríná;no fororé pa*
truelé vel amítá.Ec- Leuítíci.xx.dícít. Quí coferít c( vxore:
patrui fuí vel au&culi,& reuelauerít ígnominía cognatíois.
fuc.portabüt ambo ínígtaté fuá.In quo tex.Leuíti-filamé^to patrui ex parte píís,8C auüculü ex parte matrís vocat.
Adde agnatorü cognatorüqynó folum ín dícédí formula
magná effe dífferétia
fed logü & ín hereditaría fucceffío^:
ne difcrímen ínteríacet , ficutífignanter ob
oculoseftpo^
fitum.Numerí.xxvíi.vbi ín fucceffione heredítaría agnati
cognatís praferütur.Ibi efr dícítur,Q» fi fratres non fue
rínt,dabítur hereditas fratribus patrís:fi auté patruorum
defita fit neceffitudo,hís q pximi fuerínt,ípfa obtinget he
ind.
tedítas,Et nos vlteríorí pgreffu cà Paulo
:
i
|
|
-
:
iuricfaleo
Ht
;
24
J
JOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
non facile .$.Cognati.& .$; cognationis fubftantia , ab eo
.
|
profitebimur,quafi
eodeni ortí &
vnà comuníterqinatoss
dící cognatos
fint progeniti.Ex hís pleracy co^.
vel quíaab
texuit Guiller.Bened.ín rep. c.R'aynütíus í verbo nomíne
Adelafíam per duas aut ttes col. extra tefta. Vtvero.
ipfe quíd de hac re fentíam paucís explicem, V bícügpín fa»
fere tracto;cognatío^
erísliterís aut fure canoníco ex
nís vocabulum pro agnationís ponítur vocamíne , cp nec
*per adíecta fatís fit dífcrímínis,id quídé improprie fit : fed
deo toleratur,q» per legem & per confuetudíné ante lege
quía conubía ín fua quifcy contraxit ttíbu: quí cognati ob
materni ftemma.fídé agnatí erant ob paternum:quocírca
altetí pro alterís poriebanitur fepíffime. Et quoniá cognae
tíonís eradus,dícítur habítudo díftantíü perfonarum,qua
cognofcítur quota generatíonís díftátía duz: perfonz: di^
flant ínter fe.per tex.ín cap.Qz dílectío.8t per textiiín ca.
de
/
íllís:
Líterís,de cofanguínitate & affinítate,extra.Sed quorfum
procurrot quo euagor ? Lubens ením pedem reuocarem
quíafufim fatís (nefcio an adamuffim plane) de cogna»
tíone,& agnatione edífferui. Sed me ad progreffum. vlte^
tiorem de ea re accerfi;nefcío an plane dicam quod res eft,
.
fed dícam,ne índucta mex tenuitatis taciturnitate , ínanes
vídear efflate glorías qp velím míhi gratiofius índípifci
,
exercítíüProfitebor etíam,quátá velíim,ftudioforü gratía,
proficuoq: && cómodo,curare factü,ne nofter labor fupprí
matur fed fortunz aleam fubeat : vbi fcilícet
períclítan^
dum míhí fuerít: bene nec ne apud. doctos audire pof?
,
,
fim ín hís quz latíus complectat ín vlteríorí neceffitudí
nís progteífu,
:
-
TJBERIU
0070
qext.
Icendumeft ítaq; ín prímís triplicem cognationem
,
fpirítualé. Carnalé
aulífper dífferem?.quíd paulífpertímmo vero partes fibí
fubfecüdarías,libro fiquídem fecüdo, carnalís adfcifcet co
gnatío,quüíta nobís fit volupe,de legali verba facere prí
mü,cui fpírítualís toto hoc líbrí prímí decurfu fubnectect
cognatío.fed ne faftídíá aggignamus,curfim de legalí ver
ba facíemus:cuíus fi díffínitíoné exquíramus;occurret le»
galécognatíonem,quádá effe perfonarü proxímitaté, qug
ex adoptíone proueníat:d vtpote adoptío legítimus actus
dícítur,per qué fit quís filius,quí nó eft.& ílle pene natura
ímítatur.Accur.ín.S.í.Inftí.de adoptío, & ceterí fcribétes,
títu. & tex.ín.l.f.ff.eo.tít. Et
per tex ín.$-mínoré-Inftí.codé
adoptare fecádü fanctà Thomá.íi. q.xxíí.8Cii.dilti.x. eft
alíqué ex gratía ad partícípandü hereditaté admíttere, Et
vt gen? duas fpecíes habet. tex.ín.lí.fecüda.ff.de adoptío
bus príma dílt. arrogatío.Etfcdm fanctà l'homá, eodem
auctoritate fo
loco;fiee eft adoptío pfecta;que
fít príncipis
i. Inft.eodé eft quado ís q generalíter eft fuí
lü.ptex
i. cá
Et
furis tráfit filis turíbus,& rebus fuís, ín poteftaté arro
gátís.príncípis auctorítate.Et differt arrogatusab adopta
to (vt nuperríme de agnato & cognato díx() INá omnís
arrogatus,adoptatus eft: non auté omnís adoptatus, eft
quedam electío, qua quís
atrogatus.A doptío eft gratuíta
vt factunt non ínfrequenter,quí
ín
fibí
filium,
alíqué elígít
filíos non habent,ad fuum ípforum folatíum,delícíofamgs
voluptatem. Vnde fubfequentes verfus annotare non erít
improbum,quos lícet varíís ínlocís,recítarít Accur.potíf^
fimá, tfi his vfus eft ín.$.A doptío.Infti.de adoptionibus.
effeicarnalemfcilícet legalem,
(bv
-
P
-
7"
IOANNIS
BERTAVDI PETRAGORIJCI
Arrogo quí fuus eftfed habet-meus effe neceffe.
Patrís adopto fuum,fed patrís permanet ídem.
Itagy adoptatur fimpliciter ís quí eft ín poteftate patrís fi»
ue alieni iurís,auctorítate magiftratus nó tráfeüdo ín
po^
teftatéadoptátís,p tex.ín l.penul.de adop.C.& ín Li.&.íf.
ff.eodé.& talís non fuccedit patrí ínteftato,& ab eodé pa
poteft quarta parte heredítatís príuarí fine culpa.INec
tenetur adoptans alíqd ínuitus eí ín teftaméto
relínquere.
fecus eft ín
etíá
qd
arrogato:quí qdé arrogatus
ímpubes
moríés ínfra annü tráfmitttít quartá fibí debítá ín bonís
paternís.Bald.ínl.cü antíqoríb?
i.ví.queft.C.deíure de^
licet
varíis ín locis hzc adoptíonís tatería ín
líberádi.Et
noftris
futíbus
inferatur;p tex.glo.8. doctores-fignanter
tamé per domínü Sílueftrü de Príerío ín verbo
adop.quí
ab adoptato fimplící folü differre.
quíng
arrogatü
modis
docet poft Angelü de Clauafio,lícet e& no alleget,&
quo^
dámodo Angeli índuftríá fuffureturiuétionég illà ín fuá
laudé cótrahat:q ín quínto notabili,quí poffint,quíve nó
adoptare, luculente tradit. INihil ín reliquum de legalí ne^
ceffitudíne fubtexemus,quoníam hoc noftro feculo nobís
parü frugis ad praxim afferat.De fpírítuali feítur nonni^
tte
hil eft edífferendum.
uns
eft cognatio que
dicítur fpiritualís,& eft quzedá
fpximítas pfonarü,qua ds cófert facramétü baptifmí
Al
vel cófitmatíonís, feu ín facro fontís baptífmatís lauacro
tenet;vel fufcípit quépíá orígínali abluédà macula,
vel eü
cuí cófirmatíonís facramétü coferatur.de qua
cognatíone
textus ín cap.penul. & ín
cap.finalí.xxx.q.i.& fere p totá
caufam & queftíon& de eadé fpírítualí cognatíone ap^
Et
|
1
D]
Hi:
U^)
3331
tOODIBERGIES
-Fo.XIIII.
73
pofite logtur fanctus Thomas de Aquíno;in.iiii.fent. dift,
xlii. vbí ipfe inqt.Hec fpirítualis cognatío,eft vínculü c
tracti ex ftatuto ecclefie,p baptífmü &
cofirmatíoné
per
fufcipíété & danté, & tenété:no aüt per plures tenétes ad
|
Ínuícé.quía p accídés eft, q» ibí
ín coferédo facraméto ba«
ptífmi,multi adfint:cü fuffícíat vnus Ex qua
tü baptifmi
confirmationis
caufatur
facraméto,
fufcepríone,tü
ín víro
mulíere
affinítascü
matrímo
fpirítualís
qualibet
cogníta
níalíter,vel fornícaríe.]Non tamé cótrahítur hec-cognatío
inter patrem fpírítualem matré fpírítualem. & non có»
8
.
trahítur ín catachífmo: licet fecunda alíquos,contrahatur
ibí tmpedímentü connubíí contrahendí.tamé£ fimilitee
nec
cótrahítur,a no baptízatosquía eftexpers víte fpíritualis .
Símilíter,nec ín poenítentíalí,fecüdà Scotum ín.fíii.díftin.
xlii.& Ríchardà íbídé. quacft.ii.8& Thomam, eadem díftí,
q.iartículo.it.& Petrum de Palude .q.i. dícentem íta effe
,
nefarium facínus , fi quís cum ea
concutmbat:quá fua fce»
lera audíerít confitétem:velutí fi cum altera quapíam tem:
haberet,quam a facro fonte baptífmatis leuaffet.Non ta4
men contrahítur
cognatío fpírítualís,quod ammírandum
eft.Illud ídé Alexander de FTales tenet ín
i-parte. q.clx.
membro.íi.Lícet mébro.fii.S.
videatur fentíre, quod^
dam vínculum ínter míníftrátem facramentum
poenítétíg
& fufcípientem contrahí.
quod eft fubíntelligendum (vti
finali
ílleexiftimat^) quantü ad grauítatem peccati.
Ices,qp hec fpitítualís cognatío,de qua
ín cap.vltí.st
per totü títextra.de cognatíone fpüali;no folá ímpe
dit matrímonít,fi Bcedat verá
cótractü
dírí
:
,
poft
paríter
mít.Accedat texiín cap.Q
d aüitxx. q.i. 8t ín cap.venigns
Mea
dedil sica
iiia
cao
LR
c
Lilia
duis:
aiiud
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
d
|
de cognatione fpírituali. Quod tamen non eft íntelligen^
dum q» dírímat quantum ad vínculum matrímoníi:quía
qd deus confunxit;nemo feparet.vt dícít
quoníam mírabili coíunctíone ípfi víro mulíer functa eft.
Nam Genefis.íí.cap.ín fíne dicitur.Ade non ínueníebatur
adíutor,fimilís eius:ímmífitg; domínus deus foporem ín
vnam de coftís eius & re
pleuit carnem pro ea, a:díficauíit domínus deus coftá,
quam tulerat de Adam ín mulíerem,& adduxít eam ad
Adam.Díxítq; Adam.Hoc nunc os ex offibus meís,& ca
to de carne mea.hxc vocabitur virago ,quoníam de víro
fumpta eft.quamobrem relínquet homo patrem fuum &
matrem,& adherebit vxori fuze,& erüt duo ín carne vna.
Porro matrímoníum íntellígitur dütaxat dírími ín hoc ca
fu quantum ad actum copulz carnalís:excepto tamen ín
text. Marci.xix.
Adam:cumq; obdormíffet,tulit
&
patre quí propríum filium neceffítatís gratía baptízauít.
Ioannes Papa ín capítulo ad límína beatí Petri.xxx.q.i.vbi
uum
pater necefTitate cogente,nímía facerdotum abfen
tíafilíum propríum baptízarít:eumq: ipfe propríís maní^
bus retínendo fufceperít,a fua coniuge nullatenus eft fepa
randus.vt ab eodem Papa ín prefato cap.decretü eft. INà
eodéauctorein fine predíctí capítuli/hoc baptízádi opus,
laícís fidelíbus,fuxta canonicam auctoritatem conceffum
eft,& libereconcedítur. fi fupradictus genitor, filia
fuum corpore morientem afpíciens(ne anímam perpetua
morte pereuntem dimítteretfacrí vnda baptifmatís la^
uít,vt eum de poteftate auctorís mortís & tenebrarü erí^
peret& regnum Chríftí am regnaturum fine dubíta^
V nde
ín
tione tráfmítteret,bene fecifTe laudatur.Et ídcírco fug vxo
c
oficina
MN,
aa
cuftodia
edad
!
u———
s
Ug
d
1
ESEBERL
m€—MÓ
od
dexwo
xí fibi fam legitime focíate;impune,quádiu víxerít,iudíca^
mus manere coníunctum.Flxc verba textus. Víde per il^
lum textum & gloff.& Marcrixcapanon dimittere poffe
vxorem fuam nifi caufa fornícationis,apertifTime cautum.
eft.Suppedítatur tíbi tex.ín Cano.quos deuscxxíil.q.it.
Rurfum. Cognatío fpíritualis tríplex eft, paternitatis
fcílícet,compaternítatis & fraternítatis,quarutm qualibet
impedít 8 dírímit matrímoníum ft przcedat eo modo
quo fupra díximus.At tribus tantum facramentís cogna
tio fpíritualís attenditur ex catechifmo,baptífmate, & co
firmatíone.INotatur ín cap.quis,de cognatíone fpíritua^
li.líbrofexto.FHarum príma,fcílícet catechífmi cognatios
lícet matrímoníum contrahere fmpedíat,non tamen príus.
contractum dírímit, qd ínalíís fecus.per textum notabí^
lem,ín cap.per catechifmü,de cognatione fpírítualí,lib.vi.
Et eft catechifmus exotcífmus ílle qui fit pro foribus edis.
facra: anted baptifmali lauacro orígínalís labes expurge^
tur.íuxta text.ín cante baptífmum.de confecratíone dí^
ftínct.iii, Textus ín praedicto c.per catechímum,;in prín»
cípío de cognatíonefpírítuali/libro fexto. Et nota q» per
talem catechífmum nemo poteft fiue baptíímo faluarí.
"extus eft ad literam ín Cano.catecuminum.de confecra«
tíone diftínct. iiii.nífi effet talís catecumínus quí per mar»
tyríi palmam baptífmatis facramentum compleret.vt ín.
dí&to canone cauctur,ín quo recte catecumínus dícítur
quí nondum'tecepto baptifmatís facramento illum exot^
cifmum ante z:dem facram recepit.
Nec folum
ís quí reci^
is
&
dícitut,fed
catechífmí
pre^
xit; catecumínus
pariter q
facramétum,Profero textum facíentem
ad. zem fplen^
xet
.
|
TUUM.
&
*
IOANNIS.
.
BERTAVDI PETRAGORICI
díde quem nemo poteft cauíllo obducete.ín cap.quontam
1nulta.xlvíit.díftinct. Vnde catechízare eft ínftruere,ima
buere, vel benedícere:znam quíprouectíorí xtate adultí ba
ptízandi funt;ín fide ínftruí debent.de confecra.diftín
tiii.
in Cano. ante. xx. INotatur ín capítulo per catechífmum,
de cognatíone fpirítuali,libro.vi. Prxter íd catecumínus
dícítur etíam quí baptizari proponit.xl víi.díftínc.ín cap.
quoníam multa.$.i.vel(
vt díxi )dicitur audiens,eo q» do»
étrínam ante edem facram audíat,quum baptífmum fub^
fequéter eftfufcepturus.Et nota
cp catechifmus fiue exor^
cifmus,& exufflatio effícitur,quoníam eft illius effícacía
& víttutis vt ab eodem quí baptízandus eft,immüdos
fpi
ritus abíicíat. T'ext.eftin Cano.Síue paruulí fiue fuuenes.
de confecra.diíftínct.iíii.&. illius Ca.multum
vt^
-get,contra glof.ín cap.contractí,ín verbo víx contrahen^
do;quz eít glof.magna de cogna
vultqp etíam
poft catechifmum paruulus dícatur membrum díabolí,
Ecille textus ín dicto cap.Síue patuulí.ad vngué pugnat
contta íllam
glof.cutus hzc funt verba.Sjue paruulí,fiue
fuuenes ad regenerationis veníunt facramentum,non fon4
4€ víte príus
adeat; exorcifmus 8C exufflatíonib? cleríco
tü.fpítitus immüdus ab eís abíicíatur. Et quoníá fuperíus.
tres cognationes
fpírítuales effe díxímus:vídeam? de pri
ma
que fpecíes paternítatís dícitur,&t ifta paternítas con^
trahitur ínter regeneratum 8 regeneraatem,id eft miní^
ftranté facramétum:qua facramenti fj
pecíe víderetur pene
íneffe
ínter
Chrift
"cognatíoné quádam
baptízatü & di^
uum Ioáné
Baptiftà baptízanté de íure pofitíuo-fuxta ca.
díctum
fpíri.qux:
-
primüínfide cogna/fpi.l ví.vbí perpulchreille textus lo
I
j
rn
|
!
cem
"
com
E
"CET
T
—
LIBERA
v4T08j
Fo. XVI.
quitut de fpírítuali cognaticne contracta inter baptizat
parétefq; eíus,& baptízanté parétefq eíus, fiue regenerás
míníftret,fiue teneat
ad facramétii.
V erba illi? cextus funt:
hzc. Nedum ínter baptízatum & íllum.quí eum fufcepit
de baptífmo ac inter eundem baptizatum fufcípientís
&
,
filios & vxorem ante fufceptionem , carnalíter cognitam
ab éodem,ímmo etíam ínter fufcipíétem , patremq bapti^
^ mati, matrem,cognatíonem fpirítualem ítíbaptifmo có4
trahí;fure conftat.quz cognatio matrímontum cótrahere
impedít,quod poft contractum dírímat. Et eadem qua de
fufcípiente funt dícta, funt etíam de baptízantecenfenda
Subiícítur feftiue de confirmatione ínfuper. Ex confirma4
tíone quoq; feu fontís
chrífmatíone fpírítualis cognatío;
eifdem modis contrahítür : matrímonía fimiliter ímpe4
díens contrahenda,& dírímens poft contracta.De hac au
tem fpírítuali cognatione ínter regenerantem &
baptí»
zatuim & parentes eorum, eft textus cum prímís ad rem.
.
faciens, ín cap. ex líterís, de cognationefpírítuali, ín anti
quís cum fimilibus. Et fte regenerans fiue baptízans eft
ipfi baptízato, ficut pater ex facramenti datíone, fectidum
fanctum Thomam ín quartü fententíarum.xlii. diftínct.ín
I.arti.i, q. Quibus quidem auctorítatíbus, cognationem.
quádam fpiritualem íneffe íntez Chiíftum '& díuum Ioan^
nem
Daptiftam vídetur,vt. díxi.. Quandoquídem apertíf»
,
fime Chríftum a díuoToanne Baptifta baptízatum pro^
dítum eft. Matthaei. cap. Tunc. venit Iefus a Galilzza:
ínlordanem, ad Ioannem vt baptízaretur ab eo Ioannes.
.
prohíbebat eum,dícens: Ego a te debeo baptízarí,,
& tu. venis ad me Rfpendens. autem
díxit eis
autem
Ius,
-
|
:
/
j
|
|
JOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
!
Síne modo fic enim decet nos implere omnem íuftítiam.
"Tunc dímífit eum.Baptízatus autem Iefus, confeftím de^
fcendit de aqua:& ecce apertí funt ei ccelí & vídit fpirítü
veníentetn fuper fe .Et
defcendentem ficut columbam,
ecce vox de caelo dícés,Híc eft filius meus dilectus;ín quo
,
,
&
míhí complacui.Símílís tex. Marci-i.cap.Lucz: iff.cap. 8
Toannís.í.cap.dícítur- Et teftímoníü perhíbuít loannes, di^
quía vídí fpírítum defcendentem quafi columbam
cens
de coclo,& manfít fuper eum : & ego nefciebam eum :fed
quí mífit me baptízareín aqua, ille mihí díxít Super
defcendentem & manentem fuper
quem víderís fpiritum
& ego vidi, &t
eum, híceft quí baptizat ín fpírítu fancto
ex
pere
teftimonium perhíbuí quía híc eft filíus deí . Sed
díui Ioannis ín Chrifto
cótatíone rogarí poteft;cuíufmodi
baptízando,baptifmus fuerít:cuí rogatíoni fubíícere non
zefragabor,quod eft de protríta,eademqp perfcíta probío»
tex.
rum authorum fenteatía.Super ea re víde affatím,per
lo.& Archídiaconum, ín Cano.dedít.i. q.f. & tex
ín cap.fi
alíud.& íbí glo.de cofecra.diftin.ifii.
Quem baptífmum,
fane
eo
nullafuít cognatío:vt exlocís
altíus repetamus,ín
pradíétis,pro íngenuo fuí íngeníf capta, Lector accuratus
,
,
-
.
,
b
ánímaduertet..
-
angit
Secunda cognatíonís fpirítualis fpecíes,dícit copaterní^
eft ínter baptízanté feu regeneranté,& tenété,
tas, que &
vel.
tenétes genítores carnales regenerati feu baptizati,
tales míniftrátes & tenétes.fi cofugio cófümato fint copu
latí hác cópaternítaté ad vxores tráfmíttat fi funt viríiaut
ad víros fi funt vxores. adeo
vt parenti carnalia (pfius re^
genetatí;copatrés efficiatur p textijin cap.Vlattín? extra,
CIBERA.
icry2Toe0
or/WFexVIL
de cognatíonefpirítuali. inter patré baptizati,8t vxo»
rem leuantís príus ab eo cognítam contrahitur cópater^
vbi
,
nítas,effícax ad matrímonium dírímendum. Habes text.
xxx.q.íití.ín Cano,Síquis.vbí dícítur.Si quís vnus, ex con«
fugio/filium aut filíam alteríus de facro fonte fufceperít:
aut ad chrífma tenuerít:vel chriftíanitatís minifterí dede
rit:ambo,& vir,& vxor compattes exíftunt parétibus ín^
fantís.quía vír,& mulíer,vna caro effecti funt.Flabes tex.
in Cano.Quamuis de cognatione fpirítuali,lib.vi.Q
uáuís
vnus vit,vel vna mulier,accedete debeant,ad
non
plures,d
fufcipíédum de baptifmo ínfantéiuxta facrorum canonü
ínftítuta:fi tamen plures accefferínt, fpírítualis cognatío
indecontrahítur:matrímonía contrahenda ímpediés, etíá
poftcontracta diffoluens.De confirmatione ínfuper, quá»
turn ad hoc,ídem íudícíà eft habendum.Et aduerte,
quod
effent:
cofummato
copulatí
quía
fupradíxi.Si coniugio
fs
carnalís copula, compaternítaté non przcederet. cffectu:
fecus effet per tex. ín cap.poft vxorís.xxx.q.iííi. Qui ad. ré
facíat,cafus optímus eft annotandus:qui ín praxi contíne
gere poteft, ín quo quis laxatas habenas habet,ad ducen^
dum ín matrimonium vxorem,víduam compattis fuí:cu»
fus filium,de lauacro facri fontis accepít,ín Cano. qui fpie
ritualem habet compatrem.Eadem caufa, quxflíone, qué
textum (ffi tibi ex adlubentía
cefferít intelligas, quando
talís eiufdem compatrís filius,abáifta vxore fufceptus non.
etat:fed a quadam íteratü illud pracedente conriubíum.
|
|
^-^
]
,
-
Vnde & ífta fecunda vxor;commater non eft, fecundü mé
tem illius textus, cuíus rationem:
ponit Panormítanus:fi
|
1
P
!
|
:
*
modulate cófideretur,ín cap. Martínus,de cognatíone fpi
|
e
a
3
I
à
|
xd
a——
et
?
didi
cod
i
eis
is
mios
2
Qs
TES
Meca
d
solid
.
;
PET
oh MET
|
Emm
ONE
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
rituali ín antiquis quum
qj licet vir 8 vxor com^
munícent fibí actíones :íta qp per actíonem vníus alter
efficatur compater , non tamen paffíones fibí communi^
cant.Et ad ea qux fupradíximus,gloffa venít annotáda;
ín cap.prímo,de cognatíone fpírítuali líb.ví.
Tertía fpirítualis cognatíonís fpecíes dícítur fraternita^
tís.quz eft ínter regeneratum mafculum vel fceminam,
,
dícit,
,
,
& filios baptízátísminiftrantis,vel tenentís.per tex.ín
pictatía.xxx.q.iíi.
vbi eft cafus,c» filia fpirítualís carnali ft^
ca.
lio, nullo modo nubere poteft Et fimilís textus,ín cap.
Ex líterís,extra eodem títu.quod tamen, fiue natí fint ante
.
iftam compaternítatem.fiue poft:íntellieít tex.ín cap. Tua
nos extra eodem títu.nifi fint filíí adoptatíin
quíbus;hoc
non habet verum.In quíbus autem vera cognatío fpiritua
lis confiftat,dices per communiter fcribentes,ín cap.Mar
tínus.extra eodem título/Inter baptízatum & leuantem,&£
inter leuantem & leuatí parentes,& ínter leuatum & filíos
leuantís,etíá flegítíme natos.Domínícus de fancto Gemí
níano,ín cap.i.de cognatione fpírituali,querít.Pone qp vír,
cognita,leuet alíquem de facro fonte puta Petrum
íta quód vxor efficiatur mater fpírítualís eius & deínde
vxore
.
mortuo víto, vxor tranfiens ad fecunda vota , ex fecundo
maríto habeat filíam : vtrum illa filia poterít contrahere
cum Petro. Gemíníanus
allegat Anthoníum tenuíffe qj
poteft: nec eft efus frater fpiritualis quía non reperítur
expreffe cautum Gemíníanus tamen ín contraríum fuá
fentétíam profert:quía fatís eft fure expreffum.faltem
regula generali, qj filíí duorum compatrum,per quorum
,
.
fub
alterum ad. compaternítatem deuentum eft contrahere
,
—ÉBE
Lr
o
E
T
-
LBERL 0075770
0FeXVIL
hon poffunt. Mihi tamen Cfalua Geminiani reuerentía")
vídetur Antonii ratío, non parum vehemens. Et ín pun
&to íurís poffet fuftínerí, 8t not temere per fupradíctum
tex.qui fpirítualem facientem ad hoc appríme. xxx.q.íiii,
quía talis mulier íam defierit vna effe caro cum eo,gratía
cuíus erat commater & alía caro effecta fit.Hínc nota,
Gp ficut ís qui alíquam baptízauit vel tenuit:cum illa con»
trahere non poteft:quoniá fi ínter eos non cótrahítur ma^
,
,
trímonium,quos adoptío iungít:fortíus a carnalí oportet
inter fe contubernio ceffare illos, quos per cxlefte facra»
mentum
regeneratio fanctí fpiritus íungit;ín Cano. Ita di
ligere.xxx.q ííi.Ita diligere ínquít debet homo eum qui fe
vnum de facro fonte fufcepit,ficut patrem, que fequune
tur.Sed nunc ad príora progredíendo:Cum ípfa filia fpíri
tualí baptízans ex neceffitate,fi talís fit laícus,vel ín mínoribus ordínibus conftítutus cotrahere non poteft, ín cap.
INedum,;quod eft capítulum prímum de cognatione fpírí^
tualílíb.ví.Dícemus patíter,qp nec baptizatus ducere pof
fit filíam carnalem baptízátis vel tenentís,per tex. ín cap.
finali,extra eodem títu. Tamen fatebor
no improbe patré
cü
forore
contrahere
carnalí.filíi
fpírítuae
fpitítualé.poffe
efus
lís.
eft ín
fila, 8t cá
íii.etía, cü
vxore eíus,víduítatis tempore, quod multum admíratio»
nís habet fimulacrum,& cum filía fpírítuali fui filii carna*
lís períllum tex. ín Canodllud.xxos queftíone tertía,quia
lícet cognatío fpirítualís a patre ín filium tranfeat non
tamen ediuerfo
quoníam non habet hzc cognatío fpi^
títualís altos ramos gradufq, latíores,velut carnalí cogna
tioní vtrícp eft índítü.INec trálit ad nepotes, ,pnepotes,
Tex.
cap.íllud.xxx.q
8€
,
,
&
c íi
.
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
& perfonas nonexpreffas a iure. Eodem progreffu anno^
tabís,g fi puer necefficate,per laicum mulíeremve baptí^
zetur:fi iterato,& publíce(
vt ín locís plurimís obfenuatí^
or eft vfus
)baptízetur,nulla penítus fpírítualis cognatío
in fecundo baptífmate inducitur,nec cotrahitur. Et in hís
pleríq; hallucinátur. Et eft ratío,quía nec facramentum ín
fe teratur. Tenet notabiliter archídíaconus,in
cano Pre»
l
!
.
fbyteri.$ quo veto.Ixviit. diftín.Subiice tex.in.l.i.a per to
tum títu. C. ne fanc.
baptif. ítere. tex.ín ca.íIxvíii. díftin.
tex.in Cano.oftendímus,de confecra.diftín.iiii.olo. & do»
€ores.ín.l.níhil.Cod.de manu mí. Lícet propter verborü
folénítatem,íiterarí dícatur: vel propter baptifmalé abfu^
tíonem,aut vnctionem exteríoremtquía quotíes ad elemen
tum, verbum accedít, dícímus de íure fierí facramentum:
quod eft non modícum argumentum, contra ea qux: no»
uífTime recenfuí.& ad tei etufce veritatem
comprobandá,
profero tex.ín Cano.detrahe.i.quzft.i.
Víde elo.ín cap.ií«
de Apoftatis.Víde tex.ín Cano.Eos,de confecra.díftín.iíit,
tex.ín cano.quí bís de confecta. eadem
diftín. Víde clo.ín
Cano-fiquís.xxx.q.ííí.que tenet,cp íftud fpírítualís coena»
tíonís vinculum eft adeo forte: vt quo modo locíi habeat
ín vxote cogníta,modo non dífpari;ín cócubína.
Quod di
étum gloffz non placet Panormítano,loanní Andrez &
Petro de Palude;&
communiter fctíbentíbus.Sil^
cum gloffa flrennuíter íifdem
cótrapugnat.
Et per alíam glo.quam fupra adduxí ín dícto c.
fiquís. &
rationem tradit:quía per fornícaríum concubítum,duorü
fit vna caro:íta fimiliter vulgatís
adductis,
iuríbus
,
aefter tamen
czeterís
fupra
certum eft, cum prímís euidés, qp ifta fpirítualís cogna^
j
'
LIBER
Fo.
:
XIX.
tio,per virum ín vxorem;aut econtrario tranfFundítur,per
connubíum.vt eft textus manifeftaríus,ín Cano. fcifcíca£,
xxx.queft.ifí.& per cap. Martínus.Extra de cognatíóe fpi
rítuali;quia funt vna caronon ratione vinculi, quod con»
fungít animos:fed communís cócubitus ratíone. Accedát
gloffe ín dícto cap.Martínus & ín dicto cap.Scífcítatur:
quequidem exponunt per connubíü,íd eft per carnalé co»
pulá.Sed quoníá ratío legís;locum habet in coítunon fo
lum legítímo, verum & ín naturalí fimpliciter, quía dícez
bat Paulus.i.ad Corínthios.ví.capítulo. An nefcitis: quo»
níam quí adhztet merettící vnum corpus effícitur/Erunt
)duo ín carne vna.quí auté adhzeret domíno,vnus
fpíritus eft.& que fequuntur.Opereprecíum eftígitur 8
nos ínnuere per naturalécoítumftantum,;cognatíoné
fpí^
Cinquít
,
ritualem contrahí poffe,& ífta eft verítas.De qua re eleg
ter edífferebat Innocentíus ín dícto cap.
Martinus, de co^
canones
vím conftítuiit
gnatíone fpírituali,in antíquís, qp
in vnione carnali;quanti ad acquírendü fpírítualem pro»
xírnitatem: quod fane díctum eft pulcherrímum,& plurí^
mum mulcedínís habet:directum contra Petrum de Palu
de,quí ín dícto cap.quadá ammiíratíone ducítur,cp ex pec^
cato abomínabilíoríatur fpírítualís cognatío:ficut ex ola.
cie calor,velutí ílle fubínfert.Ad quam argutíam,díc cum:
domíno Silueflro,fermonem eíufdem & agreftem effe, &
rudiítatís pre feferre plurímum.quía videmus non forma
aliquíd ex quadá matería,ex qua ínftrumentaliter po
teftformarícuíus Sílueftri appofite eft (imilitudo denar^
rata.fic ením proloquítur.Sícutí vínü frígidü,recés pota»
tü,calefacit motü corporís:íta aqua fuper corpus infufa,
tum
|
L4
cun
4
à
:
A
:
*
ai
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
abluit fpirítualiter animá,virtute fpiritus fan&ti ín qua reJ
tinenda fimilitudine
,
luxata non debemus effe memoría,
Mlodoítag finulí noueft re vera mirabile fi fornicaríus
,
coitus, ex voluntate ecclefiz índucít affínitatem, víttute
-.
tantí baptíímalís facramenti.
Subínde nota dtiotum compatrum filíos
|
poffe-fimul
contrahere:fiue ante fiue poft cópaternítatem fuerínt ge»
:
níti:excepta tamenea perfona,
& quídem fola, per quá có4
cótracta eft,qux nüd copulari poteft alícut fi»
orum fuí patrís fpírítualís
per tex.ín Cano. quíbus. xxx.
q.ífi.vbí dícítur.Floc vídetur nobís
ex fententía refpondé
dum,vt & baptífmus fit.fi ínftáte neceffítate foemina pue
tum ín nomínetrínítatís baptizauerít
& q» fpírítualíum
parentum filíi,vel filíze,ante vel poft compaternítatem:ge
tlíti' poffint legítíme coníungí:przter illam perfona;qua
premit
:
,
compatres effecti fint. gloff.notabilis ínfuper in Cano,
peruenít.& ibí Azchídíaconus.xxx.q.i. Vfqs eo cognatío^
nem fpirítualem commédat:vt
fiquís orthodoxe fideí, nó
Iudzi
filíium,facro fonte leuet,contrahi^
baptízatí,vtputo
tur ínter
eos;fpírítualís cognatio. Vnde baptízans contra
here non poteft cum matte baptízatí.fi conuertatur ad fí^
dem.fuper qua contractíone poftfanctum Thomam,Dás.
Siluefter dícebat,q» ita de hetetícís 8 malis céfendutmn eft,
velutí de fidelibus & bonís:quía quum perueníant ad ba»
ptifmum,fi conuertant cutn eís,eodem modo contrahítur.
affinitas:quod míhi vídetur credendum Sed quíd de hís
coadíuuant cenfebímus? | INon vt effícíantur
compa»
ties,fed vt compatrem accítum adíuuent, ad puerum fuf».
tentandum:
ne compater tantum gtauamínís ín leuando:
,
.
E
quí
-
*
Z
|
LIBER.
i
"-FoXX.
puero perferat:vel
quum catechizatur,vel quum ad altare
defertur:multí plerung, círcáüquag tenent]ínteü,ci
copa»
tre & cómatre vocatis.
ín loco predi
Siluefter
Ds
tenet
&to,& ita dixí tenere Axchidiaconüi & communiter Sun
míftas,& maxíme Pífanos,q tales effíciantur compatres,
cognationem fpírítualem contrahétes:quía refponfio,que
fit ín baptíímo non eft defubftáría fed tactus,feu tétío vel
leuatíoyita vt ífti tales efficíantur compattes: ctíamfi non
intendant effe.Cuíus fiquís a me fententíam
expetat:ín
contraríum meam opínionem firmauerím,
tales có.
non effící : quod fane
pattes
placet Panormítano, ín cap.
ii.de cognatíonefpírítuali,extra: vbí ídem Panormítanus
vult ( fi recte&. penficulate ínfpícíatur ^) q» ín talíbus
requítatur íntentio, alías non dícantur compattes quod
dictum fruflra nititur impugnare domínus Síluefter, nec
mínus.l.confenfu &.l.ín omnibus negocíís.ff.de actío. &
oblígatío-quod ín negocío contrahendo gerendove, íllud
uod fentímus,venít infpiciédum:vt fi alíud fentíamus;ni^
hil valeat quod actum eft. Nam & ín focíetate coeunda,
refpondendum eft,vt fi diffentíant pro eo exíftímantes
reí
vtpote
.
alí
quid aliud;níhil prorfus valeat,quod actum eft.Pluf:dlu
culente probat ílle tex.cp ín hís qua agímus, voluntas ve^
nít expectanda & confideranda. íbi-Ioannes Faber,
& plane Angelus, czxterí fcríbentes,ín.$.í.Infti.de oblí^
T'ex.&
&
gationibus.quz ex confenfu, Doctores ín.l.ín vendítíoni»
bus.ff.de contrahenda emptíone & venditíone.Díces
Ígi^
tur ín cafu noftro
voluntatem círcunftantís ín ba
ptífmo, attendi & confiderarí ín actu :íta vt ín prxdí^
,
,
&to actu non valeat,nec contrahatur cognatío fpírítualís,
44785
c
íííi
]
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
Confulo tamen,vt caueant & deuítent compater 8 com
accíti,círcunquag affiftentíum admínículum;quan
poterunt nífu : quía tutius eft quoníam fu»
.pradiximus baptífma ron íteratí ín zde facra, ín hís qui
tempore natíuitatís,propter mortis perículü,
ab obftetri^
cibus baptízati extítete.Poteft tamen eífdem baptifma ín
zde facra,cum folennítate,per facerdotem conferrícondi
tíonem adiiciédo,nifi fuerís alías
baptizatus,egote baptí^
zo.8& í(tud tradit lucerna
íuris,Bartholus,quod ín perpe»
tuum memoríz
fuppedita.in-l.príma.C.INe fanétum ba^
ptifma íteretur. Mulíerem autem baptízare poffe ín mor
tís articulo,habes tex.ín Cano.Mulíer
de confecra.díftii:
tiii.
Et quilibet laícus;abfente facerdote,per tex.ín Cano.ad
límina.xxx.queftpríma, per texín Cano.quo quídam prí^
ma.q.príma per tex.ín Cano.Sentio de confecra.diftínct,
iii per tex.ín Cano.fuper quíbus.xxx.q.ííi:& dícítíbí no^
tabilís gloffaín Cano.placuít.de confecrat.díftín.íiii. Qv.
cum vníco tefte baptifmus fierí
poteft fidelí,non auté infi
delí.ín Cano.cum íta,eadé diftínct.ín gloff.&
el.ín Cano.
Vos,eadem diftínct.Emergente nouo cafu,recenfebo obi»
ter, quod apud noflrates Petragorícos,dum víx adhuc ef^
fem
adultus fatís,nec magno natu,;obtígít.facíet enimad
mater
to maximo
rem totaífla
-
«
& erata recitatío. Tulit íta fors & natura,
monftríficam foetaram paríens, elufa eft vt gemína facíe
tani íanus alter prodíret ínfans quídam,in iurífdíctíone
albz tetra ,ín eorüdem Petragorícorum folo natalítío,ín
diui Romani facerdotío curato.de quo recés nato
puero,
oboríri pofTet quxítío, vtrum baptízarí
: etíam fs
potuerít
habuiffet capíta duo;pedes quatuor,corpora duo,aut mé»
—
0
DAL
cUM——Á
LIBERY.
"
(CUT
2VFEoOXXIL
bra pluríma:que partum monflrificum proderent Certe
dícendum eft,fecundum Archídiaconum, ín Cano.baptí
.
E
zl |
zare.v.dí(tín.
8C xxiii. quzeft.iii.ín Cano.illud qd. baptíza,
rí potuít,vti debuit Sí tamen effent duo corpora, quibus
dí(tantía effent gemína pectora:tunc quum dug effent ani
mz,bís deberet baptízarí:fecus,fi calís effet inftar Míno«
taurí natus, vel quod haberet caput equí,vel vítulíiqa tunc
non deberet
baptizarí,fed potíus fmpune ínterimí,& fuf"
focarí.Víde domitium loannem Berthocíni,ín príma par
tefui tepertoríiin verbo baptifmus,quí paríter allegat ín
locís przdíctis, Archídíaconum,& Cardínalem ín Clemé
tína príma.Ad Roc de fumma trínitate, & fide catholíca.
Verum cut aníma,fine baptifmo perpetuam mortem pa
tíatur,per prxdíctum text.ín Cano. ad límina.xxx.quxft.
príma: íta qp non debet talís Ínfans fine baptífmo,ín eccle
fia vel coemíterío fepelíri : quum eius aníma damnata fit,
,
;
]
I
]
|
|
.
]
l
]
|
1
Cano.nulla preter de confecrat.diíftínctío.fiti,
vbí dicítur.Nulla prater baptífmum falus promíttítur
i^
ad
ínfantes;fi
facramentü,
di
hec
eft
per
quod
fantí:quía
er tex.ín
|
ÉÓÓ€——ÀÀ
uinítus ínftítutum:ín credetitium numerum non tranfeüt,.
ín tenebrís tmanent. quoníam
quí omnes,marís
& fcemi^
OE
OO
EROR
EE
E
EE
P
E
"di
||
parente,oríe.
procreamur femínarío,nobifcum a prímo
gínalís peccatí contractam labem, ín auras proferimus:
qu nos perditos agat,;nifi míferíam iftam noftram,pra
fentiffima rorís baptífmalis falute penfemus.Propter qu&
labé, nobís noflrzq mírís modís míferíz fit condolendüs:
velea caufa quía nemínemfinat,quem non fafcínet: cona«
tus tamenfuos ín
Deípara perdens Virgíne,ne labem vl«
nz
.
.
lam Vírgoíntemerata fentiret eiufmodi:que
omní fcelev
|
cv
—
QTOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
rum ímpuritate;effet (optimis def optimi maximí aufpí^
ciis") carítura.vnde nos (per orígínale peccatum íntelli^
co^ vel neceffaríotum impíetatí;tii mortí perpetuz ante
baptífimum obligamur:& filíí frz appellamur,vt ínqt bea
tus Auguftínus in Cano.fuauíffime,de confecrat. díftínct.
íti.Cuius
ín eodem capítulo verbafubfcríbuntur.Eramus
ením natura filii írz,ficut & ceterí:a qua íra nullus libera
bítur;nífi per fidem medíatorís deí & homínís Iefu Chri
fti.Fítmíffime tene,non folum homínes ratione vtentes,ve
tumetíam patuulos , qui fiue ín vterís matrum víuere ín^
de matríbns.fine facra
cipiunt,& ibí moríuntur: fiue
mento baptífini,quod datur ín nomine patrís & filíí & fpi
situs fanctí,de hoc feculo tranfeunt fempiterno igni pu»
níendos:quía etfi peccatum propríz actions nullum ha^
fam
,
bentoríeínalis tamen peccatí damnatíonem,carnalí con
ceptíone,ex natíuítate traxerunt At per baptifmum no»
ftrum quilibet;corpore & fanguíne partícípat quód. per
baptífmum,Chríftí membrum efficítur.Dícit textus no^
tabílis & aureus.ín Cano , INullí,de confecra.diftínct.ííii.
In hoc ígitur íngétí mortis & damnationis perículo,quíd
de puulo,q nódá ab vteríno matrís clauftro exíerít, díctá
pütaaeris,cuíüs capat,vel brachíum,vel pars queuís vel
pes eius tantum appareat(Eo temporis pía mater ad mor
tem afpírare cernitur artículo,quum vulue fores nondum
paruulus tranfilíít;
Ad eam rem domínus Hoftíéfis fuani
fententíam adhíbet ín.$.qua fi forma,ín verficulo híc díéítán Summa de baptifmo. & tenet nó effe baptízádum,
& hoc etíam tenet ín verficulo fequentí quíd fi aqua Et
idcítco fecundum eum,talís paruulus cum matre non de
.
,
,
,
-
,
,
(041008 ROXXE?
LIBER,
-
betetfepelíríifeda materno diftrahendum putat corpores
humí,nífi ín prophano loco, commíttendum:
quía fea
cundum eundem patuulí íllíus aníma perpetuo damnata
fit. de quo profecto patre prímz ínter ítrís
perítos notie
eft mírandum,qualíter ífta afferat. Ad obtíngenté eíufino.
dí cafum,gloffa ín Cano. Vulgarís,de
peenítentía,díftín»
&íone príma Argumentatur pro parte eiufdem Hoftíen
nec
.
fis
fed modíco,8 pretenuí fundamento:pro parte autem
conttaría,ad obtundendam Hoftíéfis fentertíam,excellen
tí. Vide tex.quos gloff.adducít ín
argumentum.ín Cano;
INec qq de confecratio:.díftinct.iiii.&
text.ín.l.poffíderi.s,
prímo-ff.deacquírenda poffeffione.& tex.ín.l.cum: diuez
fis.de relío.8U fumpt.funerum.ff.Et ego ad hoc
pondero
textum,ín dícto capítulo firmífTime de confectatío:díftíni
,
&tío.quarta dum íta dícít. Verum etíam patuulos;qui fi
ue ín vterís matrum víuere
íncipiunt,S bí moriuntur:fi^
ueíam de matríb?natí,fine facramento
baptífmi.C
ue ver
ba vltíma díuí Auguftíni referuntur fi bene aduertas;ad
eum quí íam ín vtero,velextra
vterum,tudícialíter viuit,
& eft illí eloffe.olo.fimílis ín
Cano.propríede confecra 4.
,
tío.díftínctío.quarta.INotant Innocentíus & Ioannes An
drec.de baptíímo ín Cano.debítum, de poenítentía -díflim
ctíone príma.Et íftam opíníonem tenuít
mírabilísínge4
níi,& legíftarum pater Bartholus ínl.íi.C.de pofthumís
heredibus ín(títuédís. Domínus Cardínalís ín cap.prímo:
$ad hec de fumma trínítate & fide catholíca. "'eneas íi
tur ppetuo cótra
Hoftiéfem,;q, calís(
vt predíxi venit ba
etíá
ín maternü vterüi aquá infundendo & dícen
ptízádus
te baptízo ín
do.ego
noie patrís && filíí 6t fpüs fancti fup:
,
-
us
—
*
w
amd
,
LL
*
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
i
|
fuper alíud membrü, quod extra aluum ma^
terná apparebit. ex quo prodeunte membro,per obfletri
cem collígí poffit,puerulü víta effe fuperftíte Ad quá ré
ínnuendam manífeftarie,potíora
funt duo índícía : calor
vtpote,& rubedo ínfignis,per membrum díffufa:et fi alí^
quatenus membrum fit coloratum,quía tunc talís paruu»
lus etíá per vetulá,& fimplícem obftetrícé baptízatus, eft
faluatus.& fitunc agat cum matre anímá , debet cü eadé
otthodoxe fepelíri.& ífta (quicquíd dicat Foftíenfis
eft
verífTima opinío, a qua nufqd eft recedendum: fecundü ea,
quz nüperríme adduxi.IN eceffítas ením ios coarctat plu
rímum.In hoc nang) vfq; ad peccatí mortalís culpam de^
tanum,aut
.
línquítur:mifi pene pereuntí puerulo baptifmus íta fubmí
niftretursargu.tex.ín Cano.quícung,, de confecratíone dí
ftindtíone tertía.Et ideo dícít Angelus de Clauafio,in ver
bo baptifmus:qp bonum effet quemlibet ínftruí, vt mente
CUsuemen
memotí baptífmi formá teneret. Et animaduerte- textum,
ín Cano.ín fynodo, de confecratíone díftínctíone quarta.
Videtur q» baptifma effectum ín folo nomíne trínítatís,
non fit verum.Glo.tamen ín Cano. A quodam.eadem dí^
ftínctione,afferít baptífmum ín nemine Chrífti collatum,
valere. eum tamen peccare, quí fic conferret Qz vero ín
neutto cafu conferatur facramentum,tenet Alexander de
.
Hales,ín quarta parte Summe.q.xíiimembro.íí.artículo
fecundo.$.certío.in folutione octauí argumenti,
& fequen^
tíum.Idem beatus Thomas tenet ín quartü fententíarum,
diftiínctíone tertía,q.íí.& Petrus de Palude eadem díftín.
qii; Ríchardus veto ín2quartü fententíarum díftin,ii. q.fií.
Ec Scotus;díftinii.q prímí ín nomine tríní^
apt
ott
-—-
:
iQ uatü ad
»
s.
74
»
:
E
E
j|
u
ERA
|:
DBERL
7-7
Fo XXIIL
tatis folü,non effe baptífma fatentur.quátü ad fecüdii ve»
ro dubítantes de talí fic
baptízato,dícunt:íterato fub con
dítíone baptizandum. De eo latíus ín
fubfequentibus dí»
cemus.Et fi quxras quateín
ttína merfio ce^
baptífmate
lebratur:díc qp quomodo ín patre fílío &
fpíritu fancto
ín
baptízamur:íta eorundem nomíníbus ter mergímur,vt
trínítatis vnum appareat facramentum Et lícet ter ba 4
díuínz:
ptífmí denomínatío reíteretur
&
.
propter
myfteríum
trínítatis,tamen vhum baptífma folum celebratur. Text,
eft ad líteram,ín Cano.codem modo.Et ín Cano.de trína,
Et texín Cano-fiquís. Et tex.ín
Cano.poftd,de confecratí,
diftinctio.tiii.Et eadem diíftínctio.habes text.ín Cano.cum
pro paruulís.p non valet baptifmí facramentum,
vt alíus
pro eo;quí refpondere poteft dum baptízatur refpodeat.
quod non eft dícendum ín paruulís, farí non poffunts
vt ímpleatur erga eos celebratío facramentí
quod vtíqs
ad eorum cófecratíonem valet per
cum hís
que no^
tantur per Panormítanum & Domínícum de fancto Ge^
míníano,ín cap.prímo de cognatíone fpírítuali videtur eli
cíendum,qp paruulus,vel infans;poteft alium de facro fon
te leuare:cum fuffícíat folus tactus:&
non fit prohíbítum
a fute.& ídcirco concefIum,
per hzc qux fupra díxífecué
quí
.
Et
ífta
ríus tamen eft vt regenerans fit prouectze
etatis,
Certum eft ínfuper,omnem actum per procuratorem
pof?
fe explícarí:nifi exprefTe a íure fit
prohíbítum. vt eft cext.
ín.
procuratorib?.tex. ín capítulo po
teft;
de regulís íurís.líb.ví.cum fimilibus. INos ídcírco di^
prímia.$. Vfus.ff.de
cemus
cognationem fpíritualem etíam compaternítatem,
per procuratoré contrahí pofle.ita tenet Panormítanus.ín
idoli
M
caca
iiie
€
ÓÓÓ
:
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
|
venfens,extra de cognatíone fpirituali Et íftud
capitulo
oteft probarí,ficut matrímoníum quod poteft contra^
hí & abfoluí per procuratorem,cum fpecíali mandato.per
textín capítulo fínalí,de procurato.líbro-ví.Et licet Archt
|
.
|
|
—
—
díaconus,8&, Ioannes Andree ín dícto capítulo Veniens,
teneant, non poffit per procuratorem contrahí cogna»
,
|
y
tío fpirítualis,tenenda eft fatíus cítíufqy multo Panormi»
taní opínío,qua potíffimum hodíepríncípes vuntur.Alí^
bí etíam prefatus Andrec,ín Panormítanü tenet cótrarit
íurís,in mercurialí Et
puta ín capitulo poteft,de regulis
can.ad límí
przipuum fuum adfcífcít fundamentum,per
na beati Petro
per canonem de hís ea^
actus corporalís.quod ídé
vídetur
dem
f
——
|
l
.
queft.príma,&
caufa.q.vtí
requírí
tenuít Baldus,apud furís cofultos,ín.l.poft mortem.ff.de
capítulo
adoptio .Et Archídíaconus apud Canoníftas,ín
tamen
hoc té
prímo de cognatione fpírituali,libro.vi.Ego
orís puncto Panormítaní fententíz adhzreo : cum Mat.
.& dfo Cardínali & cá Petro de Palu.ín dícto cap.veníens,
;
|
cognatíone fpírítualí,& cum Angelo de Clauafio
ín fumma,in verbo matrímonium ín.vi.impedímento c
ífta compaternítas feu cognatío fpírítualis per procura»
extra de
,
l
|
b
torem cottahítur & ín decifio. Capelle tholo.queft.c.lvít.
oppído caue£. INotabís furccedanee;filíos fpirítuales quo^
rüdam,ínuicem contrahere poffe.notatur ín capítulo vni^
cognatione legalí.Item compater 8&6 comma4
de facro fon
ter fpírítuales vulgo díctí: quí fimul aliquem
contrahi
te leuarunt;ínter quos nulla fpírítualís cognatío
co,extra de
tur,adínuícem contrahere poffunt.fecundum Innocétíum
ín
cap.Veníens,extra de cognatione fpitítuali.Facít
tex.cá
E
ATH
Ns
svi
DYAOTXIBERO
..
FoXXIIII.
conftante matri
eloff.ín Cano.fínalí.xxx.quaft.itti
Etiam
monío,vír & vxor poffunt fimul vnü leuare: iuxta ea quae
dícít Innocentíus ad díctum cap.INon tamenllud ex. de»
coro eft;nec fierí debet. & fi leuent, fimul contrahunt du^
plícem quandam cognatíonem:vnam dírectam,per actá
propríum:& alteram índírectam,per actum alteríus.quod
non magis ínconuenit,d qp alíqua mulíer,alícui fimal fit
confanguínea & affinís.fecundum domínum Sílueftrum
ín verbo matrímoníum Poffes etíam dícere, femper lici
.
con 4
tum íure noneffe honeftum
tractíb.de regulís.íurís.ff.& iftud fus honeftatís, ab omni
furis reuerentía exemptum effe dícítur vtnotat Bal.ín.l.
,
.tex.eft
in.l.femper.ín
,
uod ex líbera.Cod.de operís líbertorum.vbí per íllá tex.
ínfert fubdiítos alícui domíno;non líbere compelli:
vt eo »
rum mulíeres vadant domum domíní ad tríipudíandume
ratíone honeftatís.qua quidem honeftas eft vnum pra»
ceptum íuftítiz, quo quis honefte víuat.líuftítía.S.iurís
precepta de íuftítía & íure.ff. vc. notat pulchre Philip.
Decíus.ín.l.Semper ín contractíbus de
ex talí honeftate.adducit Pau. de Caft.ín.l.nullus.Cod.de
fumma trínitate : Volentem,p fi alíqua mulíer ínhone^
fta,veníat ad habítandum alícubí,vícíní eam expellere pof
,
regulís íurís.ff.g
fint,per ea qux notantur ín authentico,de Lenoníbus.$.fi
nalí;collatíone.íi. & víde gloff. ín dícta.l.femper ín con»
tractíbus, qux ex matería honeftatís, vbí multa: qua
non
afpernanda fint;a Philip. Decío índucuntur, ín eíuf^
dem gloffa.Notabís poftmodum,non debere
baptí^
fmum nífi cum chrífmate nouo,íllíus anní , nífi ín necef^
fietí
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
firate mortís
.
& ín facerdotem,quí ín contrarium fecerit,
anímaduertítur: per texcum,ín Cano-fiquís de alío,de con
fecra.díftínct.fit.Qz autem vír & vxor communícent fibí
actíones,non paffiones fuperíus annotauí.& ín propatuli
optímum textü adduxí ín Cano.qui fpirítualé. xxx.queft.
iii. Adde tex.cíuilem,ín Cano.poft obítum,eadem caufaq.
& iftorum capítulorum verus íntellectus fumí poteft.per
verfus fequentes,quos gloffa adhibet ín cap. Martínus,de
cognatíone fpirítuali;in antíq.
Quz míhí,vel cuíus,mea,natum fonte leuauit:
:
|
|
:
——
|
Í
j
|
-
Hiec mea
|
^.
;"
:
|
commater fíerí mea
|
me.fonte leuauít:
Síqua mex natum,non
Hanc poftfata mez;non índe vetabor habere.
Porro baptífmus íca diffinítur. Eft ablutío corporis exte/
ríus facta fub ordínataforma.per tex.ín Cano.neceffaríus
de cófecra.diftín.fíit. Et videtur percontari poft tex.gloff,
ex
|
non valet vxor.
|
:]
|
|
ín Cano.prater.xxxif.díftin.in verbo malus. an tmelíor fit
quí fita bono, d a malo. & vídetur qp non. nà
baptífmus,
&
baptífmus,a pagano conferrípotefpertexínCanono
——
ab haeretíco.ín Cano.
'
abhorreat : de confecra.díftín.fii.St
fabdíaconus.xxífíi.queft.i. Infuper. díuus Thomas ín. iiit,fententíarum,diíftínct.v.tenet quod zqualís eftab veroqz, —
quantum ad fubftátíofiores effectus: fed cum effectu prín
cípalí.poteft alíquíd plus cóferrí ex meríto: eí, quí abono
baptizatus fuerit,d qui a malo.Et íbí cenfet idem beatus
Thomas,q; nullí líceat mutare formam ín baptifmo.vt fu
ín nomíne T rínítatís, & nihil vltra.
pra díxf.verbí gratía,
velín nomíne Chrifti, quod eft amabile nomen,& ín quo
tota trínítas
íntellígítur.nihilomínus eft facramétum:fed
OH
|
|
H|
|
:
-
COL
CHBERAU
0
"7:1
RSXXVI
culpam erroréq: mult baptizans incutrit : fi fit mínifter
ecclefiz,& baptízet cum folénitate
fub folo Trínitatís vef
Chríflí nomíne peccat mortaliter:qd facinus in gratiame
multi exaggeratur,nífi prefentem habeat: poenítudinem,
que aberrátís aniímü diucllicet . Qz fi ín cafu neceffitatís,
Cveluti obftetricibus,in more eft pofitü') baptízet : tüc ín
ifta verborüforma n6 peccat,fecüdum gloff. & Axchídía4
conü,ín cano.proprie,de cofecratione diftín iii. INotandü
eft deínde cp baptifmus vel baptifma vel baptifmü fecüdü
domini Silueft.ín verbo baptifín príncipío,díct poteftím
merfio vel íntinctío:quía dicitur a baptizo, qd eft immer
go.
baptizare ín greco fermone eo cócínno, eft Ía
uare.tex.Ín cano.Baptífmi vícé.de cofec.diftín.itit. pleff.
ín Cano.fide.de confecra.díftin.íii.Loquítur de tríplící bae
Vnde
&
Et
ptífmo:& gloff.in cano.finalí.de confecra.díftínc.ii. ponít
formam baptifmi,quz eft talís.Ego te baptizo
ín nomíne
patrís,& filif;& fpírítus fancti.amen.Et dicít gloff.no effe
omíttédum boc
tex.ín cano-fi quís fiue
pronomen
ego.per
de baptífmo,extra.Díuus Ioannes cap.xíí.loquitur de prí^
mo
baptífmate,quí dícítur baptifmusfanguínis, dü dicít:
Daptífmo habeo baptízarí,& quz fequátur.& talís baptí^
Ímus,ídetm eft quod martyríii Secundus baptí fmus,fla
"mínis dícítur;id eft fpiritus
fancti: de quo Actuum.ii.cap:
Vos autem baptízabíminí fpírítu fancto.Eteft quoddá bo
mum
vellejoptímumgp fufcípiendi baptifmí propofitum ín
nondum baptízato dum ípfi facultas dabitur Et tertíus
baptífmus dícitur flumínís, íd eft aqua de quo fincerus
eft tex.loannis
Afii.cap.& venit Iefus in terram Iudzam,&
baptízabat;Alberíc.de R.ofate celebrís íuríum doctor, ín
i
isa
.
.
,
.
d
Lad
unida
:
-
^'^
YOANNIS BERTAVDI TETRAGORJCI
fuo dictionatío percótaturín verbo baptifmus. Vtrü fieri
fieri poffit. & allegat
-debeatín aqua pura,an ín
fan&tà Thomáín.fii fententíarii,ín.tii.diftín.per quà dicit,
£p aque permíxtio poteft effe duplex híc per e Confe/
quéter quxrit idem Alberíc.quare baptifmus fíatín aqua,
ppotíus d ín alío.fed remíttít eloff.in cap.f.de confecrat.
díftindt 4. Sed áduerte, qp ílla gloffa nihil dehoc penitus
loquítur:fed verba facit de homicída, & quare Dauíd fuit
|
prohíbítus téplü zedificare.Credo t& Alberícü íntédife cí^
tate gloff.ín cap.í.de cofecrat.dift.ííii, ín verbo facramétü.
que lícet hoc nó dícat;tá loqtur poft textá ín dícto ca.quo
modo aqua ín baptifmo dícitur facramétü. & quádo íncí^
píc & definit effe facramétü.INos vero dícem? cà domíno
Silueft.ín pfato loco.qídeo baptifmus fit ín aqua potíusd
ánalíoxquía facramétü figníficat,qd
aque matería dícítur habere propríetates fignificátes cffe
&&us baptífmí:tá qa habet humídítaté,
vnde fignificat ge^
neratíoné fpírítualé quá facit baptífmus( Generatio ením
plantarü & anímalíü incípít ab humido, Philofopho tefte
Aibr.i.de gatione & corruptíone.& femína humida funt
tT'ü quía aqua eftablutíua fordíü prius & purius quocüqg
permíxta
vc
.
ad
effícít. VerGenimuero
)
alíoliquore. q»alíís líquoribus nó coueníat cuiufpiam rei
ablutío;nifi eo nomíne quo de natura aque partícipát. ali^
quí aliqualiter lotá ínficiunt.Et p hoc aqua ílla luftralis,
fignificat purgatíoné peccatorü,quá facít baptífmus. Tá
quía refrígeratíua:& baptífmuslafciuíétis homiü protetv
uicfomítem reftíngit. T'umrquia aqua corpus eft díapha/
num;íd eft cranfpatés;per quod vifio fierí poteft.Et bapti
finus ín bís qus: fideífunt, illuminat, Poftremo qua: ab
MU
M
SE Ne
A
EA
EE
——
AT
THBBERSUT.
:
AÍberíco tecéfebantur,profequamur de aqua vtpote pera
míxta vel non pura,vtrum ea polit effe huíus facraments
matería.Sanctus Thomas ínloco pre dícto quem Albers.
cusín medíum affert,dícit duplicem aque mixtíonem
vel
.
impurítatem.Prímam;quz ipfius aquz fpecíé tollit,quod
dupliciter fit;prímo per alterationé,ficut quii tráfit per di
geftionem autputrefactíoné.Secundo,per addítíonem al^
teríus líquoris,ficut fi par aque multo víno addatur,ipfa
in vínum tranfit.Secundam quz fpeciem aque non tollít,
quod etíam fterí poteft dupliciter. Prítmo,quando per alí^
quod accídens alteratur & ímminuítur fpecíe remanente,
vt patet per calefactioné,Secundarío,quádo eí alíquíd ad4
dítur qd non commifcetur eí,puta lapis:& fi comifcetue
vt humídum tam parue tamé eft
quantítatís d» non facit
ín
&
1níxtíoné,fed aquá cofunditur prorfus couertít, velutífi gutta víní dolio aqux; addatur. aut ínfluat. Et vtraq;
ita fecüda ímpurítas fecüdü fanctà
Sil
Thoma, Alberi.&
ueft.nófacít vt nó poffit effe huius facramétí matería,fed
benepríma. Vnde cü pauloante hac a magne auctorítatís
vítofuper í(ta baptífmi matería fuiffem ínterrogat?,tádé
fermo obortus eft,
& incídít exífta percontatíone,vtrü ex
lixiuío 8t elutríatíone,& vtrü ( vrgéte qdé necefTitate") fi
alíüde pura aquahaurírí nó poffet,qs poffet baptí3arícNG
fuppreffi vocé quomín? refpoderé,aqua ílla cínerítía ma4
culá orígínalé poffe abluí:lícet mec fententíz Alberícus
obfiftat,tá fibi diffidés in pdicto loco. Víde eiufdé díctío4
naríü nifi te 8; credulü mihí && meo bene audiété dicto ve4
lís,& firmíori affenfu credas cà dao Silueft.& Petro de Pa
loin hís qua fuperi? annotauíbaptímá quíppe
ees.
o£
aw
MTOANINIS BERTAVDI PETRAGORICI
-
-
-
fieri poffe,& ex aqua fulphurea,8t ex omni aqua eleméta»
xi terreftriivt aqua maris,flumínis;ftagni, fontís.ex aqua
etiam cxleftí vt imbriferi impluuii,vel ex no generata:m
medíate tamen ex vaporibus feu refoluta ex immediate
generato:vt ptuína;glacie,tore,nfue,grandíne,que omnes
aqua. veram fpeciem habent:quíbus adde aquam lacus
feu paludís;nifi effet íncraffata adeo vt ín efufcemodi la»
cunaforma aqux omníno deperíret.Et íta dícemus de íu»
re( quod brodium vocát
ex quo quifpíam regenerarí po^
tamen
teft,dum
líquor illius fpífTitudíne carnis alteriufve
decoctz fubftantiz non nímíam fibifpiffitudínem accíue
rítíta vt adhuc liquor dígnofcí poffet alíter nullam vím
|
.
haberet efüfmodi infufio,nifi fortaffe ex alí crafTiore fufcu
lo;aqua fubtilíter extraheretur,quía tunc exea pofIet fie
tí baptifmus,ficut & exaqua expreffa a lutoJlícet ín luto
báptifmus fierí non poffit. Et hacc ex fecunda aqua per^
imixtione & non purx. Ex príma vero aqua permíxtione
dic 6p fierí non poteft baptifmus ex aliquibus humoribus
produétis natura;ficut eft humor ftillans de planta, falí^
ua,vrína,fudor,aqua cruorí fupernatans que dicitur cho^
lera vel phlegma;quía non funt tales verz aqua. Zqua^
liter díces de humoribus productis ab arte:ex quibus
fimilítee non poteft fierí baptifmus, ficut eft aqua ar
dens & rofacea,& generalíter lambícata ex alíquo mi^
xto.Tté de ficera,mulfo.feu medcne,bira feu ceruífia,& hu
fufmodí;qa tales fpecíe differüt ab aqua naturali.Dícunt
tàmé Petr? de Palu.& domin? Silueft qj fi aqua naturalís
elemétarís lábícaretur,liquor índe factus efufdé efle fpe»
cíeí videret
ciiaqua pluualí,& ex ea poffet ficrí( vrgente
|
i
|
RSVIL
0
LEERLO
C
neceffitate") baptifmus:& inde cognatio fpírítualis feque»
retur.de qua, & de hís omníbus quz pauloante
recenfuí,
lícet fit fobríe loquendum (velutí de cacterís facramentís.
ín qbus verba etíá proferre fit perículofum:vt dícít
gloffa:
fignanter annotanda ín cap. í.de confecra. díftinet.i.^ díxí:
tamen potius ex Afiana redundantía, d ex fermonís parfr^monía.fed níhil fine auctoritate,
vt femper haberem( quod:
alunt) ad manum, quo me poffent fuffulcíre adiumento...
quà rem non potui itafufim díduxiffe, nífi bonam menté,.
mihi Deus optímus Maxímus fuffecíffet: && alacre
fuppe:
dítaffet cum facratíffimo Maríarum fuarum fororum co^
initatu.íntemerata Vírgo iíngenium:& nífi earundem co»:
gnatus neceffitudínaríufc cum prímís díuus Iodnes Ba»
ptífta (magnum profecto ínter fummos índígetes pracfi»díum bonum dedíffet ad totam íftam dí&tíonem exufcí^
tabulum:& legitimum quídem( exíftímo? quü ad ea^
rundem Maríarum laudem & díuí
Ioannís Baptífte (nectetragrammatum Chríftí nomen omiferím,przeter cetera:
ammírandum maxíme) hucvfa fim prolocutus.quod bo»
ta
fideteftor ín libro fuccedentífacturum,ín quo pr^
mítus carnalis cognatíonís habebítur ratío.Et
reliqua perfc.ín toto pgreffu lector vel medíocriter doctus anímad^
)
vtí
me
uertet.Adproperemus ígítur nulla mora adcognatíoné:
illam tertíam,ne
refupíni.fedentaríiq;ex mora díuturníorcvideamur effe prolocutores...
:
in
|
d.i
T
us
€
Um
00m
DU
RETE
^
TN
is
^
1
yt.
A
m
dic
d
*'
oiii pea
SN
E £5
ts
L5
biub
d
ees
a
"m
IL UM
i,
—RÁ
LBERJL.
:
— FoXXVIL
IOANNIS BERTAVDI PETRAGO»
rici Turrífalbe ín Ducatu Engolifméfi alumní,de cognae
.
tione díui Ioannís Baptifte,cü filíabus 8 nepotibus beate
Secundus.
Anne,Liber
.
|
|
trífidam fecimus co
Vandoquidem
gnatíonem,quatum & legalem per
3
(trínximus,& fpirítualé abfolutiffi4
verbís diíffudimus nihil nos
€.
mis
moratí
,
poteft quín ad tertíá que eft
carnalís deueniam?:qua vere díuus.
Baptifta facrofanctus dei pre
[oánes
7 co filiabus ac nepotib? beate Anne:
coniunctus extítít.FHec auté fanguínis coníunctio,carna«
lífq;cognatío tanta erat ínter fanctam Elízabet & illtba«
tam
Deípará, eíufdéq; forores Matías [acobi & Salomae:
cognat^s Elízabet & díug Anne filías,tanto ínquá nexu,
vt eidé Elízabet ín prímo línec collateralít gradu coníum.
étas nó temere affeueres.at de íure cíuili ín fecundo. Q dfi
víqiquaq verü eftmodo non difparí dícemus díuum Ioan:
nem Baptíftam ípfi Chrifto,Ioanní Euangelífte & maíori
Iacobo,fimul & lacobo mínorí,Símoníi & Iude,& Iofcph.
fufto cognatione proximum ín fecüdo collateralíum gra
du de íute canonícojín tertío vero gradu de fure cíuilí. Et
hzc fane refultant ex. hís qux latíus ín príncipio habuí^
mus:quandoquídem & beata Anna & Efmería beate Elí^
zabet mater germane forores:& filie Agarím ex tríbuTu
da de cíuítate Bethleem prodíere:ex quib? pracfate prolís
fcecunditas díuínítus enata eft.Hác auté graduü collate4
galíum computatíoné bífaría tradi,
de fure vtpote cíudli
|
j|
m
nei
IOANNIS BERTAVDI
& canonico íta
Il
.
ue menr
fem
PETRAGORJCI
expreffum velím.Q» filii & filie tü fratrü,
tü fororü cü eifdé fratribus & fororíbus,id eft cà patre &
matre facíüt vnü gradü de fure canoníco.Secus eft de (ure
cíuili quo duos gradus cóftítuüt,quía afcédis de filio vel
filía ad patré vel ad matré,& fic prímü gradü preftítuís.
& fi velis, defcédis a patre vel matre ad alíá fcilicet filium
velfilía,& fic eft fecundus gradus.Et ídeo ín matrímonío
ad fus canonícum attendendü eft,cuí fit profecto adhere»
dü.Et ratio dífcrímínís cíuilís turís & canonící traditur,
tex.ín Cano.ad fedé.xxxv.q.v.Ad fufcípiendü ígitur iftíus
«ognatíonís carnalís verá íntellectü,vídeamus prímo qd
-carnalís cognatío dícatur que íta fecüidum Petrü de Palu
de dícítur.& íuxta mété dominí Sílueft.confanguíneítas
xel cofanguínitas,quafi quádam coueníétíam ín fanguíne
ámportans.Et íta fecundum eofdem cognatío carnalís dif
fiaitur.Eft vínculü perfonarà ab eodé ftipite fcilicet proxí
mo,deícédentíü,íd eft ab eadem perfona carnalí propaga
tione contractum.Per quod excluditur Eua a cofanguini
tate Ade:non autem Chriftus a
confanguínitate vírgínís:
quía e? propagatío fuít carnalís ex parte virgínis.In
auté carnalí cognatione plures funt líneg,& ín vna línea
plures gradus,& ín vno gradu plures perfone:cuíus reí
wtfacilíor habeatur ratío,& multo magis carnalís ífta ma
nifeftaría fit cognatío:etfi confanguínitatis arbor ín locís
ípfa
plufculís adinueníatur,& ín turís inferatur corpore:ex
cu
£us varío progreffu varii doctores varie fentíantiillam ta
1nen hoc loco arboré fubíunxímus,ne ínter
legédum hoc
"noftrum opus alío effet procurrédü ab
ns eiufmodi
hís,quí cognitio
cofanguínitatís e(ent appetentiores.
p
ed
veteri
j
-
Xd
qrCcfangninitas
qpineo eft tripler
fcils gradub oefcet !
dentitiafcédent(tum
e(t sttínentia perfo
tiarum ey eo prone
niens via oefcéz
etcolleteraliG,
d
;
|.
—
€i S:aduseft babi
ditabaltera/vtam
be ab eadé. (el eft
| vínculti pfonag ab
eod€ ftipiteoefcett-détià carnalt ;ppa
tudooiflanti pers
fonarü qua cogno:
fcitur quota 3gna-
ttonís vel cogtatío
gattove 3ctü. ft Oz
8 con/q9 eft fit vel
vnitü/zfanguter dz
fi fareute vnitas,
€ Línea eff colle:
.€tto perfonarus ab
nte
|
ximo
in panum
f
Tester
j-
Zoster
Y ZuücuP,
M
j
í
f
Y
»
E
7 10
W/
/ ui
|.
qt ita graduntr oe
oífiinguens,
i'bortepof
I
locozuim peltnium:
tieno/et numeros
e
;
0
oiflátta/oue p:
£t oicütur gradus
ad filitudinem gra
duum fcalarumyel
eodé ftipite oefcent
FÉ ^N
fü
liue füía
liuefilis.
9
foxoniefi Y "pons $-
"o: filí-
cete ne
i:
foneiter fe oifferüt
dentíü gradus con
HS
|
nofilia,
ij
fozori: $tte
ii
pos
UIS
neptr,
i8
( bez nepof
posneptt. A neptis,
iij
|
neptto,
ví
fo:ort pie
fos9,pne,
D
iiü
7A!
77.
apnepos
gbneptis P
Wu
/
usi uodca
Midi
|.
[OANNIS BERTAVDIPETRAGORID
Ec cognationis carnalis matería,non parum atmce
—
|
gratíeqg fcíé
Hi mihi cenfetur,fiquídéfe mulcedínís
có
multam vtilitatís
&
copíá
tíc plürímum habet, quía ín
ex cuíus agnítíone multe furíum materíe fae
tínet:vtpote
cilius dignofcuntur.In cuíus arborís denarratione prímá
nobís occuttít dícere quid línea dicatur. Dicitur autem a
domíno Silueft.& Petro de Palu.ordínata collectío perfo
narum confanguínítate contunctarum.Ft dicitur efle tria
plex. Príma afcédétíum,quí funt
auus,& trítauus.Mater,auía,abauía;proauía,atauia,& tri
tauía,& fic deinceps pene ín ínfinítum afcendédo. Secida
eft defcendentíum,ín qua eft filíus,nepos,abnepos.prone
pos;atnepos,& trínepos:& fimiliter filia neptis,abneptis,
defcenden^
proneptís:atneptís & tríneptís,8 fic deíncepsrealiter
funt
do.Et hg due líneg afcédentíá defcédentíügs
vna díuerfe folá ín modo coputandí,vt díxít domínus
Sil
a
ín
vt
a
príma,vel
ueft.Incípías fcílícet pofterioríbus
noftráfacít dice
ad
ré
Tertía
auté
xibus vt ín
que
tur línea collateralíü,qua línea díuus Ioánes Baptífta ne^
potíbus díug Anne filiis fcilicet filíarum illius coniüctus
fuít,& mutuo deuínct? neceffitudinis nexu,vt príus eft re
citatü. [n ea auté línea funt fratres & forores, eorü filíi
& filíc tex.ín l.Iurífconfultus,& ínlíff.de gradt.& ín
cano. per totá caufam-xxxv.q.ííii.& ín c-literís-8t ín c
pater,auus;abauus,pro^
|
pno
fecunda.
|
ENDCN
—|
——
&
per
&
diffinttíocolligitur. —
qfi dilectio,
de cófang.& affí.erad?
Dícítur ítaq; habítudo quedam díftátium perfonarü qua — | |
&íte cognofcítur quota generatíonís dí(tatía dug perfonz — |
um
*
nuU€—imsC—:—
AINREMQR
e
—
díftét inter fe.xxv.díftindt.iiín cano.Ifidorus. Modáauté
|
.—.
cóputádí gradus affatím fupra tradídi Plenus taméngé —
o
*
Í
E
HERE—
l
dicis
RR
ER
d...
d
occupa
c
ptt
DU
ta
dct
e
nd
E
ats
FeXXX.
&ibís qp ín omnícafu, computatur perfonaa quafíitcomé
mU
XIBERUTT.
(o0
putatío : 8. perfona ad quam computatur. haec re^
gulafatís tuta pro fure vtrog; INec eft dabilisaliqua
vaiíatío ín ifdem furíbus,in línea afcendentíum & defcen4.
dentíum : quod fecus fit ín línea tranfuerfalium Nam.
eos cano4
ín
quos futís confultus vocat fecundo gradu
niftz ín primo gradu comprehendunt Dc fubfequentié
bus gradibus íta díces. Sed fane melíor íurifconfultorum
zatío comperítur
Agnationem fiquídem per decem gra
dus computant communíter vt im arbore noftra Cacte4
um gradus non poteft regularíter dicí nífi afcendendo
...& defcendendo Sed quomodo cognatí duo ínter fe di4
ftent ín línea noftra collateralium , fi cupís dígnofcere e
iure ciuili : íncípe ab vno, 8 computa ab altero cogna?
torum afcendenda ad perfonam ex qua omnes defcen ^
deríit: poftea defcendeab ílla perfona adillam vfay ad quá
vís computare,& apparebít quoto gradu funtificut vides
de duobus fratríbus:afcende ab vno ad patxé,& fiet vnus
£radus:defcédas a patre;ad alterum erít quídé alíus gra4
dus.& íta funt ín fecüdo gradu. Vel de filiis fratrá vel fo4
rorum,recipe alterüi gradum, afcende ad patrem eius co^
gnatí,& fiet vnus gradus:& de patre ad auum, fíet fecun
dus : & polt defcende de auo ad filfum filíi & fiet certíus
gradus
Et fi fit alíus defcendens vt putaalíus nepos aui«
de tali filio auíad filium filii puta nepotem,eftalius gra4
dus & fic funt ab ípfo abauo ín quarto gradu : ín li^
nea noftra tranfuerfali feu collaterali, pracdícti cognaté
defcendentes a duobus fratríbus vel gemínís fororibus«
Eo
modo cognofces cognatos defcendentes a fratribus
&
.
.
,
.
.
,
,
,
.
-
,
,
,
,
—
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
duobus feu fororíbus duabus per etadus eofdé,effe ín.iiit,
radu.Prater hanc omnem demonftratíonem,de fure ca4
noníco fit loge diuerfa cóputatio.Incípit eria ftipite:víde^
licet a perfona;ex qua defcendüt perfone: de quarü gradu
agítur,vt familíarius exéplo tíbí fubiicíam, fi dígnofcere
cupis,quoto gradu fint Chriftus, czterí díuze Anne ne»
potes,cum díuo Ioanne Baptífta, de fure canoníco : íncípe
ab Agarím,& fac vnü gradum, ad Annam & Efmeríá &
deAnna,
& Efmería fac alterü eradü ad filías díug Annz,
& díuam Elízabet,filiam Efmeríc: & fic fient duo gradus.
& eodé modo,ad nepotes diux Annx;& ad nepoté Efme^
ría díuü fcilicet Ioannem Baptíftam qui fimiliter deiure
canoníco dícetur ín fectido gradu. Vnde quoto gradu q^
líbet diftat aftípite,eiufdem numeri gradu diftat ínter fe,
.
,
quod fane vt íntellígas,facíamus 8&t atplectamur beat
Ann nepotes vno gradu, & díuü loannem Baptiftam al
tero et fi díftarent inzqualiter inter fe
(quod non obue
ad
ít quátum flipítem") quoto eradu remotíor díftaret a
ftípitetoto gradu díftarét ínter fe:& ís quí remotior effet
gradum adaugeret,
per t ex.ín« casad fedem.xxxv.q.v. Sed
te vera ille textus folum quátüiad matrímonía loquítur.&t
,
hzc funt ex mente loannis Fabrí,& fubtilis Aretíní,ín $4.
de gradibus cognatíonü.Infli. poft modernos , qui latíus
hoc ídem varíís ín locís declararüt. Pater ínfuper folus inv
tellígi debet nonfacere gradum rcgularíter, ex notiffima
theoríca íurís canonící:fed prímus gradus,addíto
vel
filio,
filía.conftítuitur:vt ex perfona Agarím & díug Ann vel.
Efmeríe:& a dicta Elizabet,cum filío fuo vel a dictís filía^
bus Anna. ci filiis caridem filiarum fict feci dus gradus,
MÀ
e———À
MÀ
MÀ
:
a
omi
ate
UN
uds
5c.
iade
o
Jua
Menem
e
TUM
OE
RESCUE
MN:
y
-LIBER.IL q
xu
d
; y UFSXXXL
!
& fic dealíís.Patet ítaqsqo colfaterales & tranfuerfales fij
lí ear confiftunt quí defcendunt a príncipío
res quídem patrís vníus filii. Sed aduerteqpficut duofra
tres attíngunt fe ín
prímo eradu,íta filius vnius fratrís dí
ftat ab altero fratre ín fecundo
gradu,quoníá tátum a có»
muní radíce diftant.Et ediuerfo etíá
intellígo q» ís frater q
folum a cómuní príncípío
vno gradu. filio fratrís,
diftat fecido.& eft ratio fi bene
aduertas,qa nó poteft effe
vícinfor alterí defcédéti a c6muní
pricípío d fit ipfum pri
cípíum.qd fane voluít
qd. príncípíum eft
eí cognatus,lícet poffit effe remotior a talí defcendente
gd
fit comuni príncípío.qd verum erít , fi alter collaterali
ín línea collaterali defcendentíum
plus diftet a ftípíte q re»
líquus collateralís.ficut filius alteríus fratrís plusq alíus
frater:& eft computanda cognatío fecundum díftantíam
remotíorem vt fupra díxí:& ín arbore
cofanguínitatís eft
notandum cp ín línea
ínequalí fecundum canones díce
bam
remotíor
diftat a communi flipíte,to»
gradu
ínter fe:ficut facto ab auo
to
flípíte,Petrucius & fs
lius propatrui quí funt ín línea inequali,díftát quarto
gra
comuní,plu
diftat
Silueft.propter
a
-
vt
)quoto
díftant
du,& fimiliter omnes defcendentes vfq;ad líneam aequali
tatís,quía Petrucíus ab ípfo auo dí(tat quarto gradu.Por^
ro fecundum
leges quot perfonz: habentur collateralíum
ín línea ínequali
ftipite dempto,tot funt gradus. Vnde Pe
trucius pofitus ín arbore,diftata
flípíte quarto gradu a
propatruo:quínto,a filio:fexto,a nepote:feptímo, a prone^
pote:octauo,ab atnepote:& fic deinceps ín ínfinítum di^
ces-Et quoníam praeclare facer ille
Hieronymus fuper il
Iud Luc capítulo
primo
verba protulít;Ecce Elizae
luce.
-
Tm mU
-
"
P
es
s
ARCU
etd
|. IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
bet cognata tua (vt non ínfrequenter a príncípío díx )
fubíntellexíc,vel neceffarío hanc ínfignem cognationem
loachím procedere.qd
ex
patte beate Annz non ex parte
fane ex difcuffione huíus vocaminis cognata compertum
eft.Nonhís tamen contentus exuberatione quadam dico
fubftantíam bífidam efTe,vt Latíni definiunt.
cognationis
INam quadam cognatíoncs íure cíuílí, quadam fure natu
concutrente & na
-
rr
Ivesles
TUUES
rum
MeEgesce EDRINS
m
AIR
EÓÉ
t
ralíconnectuntur,nonnund vtroqyíure
turalí & cíuilí cognatío copulatur.Et quídem naturalem
fee
cognationem per fe,omiffa cíuili ítaíntellígas quz per
xum fcemíneum defcendít,quum ípía mulíer virgo parít
& educít filíum:quac fane a facerrímo Híeronymo cogni
perfe non ha^
ta eft ín hís qua díxí.Cíuilís vero cognatío
bíta naturalís cognatíonís ratíone appellatur,S&& hacc per
dixi.
de
adoptíonem cfficítur,vt fupra legalí cognatíone
Vtrogíute ínfuper cognatio confiftít,vt quüm legitimis
Et licet co^
&
nuptíis quifpiam & coníungítur copulatur.
nomíne nonund ap^
enatío ciuilis per fejhoc cognatíonís
elt irrefragabili
pelletur.propríe tam agnatio dicitur,& furíb?
fuperi?
ter illa que per mafculos cótíngít vulgatís
facileff.de
tex.ín.L.no
gradi.vbi agnatí a
addudtis,vt per
dícuntur quí pet vi
cognatís díflinguütur,exeo cp agnati
tilis fexus perfonas coníunguntur,cognatí quí per femi»
fure
nas Et tex.ín.Lí.de fuís && legíti-herd.fEEt aguatio p
pactis.
agnatorü fumítur,per tex-ín-Líus agnatíonís.ff.de
ordí^
L.í.C.de
tex.in
Et nónund pto natíuítate capítur,per
ín cognato.Et nota d agna4
ne cognationurm.qd fecus eft
tíone pofthumí quádoq; rumpitur teftamétü.tex.eft ín L1.
C.de pofthu/heredí,ínftítuenvbí cócínnus eft tex.»í poft
En
-
COYHBERE
077
FoXXXIE
000
teftamentum factum,quo pofthimorum fuorum teftatot
nullam mentíonem fecit filium filíáve fufcepit: ínteftatus,
víta functus eft,cum agnatione pofthumi,cuíus nó memi^
nít:teftamétum ruptum fit.
rupto auté teftaméto níhil
Ex
deberí nec petí poffe,explorati furis
eft. Sed quínam funt
agnati ílli € Certe patrueles omnes prafatg atborís,líquia
do comperíuntur. & íftí cales
eft
virilem
agnatí.íd quí per
bonorü
poffeffíoné obtínét,
coíungütur figillatim
eís
líberos
ab
ínteftato
confertur
De legítíma
,
quz
poft
fexum
.
.
agnatorum fucceffione,& de heredibus, Inftít. per otutn,
Quibus ín locís fatís fuperg: conftat, q» peto míhí poffefa
fioné bonorü. Vnde agnatí;cócedí, per quá Títío
agnato
meo fuccedere
opto,quí quódá ínteftatus decefferat. quáA
doquídé illi Títio proxímíor agnatus fum:& ipfe fine libe
rís,& aliis defcendétíbus,deceflerít,per textéiin.lit. fiquís
ordo ín bonorü
ín.l.finali,
Co.decuratore furiofi. Textus ín.l.ii.ff. Vndelegítími. az
poffeffio-feruetur.ff. Tex.fimilis
tex.ín.Líí.S.caufz,de bonorum poffefftoníbus.ff.
Hec au4
non
datur
hís
tem bonorum poffeffio
qui per fcemíninüi
coníunéti
funt.
at
díftíncta
bonorum
fexum
poffeffio tra»
dítur,que vnde cognatíIure vocitatur.de qua tex.ínjl.i.ff,
vnde
confanguíneos,defuís & legio
cognati.
l'exin.l.poft
tímís haered.ff. qj fane pater praxís Speculator notat ín
,
título de teftamentis, ín..fequítur vídere.ín verficulo,eft:
etam. & ín verficulofequentí/íntertía
parte Scíseuí»
dentífTime nothos feu baftardos dící cofanguíneos,vt
$c£
pue inter doctores notat Io. Andrec ín arbore
tatís in-fí.charta Bart.in.l.Certü.Co. cognatí.Bald9
Vnde
cofanguíni
ind fratresín príma coli, Cod, deínoffícíofo teflamento,
*
n
c
RÀ
€
dl
ie
iia
"-
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
Preterea dicuntur cognati.Bald.ín dícta/l. Cettü.C. vnde
lex.de
cognatí.Bar.in.l.tutelas.ff.de capítis dímínutione.A
Immo/n.l.pronuncíatío.$.familig de verborü fignífica.ft.
Vtrum dícantnr agnatí : vídetur qp non, Item neq; de do
mo/íd eft deagnatione & famílía paterna. Adduco Baldi
ín.l.generalíter.$.cum autem. de inftítu. & fubftítu. Cod.
—
|
Philip,Decíus,cofilíio.ccclxv.numero fecüdo, in tertío vo^
lumine. Alex. de Immo.ín confilio. clxxííi.verficulo fupet
eo de
quo qrítur ín quínto volumíne. & ídem Alex.ín.hlex
t
—
|
facto. fi quís rogatus.fF.ad Trebellíanum, & ibi Angel.
cum multis concordantís, ibídem ad hoc per eü fignatís.
Item baftatdí non dicuntur de ftírpe. Alex.ín dícta.l.pro»
nuncíatío.$.familíz.de verbos: figníficat-ff.íta p non me^
rentur dící de populo:& ín honoribus eíufdem : vt híc per
conditíonem nó fequütur:vt eft gloffa
eum: &
|
i
|
q paterná
|
celebris in Clementína príma de baptifmo.Et vtrü debeát
conumerari ín arbore noftra vt puta qp dícátur de defcé»
|
,
dentíbus de domo, víde Ioánem Bertachí,in verbo baftar^
dus,prímo reptoríi libro qui fe remíttit ad Philip. Corne?
ín cofilío.clxíx.íncípiétein hac pte p totü.ín;ifit, pte. & ad
$fentia extra de probationibus & ad e(idé ín
prefato cap.in.x.colá. vbí Felínus Panormítani díctum li»
Bald. de hoc lo^
mítat;vt per te vídebís
Felí.n ca.ín
|
|
|
-
,
gratiofe lector.&:
-
quitur ín.l.finalí.C.de naturalibus líberís.Volunt omnes
ilti doctores, filios naturales non effe
de agnatíoneexprí^
ma fronte quod fane verum eft nifi tales naturales fint.
legítímati , pertextum & doctores ibídem multa edíf^
ferentes Ín communí Co. de naturali. líbe quía tunc
títe poffunt dicí tales baftardi , detali genere & tali
,
.
!
——
,
:
«
,
.
,
:
j
ku
s
;
—
|
eMUE—R——ÁMÓÓÓ—ÁÓ
UTUMMUMALTTUPEMM————EER
M
LIBERAL
^.^
Fo.XXXIIL
agnatíone,de talí cafa,de talí domo,de talífamilía. Vide
Bal.Ange.Salíce.& Fulgofi.ín.l.finali,Cod.de verboram
figníficatíone. Multa pulchra per Bal.ín cap.per tuas;ex^
tra de probatíonibus.Baldus
ín.l.Lege ín lectura antiqua
de títu nuptíatum.ff. víde Bal.in.l. eam quá índucit.in.fx,
col.Co.de
cofilio.lxífít.quod ín«
cípit per reformatíonem. INota ínfuper o» fi effet. aliquís
mortalium,quí nutmerofam haberet familiá , multofqy fi^
lios vt abauus,ín prxdícta arbore noflra ex ratione nu»
metí filiorum eíus, fi aliquod priuilegium ipfi vní conce^
deretur;tale príuilegíum filíos naturales non amplectere^
tür.Ita notat Bal L.fecüda,verficu.legítímos per illum
-
fideicommíffis. Angelus
,
,
ín
,
tex.
de excufatíonibus tutorum.Et Baldum Feelí.fequitur,
& eum ad hoc allegat ín cap.ín przfentía,extra de
proba»
tíonibus.Lícet ínfuper Bal.Ange. Salícetus & Fulgo.Lu^
do, Rornanus & ínter canoníftas Panor. & Felí.velínt
Cvt fupra tradídi) quod agnatíonis, vel familize feu do^
mus appellatione non veníat filius naturalís tantum:ta4
men
Dartho. cócludít poft dífputatíonem,ín L pnücíatío,
de verborum & rerum fignifica.ff.
cp ímo venít.& vídetug
céfere ídé de fpurío.Praterea dicebat dominus Abbas Pa
nor.in cap.ín prefentía.extra de probatio.g» vbí agitur de
commodo filíorum,ventüt naturales ex quadá benígníta»
,
,
te,per Lgeneraliter.$.cum autem,Cod.de inftítu.quod cer»
te
refragatur( probe quidem prafatz fentétía: Baldi
ín dícta.l.fecáda, verficulo legítímos , de excufationíbus
tutorum.fF. díces qualiter hoc ego cotra
tales nó fint amabiles deo,& honorabiles
neq
ín bello
Cano/fi
fortes;íuxta tex.ín
gés Anglor&.lví.dift,
&
)
T'u
Bal.affero:q
homínib9
e
—————
5
0€
da
Gablisusa
daas
Mt
-
b
H
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
i" & non poffunt effe haeredes quía filii non funt nomi/
ínceftís
nandí,per tex.ín authentíca,ex complexu,Cod.
de
ad legem Iulia
nuptíis.Cynus
8 Bal.ín.l.quífquís,
Cod.
mafeftatís.R'efpondeo
illa íura,& illos doctores, loqui de
-
filio ínceftuofo: non de naturalí tantum wt eft baftardus,
quí poteft foedus íníre & pacé propter patrís offenfam: a
offendens líberatur,vt plane probat dominus Ioánes
de Gradí.ín additionibus ad Felínü,ín cap. ín prfentía.
extra de probatíoníbus.Scríbentes ín.l.i.8
íi. Cod.de hís,
vt índignís:íta calís filius naturalís debet alí a
quíbus
cp
eídem
&
alíquíd ex fuís bonís fortu»
pater
poteft
patre,
nifqy amplíoríbus relínqueresquod vide per tex. & per ea:
ua
qua ín textu annotantur,ín
authentica lícet patri,verficu..
hícergo.vbi Bar.& doctores Cod. de naturali. líber. Quuí
neceffTítate;alí debe»
& eundem naturalem
rea
patre affeuerant.Qz ením filius naturalís fit de famí^
lía domus paternz, & confequenter de agnatione.faciunt
filium,vrgente
qux annotantur per Panormítanum,ín cap. quum ha^
beret, extra de eo quí duxit ín matrí. vbí ille tex. vult ba«
ftatdos alendos a patte.Faciunt & ad rem per Bal-anno^
ín.lí.ín.xífít.col.in verficu.vero,fuper fexta.q.Cod. de.
factofanctis ecclefiís.Immo aliud.fi pater prohiberet ín
fuis filíis,exfuís fortu
teítamentofuo,talíbus
nís
quídpíam: executores teftamentí poffent:
tua mente non excídat per Baldum
ea
tata,
.
darí
&
natutalíbus
tamen
edi
n
alíquíd erogare.quod
pauperí,in vltima col.
ín vetficu.vltímo quetítur, Cod.de epif. & clerí. Víde eü«
dem Bal.ín authen. Res que. ín.íi.col.ín verficu.quero an.
teneor,Cod.comimunía
delega. Víde glo.ín verbo legiti?
e
annotatum luculente.ín.líd quod
T
pA
LIBER.T.
d
m
Fo. XXXIII
ma,in dicta authen licet pattí.Et quádo filius naturalís,ve
legítímatus,poft mortem patrís
ad eius fucceffíonem ad^
Víde Bar.in lege Gallus A^
mittítur cum filiis
fi
quílí.$.8& quum tanturm,in penultíma col.ín verficu. ín^
duco ad quxftioné folénem,de líberis pofthumis.ff. Dico
preterea baftardum,fiue naturalem filium,paterno tefta^
mento
fubftitui poffe. tex.ín.l.fi ís quí. Et íbí. Bartho.
Bal.Paulus,Alex.Ange. & Iafop, de vulgari & pupíllart
fubftitutice.f£ Bar.i.l.in fidei.$-finali.ff.de ture fifci. Aliud
todít valídiffimum argumentum vltra allegata,g»
ftardus fiue filíus naturalís non tantum de cognatione,
fed etíam de agnatione dicatur.Elicítur ex authentí.Lícet,
Cod.de naturali.libe.& ex.Li.Cod. vnde vír
& vxor. Et ex
L.Plane,de leg.í.
f£.quibus iuribus cauetur : qp lícet filius
naturalis excludatur ab vxore,cuí poflea fuccedunt agna
texcludít tamen cognatos defuncta. Et fi dícas Dar. víe
detí velle contraríum, vídelícet tales filios naturales;nul^
lo merito dicendos de genere agnatorum,per ea qus tra4
dere vídetur.in.l.prítma,Co.de dignitati.lib.xit.Codícis,de
filiis natutalibus,ín genere,& ín honoribus. dum vult q»
nobílitas patrís,non tranfmíttatur ad líberos naturales,
quod díctum non habet locum ín legitímatis fecundum
Dald. ín. l. Eam quam ín.ix. col. Cod. de fideícommíffis.
Ange. confilio. Ixxííit. quod íncipit per reformationem.
Quod díctum Barto.fi effet verum, faltem límitabís ha^
bere locum in filio naturali concepto ex muliere hone^
legitimis.
.
per
ba^
,
.
,
fta, puta
ex
virgine quz príus fuum corpus non proftí
tuetat : nec fuerat cognita ab alío víro, preterd a patre.
prxdíai filii naturalis/iftud etíam límito nó. habere locii
|
e fi
IOANINIS BERTAVDI PETRAGORICI
!
1
fimiliter ín filía naturalí;alicuius Príncipis,quia etíam no
bilítas in filíos naturales Imperatorís,Regis ,Ducís, Co^
ma^
Vícecomitís,Barronís,& Marchíonís
mítís,
,
alíoríqs
qux ín argu^
enatum potétum nobilíum cadit;per
métum tradit Bal.ín.Lleam quam, ín.ví.col.Cod. de fidei
commif.Sed díces tmelíus,& veridícétius.Bartholum nüd
iftud fcrípfiffe, nobilitatem vtpote
patrís ín naturales no
et
tranfmitti liberos.Quádoquídé lectura fuper ttes.líb. Co.
dícís,que attríbuítur Bar.no fuit Dar.qm Dar.fup tres.lí.
Cod. nund fcrípfit, fecidum Alex.de Immo, ín.l. Gallus
libe.& polthu.vbí dí^
cít fe pluríes dixilTe,Bart.non fcrípfiffe fuper tres líb. cov
dícís.fed fuit alius doctor Perufinus.& iftud dictum Alex.
deImmo.ín.l.quídam cum filíum,de verborum oblíeatío
J£ refert Iafon:cuí non placet, fed dícít Bartholü fcrípfif
ad vndecími medíii, víde
fe fuper ttes Codicís libros,
lícet vfq; ad títu.de perículo eo,quí pro magiftrís ínter li»
bros. xí.C/quí ad hoc allegat accerfitqy ín teftímoníüpro
maiore fuí dicti fulcímento Angelum Aretí.ín dí&to loco
dícétem,hucufq, legit Bartho.& non vltra. aüté profi»
teat
qd fentíam penítíorigy cócipíam anímo, neqy lectura
fuper prímü líb.ff.vete.qug attribuitur Bartholo fuit Bar
tholí:fed alteríus qui illius ínter legédum fuppleuít víces
popu.ff.de íufti7
excepta folenni legís repetítíone.
tía & iure.quod patet:quía multa dícit ín illo líb.x.que ex
dírecto,alíbí multis eíufdem Bartholí dictis, aut cotraría
funt,aut illis dí(fidét fecüdum Ioáné de Immola,ín.l.
Is quí reus,ín penultíma charta, de publí.íudic. fF. Refert
lafon dícta.l.quídam cü filíumivbí vídere poffis quíd^
ea
&
^
2
Pr
v.
M.
37
-
1
:
-
Aquíli.fn-$.ille cafus,fn.vítcoLff.de
vfq?
Vt
-
Omnes
ab
ín
TE
,
—
É
LIBERJL
nam de
a
|
"d
b
|
|
4
n
.
: BexxV.
n
Bartholo copíofe dicat:qui quídem fiue ad medii
Codícís fcripferít.fiue n6: tamen fecundum vtrüqiAlexá^
drum,& Iafonem,níhil fuper.xií. líb.ferípfit.& fic non eft
fibí contraríus,qd profecto alía coníícío ratione qu erri
Bartho.ex naturalí concubitu fatus fit,& non legitimo:fi
.
dem omnem ctedulitatemq, excedít;ipfum illegitímo na^
tos cócubítu voluíffe vfq» eo ignomínía affícere,vt tádem
dedecus eíufmodi ín feípfum effet redundaturum:& ín hís
maxíme,que nondum in fure defcrípta cópererat:cuíus íta
erat ínfignís excellétía ad verítatem retegendá,vt nec pu^
dorícolorem, fabuerecundügy fe fecerít, vbí etíá depropfit
fe naturalem folü,nec legítímo prognatü connubii thala^
mo.cuíus fí excellétíam fummam exquíramus,videbímus
víq eo frugi fuiffe ín legibus explanandís,vt preter hunc
nemínem reperías nec exiftímes canta luculétía:ta omni^
bus fuít fatis,eiufdem vmbra: vmbrá fuifTe affecutos,
Vi^
de eundem Bartholà ín.l.cum quídam de verborum obli^
ga.ff.& ín extrauagantí ad reprímendum, fuper rubrica:
Víde Bal.ín.l.Edita;i penultíma col.in fine Cod.de dando
dicit Bartholüi de faxo ferrato preceptorem fuii, illuftrem
tractatüi de teftibus, cü immatura morte prauentus effet
nó perfeciffe, fed relíquíffe incompletum quí vltra etía d
legiftis expedit:cum intellectu ad ea volauerat qua non
poffunt íntellígí;nifi per fummos víros, quí íurís arcé te^
neant genus & dífferentías, & virtutes pernofcétes fimul
vítía,que generantur ex actibus. Dal.ad íllá tracta
tü fufpirans.fubiügit,Q
uis dabit mihí pennas colübz,&
alteeuolabotCarolus quartus Romanorü Imperator,DBar
tholünumero fuorü Senatorüaggregauit:&t íllá íta infi
,
P
|
x
']
/
|
V nde
^ov?
emn
T
aen
iaà
xo
——
iR
.
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
i
à. gnídonauít gratia vtexillegítimo,legítímü fecerítsquam
donatíon£,ad Bartholí familie fucceffioné corríuauít : ta
vt fi fortafTe
quépí e fuis eic illegítímum,cótíngeret do
&oré efficí;haberetur ille pro legítímo etíá fi
perzetatem
mínor
€ fua fobole
laurea
annís,ad
doctoral£
eucz
quífpíá
hí non poffet:eá & alterum quélíbet Bartholí familía ve
e
níaztatís donauít.Multa etía ín eofdé Bartholi fucceffo^
res
príuilegía cotulít,vt ipfemet Bart.refert ín extrauagá^
tí ad reprímendü,fuper
rubricáa-Ange,ín.l.quífquís, Cod.
ad legé Iulía maíeftatís, vt refert Iafon ín
dicta.l. quídam
quü filía.Qd Carolus fimus priceps,ex equo Bartholü ín
fuü cófilíariá affumpfit & eídé armorü ínfignía donauít,
fecítqp ed ílluftré.vt refert Ludouícus Romanus, ín fingu
larí.ccxtíi.q» adeofrugi víta fuít, vc pané quo vefceret ad
podus & méfurá exederet,vt femp dífpofitü z:que habe^
ret íntellectá,& ftomachü nund alteratíi.Ad íllegítimorü
natutá quodámodo íncídéter acceffim?: q baftardívelna
tutales appellantur,quod fecundá Alexádrü de Immola.
cófilio.cxxvíti.numero.xíii. In prímo volumíne idé fonat.
..
|
/
|
|
|
|
!
,
|
——
Philip. Decíus, cóofilío. cccexxxíti.numero.i.ín.ifi.
volumi,
Et trítís alíis locis cautü eft.Hoc autem propter Bartholí
fentétíá ín agnationís fpecíe citatá,quí quü ín genere ille»
. gitímotüivíta vegetante verfaretur: ingenío pene diuíno,
E
|
Ir
in eotamé íta leg apíces fcaturíebant
:
|
vt fuís
dogmati»
bus,ín fuccedenté cómiffis pofterítaté,non folü a vulga^
tiis homíníbus,ver( et a candídatis,& przcellétíbus do
:
I
,
..
oribus lucerna iurís(nó ab teJappellatet. Vnde & Pa»
normitanus ín cap.cü nobis,ín penultíma col.de profcrí^
ptíonibus,dícit cáctos fcxibétes,in zeqtate & veritate Bar
!
-
D
ERI EE Iu
d
WE
"EUM
m
:
CHBENRTLO ^
57055
7
fexvYxvb
tholiü oim fudício anteceffiffe.Et ídé Panormitanus refert
.
ín cófilío.cIxxx.qd íncípít ín dftíone que ad prafens verti
tur ínter domíná Florida ín.iif.col.& inibi.Bar.vocat do«
&oré excellentilTimü qué raro femíta verítatís,&
cquíta
tís aberraffe arbítratur.Et Bal.ín ca.cótra falfam,ín.xvít,
col.extra de probatio.appellat Bartholii fummü doctore,
& praceptoré fuii nonund
íllufttem,nónund domínt.An
a
gel.ín confilío.xv.vocat Bartholü.lucerná turís & alibi dí
cit ídem Angel.vt ín confilío.xlí.» Bartholus eft iurís cí^
uilís fpeculum,& lucerna.Cufus ego radíos,lícet eum a li
míne & falutans,& profpiciens:quodam
flagrans amore,
tand ad legum oraculum confugiens,coluí.& dutn meos
artus víta fuperfles aget habiturus fum ín maxímo
( vti
mutís
quí
preceptoríbus,adíutor
addecet )precío.quíppe
mihí przcipuus fuerit.In quo fum & Iafonem ímítatus,ín
fine legis, quídá quum filium.ff.de verborü oblíga.vbí re
vera íngenti cura,
labore;fuí Barthol labé illegi
feduloq;
timá terfit:& recítatis( prater homínü fídé )cumulat vit»
tutíbus,quas Bartholo adfcríbít. Quí quídé Bartholus
4
vehementí(Tíme potuít, Socratícum morem eft ímítatus:
cum fuí
corporís labem, multa vírtutá texerit caftímonía,
Nec pto fcopo;folü propofitü fibí Socraté habuít:verüsaz
cádídatos plurímos quib?natuta eá pepererat ígnomíniá:
ne in
lucélegítímos pferret.quí,quo naturá peruíncerét,
pro fua parte conati funt,vt fuos anímos locupletarét vir
tutíbus,multíiugifg ínfignírent fcientíís. Quod fi ílleeiti
morum laudes velimus tecenfere
locupletíus, vídebímus
ab
dubío procul, nó íllepítímís folum [egítímos cozqua
tos:verum etíam ín rebus
flrennuis,relíctos longius, quà
ero
:
/
|
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
affue/
gloríamillegítimi prípíant, quibus ifta protrita
fit
tudo vt tonfolum agnatíonumlcognationüq fuará eua^
dant facíle príncípes,verü etíam rerü potíantur.Cuíus reí
teftís et iter prímos, Robert? Guaguínus ín tertío,8& Pau
lus /Emilíus,íniprímo Gallícarü hiftoríarü Iib.vbí Carolí
Martellí contexunt narratíonem: cutus vítá fi exquiras,p^
dí&í authores tíbí fidem facient,quante probitatis ille gi»
tímus ílle Martellus fuerít Natum videbis pellíce Pipini
Axíftelli.cuí Alpíade índítum nomenque Pipino fuerat ín
delícíís Petruda ei? vxore,nondum agente animá Taceo
Herculé grecü,de quo Ioannes Viterbíenfis,ín comméta
tío fuo,ad Berofá loquítur fatis.vbí de Flercule Libyco,;
decímo Gallorum R'ege.fermonem fuum díffundit,cuíus
plerag facínora ftílo amceníorí confectatur.de qbus equa
tum vbertate,tum vene felícítate, Paulus Orofius ín prí^
mo & fecüdo hiftoríarum libro. & lacobus Bergomefi.ín
fupplementí chronícorü libro prímo, & ínter geographo/
rum commentatores Strabo homo fplendídus líb.víi. ver^
ba facíunt,& Títus Líuíus,de Romanorum geftís lib.prie
Mela ín prímo líbro,&
mo príma decade. Pomponíus
luftínus etíam ín prímo deíifdem & deals magnatí^
bus naturalíbus tantü,quorum nomína non ínuulgo.loá^
nes Matíus INeoterícus Gallíarü illuftrator, progreffum
facít.NG igítur Bartholum ínter naturales habem?
foláquí fe vírtutibus ílluftré fecerít:verü ín numerato,ínfi
nítos pene adínueníes,fi ad íllos adínueníendos exudare ve
lís.IlleCde Bartholo loquor")nó habuít fatis nifi ad fümze
fug líteraturg comendationé praxim adiíceret. qua faci
.
!
i
|
A
.
Et
,
vberé
|
,
|
|
:
———
ín
le arcé cenuít,vt ínquít Bald.in repetítíonelegís príme.ín
|
|
|
M
J
LBERJIL
|
FeXXXVIL
xíi.col.C.qui accufare nofpoffunt.ibi infuper dicit Battho
láaffefforé fuiffe.
ué affefforís magiftrata(fenefcallum
alíter appellant )apud Turrímalbam,folá míhi natalitia,
in Ducatu Angolifmenfi,fum affecutus, víxdü annos no^
uédecim natus.ex temporis annotatione,a Chrííto paffo,
vícefimoprímo poft fefquímillefimü Ortü eti meü fiquís
roget & etatem depofcat: decímaoctaua menfis Iulii,díe
.
louís poft medíü noctís cótícínfum,ante punícanté auro^
rá, inter fecidá & tertíá natus fümranno
fefquímille^
fimü fecüdo:vt píétifTim? nec míaus prudés pater me9,Ta
cob? Bertaud? chírographo fuo adnotauít:vír fane pbus
& bon? vtoés quí ei norüt atteftant:míhíq; ob fingularía
ín me benefícía fummo femper habéd? ín pcío:& pro
quo,
vel coelo dignis pcaríís,a deo cotédero,vt íter foelíces ín
dígetes agat:quí vtí ín rebus relíquís accurata erat dílígé
tíaíta fuorü liberorü ortus, etíá ad téporís articulü;perdg
Ícíte annotabat.Dü vero hec excudo,meam etatem Deus
Optímus Máxímus víq; ad annü vícefimüfeptímum pro^
rogauít.INec fit ingratum tíbí gratíofe lector,qui charítes
habeas amícííTimas, fi íta ad noftri ortum excurterímus.
poft quá excurfionem adlubebít ad noftrum regredí Bar^
tholá.de quo dícebat Baldus cap.prímo ín príncípío vltí4
mg col.de fuc.feu.q» fpfefuit fubtilís homo & doctor fuus;
tamen tenebat femper opíníones multum
placentes laícís.
de hís verba facít Giuaguinus libro nono, quos
íngt apud
víuos egíffe,dum Gallícum regnum Carolus quíntus moderaretur.Obíit autem Bartholus anno falutís d ominíce,.
millefimo trecentefimo quínquagefimo quínto. ínquíentePíndato,ín tractatu de teftíbus,ín capítulo nono,líbrí fc
poft
(
|
ev
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
cundí,ve refert Iafon ín díéta lege, quídam cum filíum,q
Bartholum.xlííii.ztatís anno; víta functum & ínter mor"
tuos amandati afferít.ín qua paucula ztate( poft Pin»
vt
tot & tanta,tam
Bartholus
lafon
recitat)
obfcu^
darum
ratam obtenebrata & penítus íncogníta, mírabili quadá
emoría ac pfpícacitate Íncredíbiliin apertum duxit.qua
fere xtate czcteti omnes , víx littora profunditatís noftrz
fcientie tetígiffent.Quíd fabrícaffet (inquit^) fi nonage^
cíuilís fapiétía
fimum annum attígiffetrficuti fuere
rofefforescProfecto nihil ambíguitatís aut obfcurítatis,
Ín fure ciuili relictum foret.vnde eíufdé Bartholí fecula lu
enda funt fectidum Iafonem de Mayno.quí etíam íllegi^
tímus & baftardus credítur,vt a INícolao Gillis & a ple»
ríq;alíis recitatum eft,8t memoríe prodítum : cuíus ín»
multi
fienís erudítío, doctrínaqy exuberans,toti reip.apertíffime
profuit. vero Chríftus generís humaní auctor & redem
tor non folum ex.parentibus legítímis, verum etiá ex na^
turalíbus tri (& quod abíectíus eft ) adulterínís nafcí di^
gnatus eft.nobís magnam fidutíarn preftans,vt qualícüq;
inodo nafcamurt , dum tf veftígía eíus ímitemur,ab ipfius
fídem mébra effedtí fu»
corpore non feparemur,cuíus per
funt díuí Flieronymí verba,in Cano.dfis nofler
mus.
lvi. díftínet.& e(t texc.Genefis.xxxvíti.De hís fatís.nec me
quafo.quía ín hoc examíne agnatíonís
fugillent
filiorum naturalium tantéü,obíter quedam ín medíum p^
patulumq; adduxerím,pro decore Partholí.cum quo i dí^
cta.l.pronuncíatio,de verborum & rerü fignificatione.ff.
przallegata,eo (qd aíunt) pedíbus,& teneo,c fub agna^
etíam naturales tátum, veluti alteríus |
torum
At
Hiec
lectores
appellatione
vd
A
c
|
LIBERIL
.
FoXXXVII.
confanguinitatís & cognationis homínes continentur. íta
quód íftí filii naturales veniunt famílíz domus appellatío
ne,qua proueníunt cognatí;quí ín agnatorum nomencla^
tura non funt.Etíam hodie lícet fint fimul
coequatí quan
tum ad ínteflatí fucceffíonem,nec alíter
quídem; Bar.poft
gloff.ín.l.cíi íra.$.finali.ff.& lega.ii.quod profecto abfur^
dum effe vídetur,& ratione extratíum:quoníá efufdem fa»
milíz agnatíonís fcilícet
venit feruus.text.ín
I. famílía de iurifdictíone omníam fudícum.ff.&
appellatione,
ma. S
ín.Lprí
damilíz.ff.de ví.8t vi armata,facíunt acceffionem ad
familíam,& feruíétes.l. E diles.$.familíe.ff.de dili edíct,
Díxi cognatos,agnatís cozquatos
effequantum ad ínte»
ftatí fucceffíonem.de hoc habes tex.ín
authentíca,poft
fra
tres.Cod.de hzred.ínftítuen INec alías notatur
per Bar»
tholum poft gloffam,in lege cum
íta.$.fínalí,verficu.que»
to vttü cognatí.ff.de lega.i.Ité etíá
quátü adtutela. Bar,
ín.l.í.ín príncípío.ff.de legít.tuto.& in.Lí.C.eo
títu.eloff,
notabilis ín-$.finali,ín verbo vtíqs Inftítu.de
legítí.agnat,
tute.AZoín Sáma de leg. hete. dícít cognatos
díciregua
laríter vfqy ad feptímü gradi.attamé fuccedüt
vfq: ad deci
mü hodíe ficutagnatí.víde gloff.ín.$.finalí,in verbo nota;
de fucceffi.cognato.ínftí.Sed quátá ad alía,dicun£
cogna
tí ficut olím vfq, ad feptímü gradá
Cy.in.l.cü alie
ná ín fine.Co.de lega.Et Antoníus R.ofo ín arbore
cófan,
ín.ííf.coLin fi.An cognati excludantur a
fucceffione, ftateftatuto,quo mater non fuccedat ftantíbus agnatis.Notat
,
fecüidà
.
ín.lillam ín.í.col.verfz.fed pone q» ftatuti.C.de colla,
Bal
cócludés
admíttun£.
q» non
Vtríi hodíe quídé fimul agna
ti,& cognati ad legatü eis factum admíttanturtdíc 9 fic
-
-
A
MS
RENE
;
nm
is
*
ICA
T
i
—
|.
IOANNIS BERTAVDIPETRAGORIC]
& proxímíores prímo.& alií poftea, nífi aliqui
—
|
fint prímo
nomínati.Bart.in.l.fi cognatí.ín-íii.col.t verbo quero quo
ordine admíttuntur.ff.de rebus dubíis.per tex.ín.l.peto.$.
|
l
I
fratre.& per tex ín.L.cum íta.$.fínalí.ff.de lega.íí.Q uod eft
verum nífi fint extraneí:quía omnes fimul admíttuntur,vt.
ne verbum
íbí tenet ídem Bar.de qua noftra contentione,
fecundus li
uidem vllum addam:íta totus ífte,& folídus
ber vídetur fufim propagatus.
|
j
|
:
tertíum ítaq;íncumbemus,ín quo dí(crímen copio
cognationéfficu
APfe attríbuemus,ínter agnatíonem
deínde de
M
tí hodie obferuatur: dícemus
&
impedimentís co»
ea confirmabímus,S& mani
enationís carnalis:fuccedanie íncidunt
ín fobolefcétem
feftaríe magis exprímemus,que
díuí Ioannis Baptiftz,cum filíabus,& nepo
de
tíbus beatz Annz,vbí íncídentaríe conceptione,natíuí
vita 8t
tateqp mirabili eiufdem Baptifta:
&
morte parentum efufdem,Zacharíz inquam Elizabet,
díuo Ioan
fubíícíemus etíam quxdam non afpernanda,de
ac deregal
ne Euangelífta.eiufdem Baptiftz cognato
ín
eorundem ftirpe quadá elucídabímus:& vlteriori pro^
|
cognationem
proloquemur,de
:
|
—
,
greffu.eiufdem Euangeliftz: vírgínitatemattingemus.Et
e
excerpta quedam gratíore copíofiorecp legum próptua
:
tío,de virgínitateannotabímus.
*
|
—
|
|
|
|
MO
ES
AS
:
0
A
NNI
b
X
AIRE SERNEIC
(c
Y
N
NS
0s
C
me
BB
NN
NUN
NNIANS
SENSA
S
mpfi
777
777
SR
NS
i.
—
Tos:
BON Vov;j
4
ME
eSI
E
222527)) Jl
;
SONTESSSSNSSSSSSSES NS SESS
,
D
Ü
:
(ug
s.
m
x
^.
E
1
1
^
-
:
s
$
A
bids
MERO:
NEN
MEET
x
i
IOANNIS BERTAVDIPETRAGORICI
IOANNIS BERTAVDI PETRAGO
|
-
sící Tutrífalbe ín Ducatu Engolifméfi alumni,de cogna^
tione díuí Ioannís Baptífte,cá filiabus nepotibus beatz
&
-j
|
IN
procínctu ítaq;
rem
attíngamus:
Librumq noftrum tertium ita exor^
díamur, vt qbus cceperimus aufpi^
ciis,ifdé prorfus pergamus. Diíca^
ígitur pro príma agnatíonís
llcoenationifgs narratione abroga^
mus
,
tam elfe dífferentíam eiufmodi no^
firís hifce temporibus & protríto
quidem quía fcemínc cum vírís in parí gradu fint,eo*
.
:
,
fi
dem modo ad fucceffíonem agnationis & cognationís,
vt mafculí admíttuntur.cuíus reí text.eft ín.].m axímü ví»
tíum, verficu.fancímus Cod.de líb.pter. & eft text.ín.Ii
Lege duodecím tabularii.Cod.de legiti.hered.qd eft verü
ibí p Abbatem ín
etíam quant ad díenítates.vt eft
cap/figníficauít, de refcríptís extra.nifi effent dignitates
feudales.qa de fure cói fcemíng no fuccederét,c..$.filía de
fucceffione feudí.Secus eft
t& de cofuetudine iftius regnis
foemína fuccedít omnibus dígnitatibus feuda
fecidü
.
tex.&
.
quá
líbus pterd regno Adduco text foléné,ín cap.dileeti;de
.
arbítr.ín antíq.Quando dícít.quía tamen fuxta cofuetudi^
né approbatá,d pro lege feruatur ín partibus Giallícanís,
fcemine fcellétes;in fubdítos fios ordínaríá furifdictione
habere nofcüturzmandamus quatínus & que fequunt. Et
iftud notat Ioannes Faber ín authentica íngreffi.Co.de fa^
idé Ioánes Faber dicít,g; feuda re^
crofanctís
ecclefiís.vbí
ianua
aq
ean
imi
-.
€
gni Frácíc funt hodíe de confuetudine noftra;patrimonia
$
LIBERJIL
Fo.XL.
& v&di & donati poffunt.ín qb? &
filie fceming fuccedát.
Tamen nota,cp loánes Faber dicít ín.$.repetítís,Inftítu.de
feruílí cognatione,cp & agnatíonís & cognatíonis differé
tía durat ín feudo:nifi fuerít inueftítura facta,
vel fit foemía
neum.
quo cafu etíam flatibus agnatis/filíe foemíne fucce
dunt.per tex.ín cap.filíe,de fucceffi.feu.& tex. in.c.ide
be«
ne.feu. Ité nota,q lícet agnatorü 8: cognatorü fublata fic.
dífferentía;ín prefentí Gallorü regno, ex cófuetudíne ge
nerali( vc díctü eft)nó tamen in quibufdá partibus eiufdé.
-regni.vt ín pattíbus Gialliz noftre Aquitaníce,videlicet f.
prouíncía Pictaufenfi,Xantonenfi,& Angolíméft, ex quo.
folo ín lucé me natura emífit:ín qbus qdé ;puíncíís,de có.
fuetudíne partícularí;ftatur furíbus antiquis.íta q» agnati.
fferan£ cognatis,ín hereditatibus & tutelís fecüdü loan.
né Fabrü.ínS.fed agnatíonis,ín col.finalí ín fine Inftitu.de.
legíti.agnato.tute.Cuius tantí vírí relationí flàádá eft;pro^
pter efus auctorítatem:quía credendü eft dp nó affírmaffer.
íta:fi ad eam obferaaríformulá, aut no vidiffet,aut no ha»
buifet ex auditu,rumoreq; frequétíorí cogníti.Argu.eíus.
quod ín fimili notat Bartho.in.l.coficíunt.de íure codícil^lora.ff.& gloff.ín.lí.Co.fi fecüide nupferít mulíer.
Et íta.
ílla
ín
fimíli
fura;notauít
Pau.de caft.de Baldo,quem.
per
vocat przceptorem fuum,in cofilío.clxíii.in fecüdo volu,
.
hoc aüt Ioánes Faber ígnorare nó potuít.quí ex eadé mea .
ortus
puíncía Angolilméfi orígíné traxít.vt ípfe ín proce.
mío Inftítutíonü atteftat:cuí
dicebatur vero Faber,folo agnoie,euétu
de céín.$.it€ figs ín fraud£;n
cognomen erat de Rofinís..
quodá acqfito. Ví.
penultíma col.iftít.de actío..
vbi penít cafd.Corá vobís dao Off.Angolifméfi díco 8t.
ippono ego Ioánes de Rofinís;alías díctus Faber.De quo:
IOÁNNIS BERTAVDI PETRAGORICI
agnoie fabrí,themínit ípe Ioánes ín-$.ex díuerfo inftitu.de
rerü díuifio.ín prí.col.dü dícít,
díct? fui Faber:no
Etego
ferrartus;fed quía líbéter operor,& facío operari: cuíus di
&i laus;ín efufdem opere & actione confiftít,quí logo ver
borü relícto garrítu,adeo clara & exuberantía, ex mufzco
tut Czfareo,tum Pontificio collegit:vt ex lafonís May
ní,Angelí Aretíni,& Ioánís Baptifte;ac omniü tranfmon»
tanorum fudicío;ís noftet Io.Faber inter prímos, Cfarei
furís Ínterpretes,laureá reportárít.Feelix Aquítaníca Gal»
lía agtori vbertate.fructuü varíetate,magnitudíne paftío
nís,rerum omníü que exportantur amplítudine INec hís
omnibüs folum, verü fcelíx acfoelíx (. vt fam tertío dícá")
ac
pene diuíní furíum ínter"
pretis Ioannis Fabrí natíiuitate,cuius ftrenuí laborís meri
tate prxcellens Aquítanía,ac omne Gallorum regnum
non ílluftrarunt minus d decorarunt. De ortu,vita;gene^
.
-
excellentiffimí profundiffimi
o
re,& morte eíufdem,procurrente tempore dícam, quantü
mihi cofcribéda ex l6
potero fucculéte;i arbore Iafet,quá
bera defumpfi prouíncía.Quíbus orfiib? íntermifTis,ad ré
noftrá redeütes,dícemus,q hodíe p ea d fupra adduxím?,
pícrí^
regulariter agnatíonís 8t cognationis differétía,8
notat
Bartho.i.l.
ptaeft,& exulauít:de qua,multa pulchre
tamé de
líberí.Lícet
Cod.
vnde
fe
quí patrís colum.finalí,
fure coi cognatí cü agnatís admíttantur, t& hodíeín ple^
rífqs locís,per ftatuta munícipalía.feu p locorü cofuetudi
nes,dífponi£,vt cognati 8 pfertím foemíng nó fuccedant:
qfialiquí agnatí,vt mafculi reperíun£:de quo ftatuto log^
tur Bar.ín.lprí.ff.de Legí.Et ratio díctorü ftatutorum eft
vt heredítates,in familía feu ín hís q funt de eodé noie re^
-
Ue
UE
ERETEm
AHBERJL
foXIS.
007
0o
maneant,quz ratío íufta eft,& publíce confulens vtiliraz;
vt eft tex.folénis mente
coplectendus ín.l.í .$. denuncíare,
erii
íntereft.ff.de
ventre ínfj
verficu.publíce
picíédo.
íftíus cognationís carnalís,plerag; ímpedíméta
quoníaá
coperíun^
tur:que licet per doctores vndecüg,, € curfim tractentur,
volo tamenex hís fingulare
aliquíd aunotate. Certü eft ín
prímís ínter agnatos & cognatos
cofanguínitatís ratíone
prohíberí matrímoniài Sed queroímpedítur ne pluribus:
modístíta fane. Prímo propter nature legé, ínter patré 8t
.
filíam,matrem & filíü, propter reuerentíá;ne
fit
focíus,qui
Kelínquet
debet effefubíectus. Vnde illud
Genefis.í.cap.
homo patrem & matrem &c.quod díces ín omníbus
pene
brutís obferuarí:tanta eft índí(gnítas & abomínatío,cii hís
congredi parentíbus,a quibus fuam orígínem duxerát: ín
quibus quxdam cognatíonís reuerétía remaneat;vt refert
Ange.de Claua.ín fua Summa de ifto ímpedíméto,vbí re^
cítat Philofopham de anímalibus líbr.vít.de
camelo,item
deequo;quí dícít qp cíá matre cooperta concubuiffet vbi
difcoopertam cognouít,egít fefe
de rupe precípít£ ex quo
internecío
eft.
fubfecuta
Secundo impeditur
precipítio
propter legé díuínd.ex cuíus díctamíne,prohíbétur agna»
tí &
,
cognatí matrímoníalíter copularíín prímo gradu,c
fecundo.ín línea zequalí &
ínaequali cofanguínitatis & af^
finítatís,vt patet Leuítící.xvíii.cap. cuíus textus verba híc
referam.íta ením íllíc fcribitur
.Ego domínus deus veter,
Cuftodíte leges meas,atqs
íudícía,d faciens homo víuet ín
eis.Omnís homo ad proxímá
8€
fuí nó
accedet,
fanguínís
Turpítudiné patrís tui
& turpitudine matiís tug,nà dífcooperíes ,IVlater tua eft
reuclet turpítudíné eíus.Ego d&s,
SEU
ARR.
EE
-——
Al
d
0o
DAC
MURAT
e
TS
ud
.
rc
DM
TOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
tion reuelabís turpitudiné efus, Turpítudiné vxorís patrís
tui non dífcooperies:turpítudo erii pattís tui eft. Turpítue
dínem fororís tue ex patre fiue ex matre, que domi vel fov
rís geníta eft,non reuelabís/Turpítudínem filíe filii cui,vel
neptis ex filía;non reuelabis:quía turpitudo tua eft. T'ur^
pitudinem filie vxorís patrís tuf, quam peperít patri tuo,
& eft foror tua,no reuelabís. l'urpítudínem fororís patris
tui nó dífcooperíes,quía caro eft patrís tui 'urpítudine
[:
|
|
||
.
fororís matris tuz no reuelabís:eo qp carofitmatrístum.
Turpítudínemfratrís patrís tuínó reuelabis snecaccedas
ad vxorem eíus que tíbí affinítate cofügítur. Turpitudíné
nutus tuc nó reuelabís.quía vxor filii tuí eft.nec difcoope^
ries ígnomíniam efus. Et vxoré fratrís fuí nullus accipiat.
Turpítudíné vxorís fratrís tuí non reuelabís:quía turpítir
dofratrís tuí elt. Turpítudínem vxorís tuc & filíe efus no
reuelabís. Fílíam filíí eus, filíam filíc eius non fumes,vt
teueles ígnomíníam eíus:quía caro illius funt:& talís coi»
tus inceftus eft ; Sororem vxorís tuz, in pellícatum illius
nó accípíes nec reuelabís turpítudínem eius,adhuc ílla ví?
uente Ad mulíerem quz patítur menflrua non accedas e
nec teuelabis fcedítatem eíus.Cutn vxore proximi tui non
'coibís;nec feminis commíxtione maculaberís Aureus eft
.
.
ifte tex.& perpetua tenendus mente, pet quem commone^.
mur,vt multa fimus ergo noftram tum agnatíonem, tum
cognationé reuerétía.adde etíam proxítmitatem : nec cum
fifdem turpítudínem,aut veneris alíquod inquínamentum
cómíttamus, cum quíbus nó eft libera carnís cohabitatío,
|
vt verfibus fequentibus contínetur.
TNatajforox,neptís;tmatexeerafratrís && vxor,
—
——
,
|
j
;
Eo
LIBER.
DURESNURENE
0n
OW
Et patrui
TU
|
bh
|
WA
(
Né
||
"9
.
|.
cere, non fibí fed
vt
E
E
frater premortuí fratrís vxorem du»
illí fobolem fufcítaret,
nomíne
eiufq;
políatorum.&t
ibí glof.qua: ponít
pradictos verfus.Ex prxdíctis ígitur
refultat cp phibétur copularí
confanguíneí ín prímo gra»
ín
&
fecundo
ín
línea
du
íngqualí
vo
luíc fanctus Thomas ín quartü confanguínitatís.qd
fententíarum,dift.xliát.ac
!
1
Nicolaus de
lra-lofue.xv.cap.Límítantqy
neamítam ne^
pos accipiat propter reuerentíam.vel melíus fecundum
fanctum Thomam ín
non íta
C
E
przdícto loco,quía
confue^
uítcohabitare,patruo tamé rectíus concederetur neptem
accipere vt íbídem,quía frater Caleph accepit eius filíam,
.
1
captacíuitate,vt cauetur ín íllo textu
lofue.xv.capitulo.
Porro íniftís agnatíonís
cognatíonifg; eradíbus,an Pa«
«|
aM
'
Cero.xxv.cap.& tex.gene.xxxviii.ca.c tex.xxxv.q.iin ca.ía
in.$-,& tex.ín cap líteras.extra de reftítu.
f,
M
SOCOTMA
|
quod índe nafceretur:quod fi recufaret, dífcalcea4
tus vno
pede confpui folebat ín facíé.de quo eft tex.Deu»
vocaret
]
LAT|
|
feparandus,nífialt
ter ecclefia
dífpenfaret.víde tex.ín cap.olim.viii.q..vbi di»
cítur.olím iuffus eft
v
ev
Atgqrforor pattís,coníungi lege vetantur.
Vide tex cap.finalí,de díuortíis,extra vbí
declaratur íd
ín
quod ín hís verfibus 8 ín przzdíéto textu Leuítíci.xvíi.de
vxóre fratrís díctam
eft,qd non íntelligebatur de fratre
remortuo finelíberís:tunc ením cautü crat vt poft mor
tem vxorem eíus
acciperet ad fufcítandum femen defun»
nalí,de díuortíís.vbí declaratur q» effet
x:
WA
|
EC
:
Qiqdnuncprohíbítum eft per illum tex.ín dícto cap.fi4
|
€w-Ocvu
coníunx,mater,príuíena;nouerca,
^3
|
is
RE SE
|
w
Fo.XLIL
Vxorifq;foror.príuigni natí vtríufas,
NA
peo
b
0
-
Papoffit dífpenfarenon folum prout
SNNIRUES rim
i
:
.AOANNIS BERTAVDI. PETRAGORICI
c.pet venerabilem,quí &líi fint [e^
extunc.cauetur
ín
diuina
fi contractumeft ín
prout
po
gradu phíbito lege
gít.Qz
teft difpenfare;proutexnunc,non prout extunc:fcilícet,vt
fint legítímí filii ante difpenfationem nati. Sed ín matrí^
4monío humana lege prohíbito difpenfare poteft,non fo»
lum prout exnunc,fed etíam prout extunc.quod límita/
bis efTe verum; nífi effet alterí fus quacfitum,puta quía pa
tre mortuo íam fuccefferunt agnatí. Vnde lícet pofteaa
ex^
príncipe aut alío quouís fure legítímaretur filius,nón
cluderet agnatos;fed íniute querendo valeret. —
Et quía nunc fumus quodammodo ín matería difpenfa»
tionís iftius cognatíonis carnalís,aduerte qp ex mente do»
míni Sílueft.poft Archídíaco.8 Petr.de Palu.ín gradibus
diuina lege phíbítís,Papa nó poteft dífpenfare vt quís cov
trahat matrimonium ín prímo gradu agnatorü & cogna
torü afcédétium & defcédétíum;quía eft cotra fus díuínü
feueré
Quádoqdé vxoribus patrü exhibemus
affinitatis
& naturale
tíá ficut patribus.Símiliter n6 poteftín prímo
gradu difpéfare.Dícemus infuper qp neq; poteft dífpéfare
ín prímo gradu cófanguinítats & affinitatís ín línea traf
uerfalí,quía eft cotra vtrügs fus. Vnde & ante lege Mofai
abftínuerit
cam
genere humano multíplícato;creditur q»
-
.
afotoríbtis & vxorib? £ratrum,nífi ad fufcitádum fe^
in
men fratrís fine liberis mortui,ficut & ínlege,vt patet
Thamar filíís Iude.In quo tamen non poffet hoc teme
vit
&
pore Papa dífpenfare,ficut nec ín pluralítate vxorum,fe^
eft contra ea qua fupra annotaui
cundum Silueft.quod
$n dícto capítulo £inalí;de diuortíis.Q
uà Silueft.opiníoné
fi quis ímítarí velít;ex libero fuo agat arbítrio, Síquide m
:
—
-
:
x
pc
MM
EMEN
tii
^
—
LIBERIL
^
'FaXIm,
Un
£ndifcriminatim
mihiagendumeft,an Silueft. an alteríug
'
cuíufpíam fententíam ímitetur. Illud autem fcilícet alíqué
plures vxores affequí, olím ex líberíore permíffu fait licia
tum,& quídemín teftamento veterí ad maíoré prolís pro^
creatíonem:quam legem hodíe (fi locum
haberet) con^
temporanee nobís mulieres non patum grauíter ferrente
fed non íta vfu venít;per tex-ín cap.i.8 tex.ín
capturas du
dum cum fimilíb.extra de fponfa.duorum.
Quod matrí^
moníü nunc ( l'urcharum ínfideliii more) fi cum
&
plul
a
ribus mulieribus
effet,fieret
ne4
quodam víro contract
ob
íd
dírímédum
fandiffimütatq:
penítus quoníam cotra
Ínterdíctü
Iuxta tex.ín can.cotradícímus,
xxxv.q.íií. tex.ín can.Non oportet.xxxíii.q«ííti.8t
vídes.x.dift.& tex.ín cano.Imperíalí.
xxv.queft.i. De ture
cfuíli. tex.ín |. non dubíum. Cod.de legib.tex.ín.l. vníca,
qui pro fua furídíct. iudi. dare, darí ve poffunt Rurfum
non poteft Papa ínfecundo gradu tranfuerfalís fuperíorís
díuína
difpenfare:vt cum amíta,&
ecclefie factum.
8t
tex.ca«
.
matertera:quía eft
lege
probíbítum,per pradíctum textum Leuítíci.xviti, cap. Ex
quibus dicebat ídem Axchídíaconus : q» cáex copula etíá
fornícaría cótrahatur atfínítas:quí aliquam mulíerem co^
gnouít,etíam fornícaríe.cotrahere nó poteft cum filía etus,
aut germana,ficut nec cum filía vxorís fue ex alío víro.nec
cum fororeeíus,eo mortuo.íta
q» fecundá Petrá de Palude,
ín hoc Papa non poffet dífpenfare:
quod eft profecto fi ve
rum fit, díctu mírabíle:cui tamen víx affentíam:
quia fum4
mi Pontífices
plutes fuere,quí etíam cum eo. quí cum fua
propría cognata germana contraxerat, & matrimonium
cofummzausrat, defponfarát, habíto
a perítís theologís,tg .
d,
E
eer AB
ml
d
^
^: OANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
íncertü
cánoniftis confillo:quía tamé certum tenédum eft,
vero dímíttendü.per tex.£n
cano.fiquís.de poenítétía.difti.
dífpenfatíoné
vii. ante factü nullí eft confulendü, vt
dícít dás Siluefter.qp fiquís poft tale contractá.
petac.Itag
matrímoniü,8 emníno cófummatü, calem dífpéfationem
tamen
obtínuerít,dímittendü eft negocíum fudícío dei. Sí
gradus effet díuína,fed non naturali lege prohíbítus:non
omnes
parua eft dubium an Papa poflet difpéf:are,quonía Mofaí^
fere gradus agnatíonís,cognatíonís,& affinitatís,
ítter omnes íllas
calege/funt prohibítí.ac etiá naturalí:qa
fine alío
perfonas cohabítantes amícitia quada naturalís,
talem
|
|
i
-
hác té dícebat
:
qp
fcedere cóperítur. Domínus Siluefter,ad
fit fure probabilíus ín íllis Papam difpenfarenó poffe per
quzante eü notauit Archidiaconus: fii. parte.tít.prími,
ca-xiiii.ínIn. Addit dás Sílueft. g» lícet in praedictis Papa
ad tollédam,ab»
dífpenfare nó poffit,tád non potens fatis tamenfecüdü
|
|
ea
zogandác diuíníftatutí oblígatíoné: poteft
vbí caufa vel ratio
mentem KR. ichardi,ínterpretari ín cafu,
& affines.
ceffaret prohibítíonís matrímoníbinter parétes
alía eiufmodi.Q
uátü vero
qua funt reuerentía,amícitía,8
ad gradü feptímü
ad ius canonícü.olím matrímonii vfq;
|
Hodie
prohibítáadconftat per tex.ín ca,ad fedem.xxxv.q.v.
& affinitatis gradü,.
víq; quarti confanguínítatis tex«ín ca. nó debet.
folü ípfa exauditur phíbítío. precife p
de cófang.& affíní.in antíq.cii vulgatis fimílibus.Et ratío
néjquareno ápli? qvfq; ad feptímü gradü gphíbeatur,late
videre poteris,
p fanctü Thomá ín-ft.fentétíarü.xl.dift.Et
ín Süma
veto
|
E
|
epus
aduerte
qp fcdim Angeli de Claua,& Giodefredü
tud baberlocdinaicidéb? Sbdecédiib?pleiredd
eie
era
eer
rale
Merci
TUER
|
—
"HBRJ.
1
7
ex .
quoniá quum tex-in cap.nó debet,
de cófangui.& affi.indi
ftín&e loquatur,;íta & nos diftínguere nó debemus, vt vo
lunt Godefredus,& Ange.Siluefter cotrario ínnitítur,
melíus quídem multo:quía fi pter reuerentíam fili: nec
decorá eft,nec licet cum patre geníalí thoro cótungi,mul
tó mínus cum auo licet & cum proauo aut abauo:quía tà
to eí debetur reuerétía maíor,quáto eft antíquíor:íta cp fi
A dá aura vitalí potíretur,eí fumma reuerentia deberetur,
INáquuni omnes ab eodé defcéderímus,vxoré habere no
in.fii.nuptíe.8t ibi glo&f.de rítu nup. Víde
8C
poffec.texeft
nup.vide glof.ín
;glofín.s.fi.in verbo ín infinítá-Inftítu.de
debet reueteri &
auum
Lixxxv.q.i.
Vnde 8 ípfumfilii pater ín domeftica
&& nepotes,&
eí fubiicí:&t multo magis
"famílía pater n6 appellatur dás,fed auus quádíu víuít,qué
nos ín hoc Gallíarü Regno protríto magnü patrem díci
mus. Ité íus cíuile índíftíncte phíbet ínter tales matrimo
ín dícta I.
nium.vt
nup-$ínter
eas preallegato,8&
nuptíz.ff.de rítu nuptíarum.& hoc in infinitum. Quod
quidem íus non ínuenítur expreffe correctii,& eft fundatü
fuper maxímá honeftaté.& confequéter propter generalé
' canonum dífpofitíonem ín cótraríum nilul debemus pro^.
loquí.Vlteri? dícít domín? Silueft.q) lícet predicti Anges
& Godefredus,& Sum.R.of.dícát q» iftud corrígítur peg
dí&tü cap.nó debet:tamé nó corrígitur expreffe;qa pfecte
nóloquütur ín fpecie de ífta línea recta,ímmo nec Ímplíci
hís quorü íurí pofitíuo dífpofitio
texquía loquíitur foli
de
fubíacet;no de línea recta que fubíícítur furí naturalí qua^
tum ad orines,ficut quatum ad patré & filíum vt dixi Et
€i domíno Sílue(t.tenet Petz.de Palu.Ho[tie-Io: Andree,
zx
LI.
RU
ca
-
Tafti.de
-
-
s
N
1
—
€
raa A
PPS
:
ug
-
o
—
UTE
emet
—
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORIC]
Vincen.Azo,Richardus,& Panor.INota preter íam dícta
qp lícet confanguinítas duretfolum vfq ad quartum gra
dum,quantum ad hoc vt quífpíam non valeat contrahere
matrímoníum:tamen quantum ad haeredítatís fucceffion
|
|
———
nem,durat víqrad decímumtrf fecundum domínum Sí»
|
ueft.qd eft penítus falfum.quoníam lícet díctum capítulü
ad fedem facíat computatíonem vfq; ad decímum gradá,
tamen talís
confanguinítas & proximítas vfq: ín ínfinitü
& durat & perfeuerat,&
femper eatenus quatenus adhuc
de
/fuppetit agnatíone memoría. Et hxc ftudíofe lector
1
—À
noffe & vídere poterís per doctores luculétos ínllbero^
rum,de
authétí,
verb-figni.ff.Et per doctores ín
ín
gpoftfratres,& authétí.ceffante,de legíti.hered.Co.INo^
taínfuper,fi duo effent quí matrímoníà contraherét,quo^
rum vnus diftaret a
ftipite quínto gradu,alter vero fecun»
.do vel tertío,teneret mattímonium fecundum eundé Sil»
:
s
rerum &
ueít.per ea que allegat
ín verbo matrímonium octauo mé
ad hoc ratíoné fübíícío.qa tales fimul ín quín^
ibroS
vi
Et
to
gradu coniungütur,&
ín cofanguínítate ad efficiendü
amatrímoníum femper ad remotioré perfonáattendimus,
«per tex.ín.cap.vlti.de confangui,& affí.Sed fiafter difta^
xetfolumin prímo gradu; Hoftíenfis eíus eft fententíe díf
doluí matrímonium habédumq pro írríto,per tex.ín cap.
«qd dilectio,de confang.& aff
ín antíq.vbíperínde cautum
eft
ínlítera
ne prímí gradus mentío effícíatur.ad quema
primo flipite defcendimus,& cum eo vna caro efficímur,
&
WR
——
|
)
|
|.
eius céfemur modi. Sed defecüdo,tertío & quarto gra
dibus,fine dubio teneret matrímoníum ficutí príus expref
Ízmus;du difpéfantís Pape facta eft métio.Ad quá difpé
l
T
*e
m.
MBERAJUIU - SEXIN. (C
fation£ regrediendo,díces Panor, in dicto
qdidi
cum
fi
cS
ca.
lectío.qp quís ímpetret dífpenfationé contrahédí matrí^
monium(n tertío vel quarto confanguínitatis eradu;quís
ex alío latere perfona cum qua velít contrahére;fit ín feci
do gradu,& hoc non exprímatur,nihilomínus
tamé dífpé
fatío valet:quía quis dífpenfatío cotra íus
fit firícte inter^
illam
pretanda,tamen
quífpíam fecundum íurís cómunís
difpofitíoné poteft ínterpretarí:quod íus & vult & decer»
nit vt coputatío fiat a gradu
remotíorí:à fortiori potetít
cum talíbus
dífpenfare ille cuí generaliter difpenfandi au
€toritas concefla eftín tertío vdquartogradu
Vlteríus annotabís ínter agnatos & cognatos affíníta/
tis ratione matrímoníum ímpedirí,cuí? affinitatis ífta eft
diffinítío.Affinítas eft proxímítas quzdam perfonarü ex
carnalí copula proueníens omní carens fanguínis neceffi»
|
|J]
p
?
i
A
|
:
|
|...
..
"1
1
:
uU
tudíne.Hanc ín verbís hífce diffinitionem tradunt docto»
res,& prefertím Ange.de
ín verbo matrímoníi,
n princípio decimiquíntí
;pue
nít ex copula carnalí matrimoníali vel fornicaría.Sanctus
Clauafio
impedímenti,quae affínítas
Thomas ín quartii Sétentíarum,díftínc.adí.tex.ín. cap.ille
xxxv.q.iii-tex.ín cap.difcretíonem de eo quí cognouft
confanguineam vxorís.&C tex.ín cap.tue;extra eodem.INí4
títurtamé Giodefredus ínfua Summatenerecontratíum
& aíferere.(cilícet caufarí tri affinítaté percoíum nuptía
lem,per4-fcíendum;in.Lnon facile.ff.de grad.
Sed ílle.
loquitur de affínítate:per quam alícuí defertur heredítass
Habet autem ípfa affinítas,genera & gradus ficut cogna
tío. quahtum ad genera tría
defcríbuntur,de quíbus;xx.
ii
per totum:Et díces qp perfona addítaperfone
q
per cat
eam
|
D
s
—
--—umc
V
—————
—
—
S
INDIEN
E
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
£:
malé copuláattínétíg genus,nó tamé gradü immutat.
Nà
carnalé
alteríus
prímü
p copulá
adíácta fanguíní
vero fecida príme pfone feuprí^
enu inflícuit.Perfona
tnü coficiéti gen? addíta,fecüdá effícít gen?.Perfona vero
«tertía addíta ex carnali copula fectide facít tertíi gen9.Ita
qp fi aliqua tertía pfona que mínus ín affinitate partícípet
neq; cófanguínea fitfecüdze perfonze cofungatur:eftmihi,
meiq; confanguíneis ín tertio affínís genere.vt notatur ín
dí&to.cap.nó debet.de confanguí.& affí.ín antíq.vbí patet
hodíe prímü genus dütaxat íneüdí matrímonií phíbitione
affíci.Si vero de affínítatís gradu verba facías dícá:fi for»
te obtíngeret me vxoré ducere,omnes
mec vxorís confan^
perfona
-
-
mecogníta fit)mihf affínes effe in
guíneos( modo lla
Et fi4
vxorí
effent tales
a
-
'
eograduín quo
:
-
'
mec
cofanguínet.
militer omnes meí cófanguínei eídé vxorí affines effent
eo
prorfus gradu ín quo mihi deuínciütur,p tex. ín c.por4
-go.xxxv.q.v.INíhilominus tamé tü meís,tà vxoris cofan^
güíneís nihil prorfus ínter fe affinítatis cotrahítur,nec ín4
ter eos matrímoniü pphibetur,p tex.ín ca.fup hís.extra de
filíus cii matre & filía,& duo
ín
-
-
..
confang.8 affi.qri pater &
fratres cà duabus fotoríb? cotrahüt.Annotabis cofequé^
ter ínter agnatos cognatofcq; matrímoníii ímpedírí publí4
ce honeftatís ratione que íta fecüdü do.Silueft-díffinítur.
-Eft ppínquítas ex fponfalíbus pueníés robur contrahens
inftítutíone propter eius honeftatem. Et'de hoc
- ab ecclefic
vno publíce honeftatís ímpedímento dícít fanctus Tho^
fuper quartum Senteatíarum,díftinct.xli.ícut fpon
falía no funt matrímoníti
fed preparatío ad illud:íta exeís
-mas
nà caufatur affinitas ficutex matrímonío,fed ratione ma^
-
—
LIBERAII
'
E
— Fo. XLVIT.
trimonii;ad quod ordínatur,caufatur
ex eis quid fimile af»
finitatiimpediens matrímoníü ficut confanguinitas & af»
finítas:8Lfecidum eofdem gradus,
& hac dícitur publícae
honeftatís fuftítía,que in matrímonio agnatorü & cogna
torum plurímü obftat. de qua approbe Speculator verba
facít.ín tertía parte.titu.de confan.& affini.ín.$.fi vero. vbi
dícít.Sí vero petí3 feparari matrímoníii, propter ímpedí»
mentíi publíce honeftatís iuftítíz Síc proponebat Caíus
cótra Bertham, qp ipfa fecü fponfalía de futuro cóotraxerate
.
.
quo facto Bertha cii quodá Títío,Caíf cofanguíneo in tali
gradu cótraxít. quare petít Ídé Caíus,ínter díctü Títía,
díétá Berthá,díuortiü celebrari : & eádé Bertha cogi feci
matrímoníü contrahere:& ad hoc ípfam fentétíaliter con^
demnarí,p tex.ín cap.Ad audétía.& ín cap.Iuuenis defpó^
8c
falíbus.extra.& tex,ín ca.fiquís defponfauerit.xxvit.q.ií. 8c
ín.l.lícec.& ín.l finalí.de ínceftís nuptiís.Co.p Speculatoré
alle.Et iftud ímpedímétü publíce honeftatís , contrabítur
fponfalíbus,etía fine copula carnalí.ficut 8 ex matrímo
vío affínítas caufatur,no folü carnalís copulg caufa: iuxta
eà
que notant ín-l.nuptías.de regu.furís.fF.fed etíá ratione
focietatís cofugalis,ex ipfo contractu. verba de pfenti:&
ante
copulá.Et iftud ímpedímentü publice honeftatís ha
bet locü tá ín fponfalibus de futuro d etíá de prafentí 8
fortíus feckdü doctores: quía maior honeflas eft vt nó dí»
catur cofanguínea fponfa de pracfentí: qua connübíale:
ci
vínculü contractum eft d fponfa de futuro,mínus confan^
guínea.Superueníéte vero carnali copula alíud vínculum
inter eos orítfcilicet affinitatis: vnde o£s cofanguínei ma^
titi funt affínes vxoxís, && econtrario,vt dixi, Víde Panozy.
ex
,
—
——
e
— m
IOANNIS
BERTAVDI PETRAGORJCI
ín cap.fponfam.de fpon.duo.INota tá dict fanctá Tho^
)
4
|
mam,videri velle exfponfalibus de prefentí caufarí affiní^
tatem,nec vtilíitaté publícá quidem:fed fiuehoc fiueíllud —— |
!
ámpedímétum contrahatur, tamen fequítur vel prefentiffi
eaq; obferuáda víqsad quartum gradü prohíbítío Et
eéftmeoiudicio caute aduertédum ín difpéfatione obtíné ^
quádoq; orítur publíca honeftas fine
dàfuper hís:quoníávero
vcraq; fimul & emanat & confur^
affínítatexquádoq,
|
nó
folum carnalís copulee ratíone,affí
git
Et lícet díxerím etíafocíetatís
'
coiugalís caufa:tamé
nitatem procteari, fed
affínitatem
fine
ls
corruptela,
per fponfalía
intelligo fane &
ad
deuenitur
de prefentí
implícíte copulam
ià quátum ibíalter
J
alterí
corporís proprii facít pote^
carnalem:quando
|
ftàtem,maxíme cótrahí.Etíam quádoq: cotrahítur affíní
tas fine hone(late,vt fi citra fponfalía & matrímoniü quif
pia fotnícaríc foemíng que meretrícarío proftibularíogy
fit cotpore.ímmífceatur:quía iftefornicartus cotrahit affi^
Mi
"
Ama
í
^
—.
:
:
|
|
.
«|
:
|
:
,
nítatem,cum elufdé meretrícis confanguíneis,& ecotrarío.
íbí gloff.ín verbo necaffí
per texín cap.difcretonem.&
nitas, de eo quí cognouit confanguíneam vxoris fux vel
fpofa: ín antiquis. Adde te&-ín-l.liberi.Cod.de nuptíis. tex,
ín catio,de ínceflís;xxxv.q.rií.tex.ín cano.Nec cum.eadem
caufa,
& queftione.Cardí.& Ioan.Andre,poft gloff. ín ca;
*
finalí,de confaniguínitate && affínítate;extra.Et tex. ín cap.
|
vxotis fue,vel fponfz ín antíq.In quartü fentétiarü in pre^
I
statis
M.
penultímo;przdictitítudeeo quí cogaouít cofanguínea
.
|
dicta diftín/fanctus T hornas annotat:g fi alíquís mínorís
frígídus;vel aliquo affectus male corporis vítío,eo
gy perpetuo
ánte anuos pubertatís poft fepténía cotcahat
—
E«
EE
i
I
Í
Ik
TM
ZOSLIBER. TE:
.Fo.XLVIL
:
fponfalia
cum adulta,ex talí contractu publíce honeftatís
fuftítía pueníat.Et eft ratio,quia adhuc nó erat ín actu ím
&. no frí»
pediédi Quádoquídé ín talí ctate puerfrígídus
gídus,quátum ad actum venereum zqualíter
Síqueras,vtrum fpecífica de vtroqy( affinitate vtpote,
fit
de
impotés.
fimul de honeftate publíca )quando impetratur dífpenfa?
tío,fmentio effíciunda fit: Varii ín diuerfum fentiüt:fed tu
cítíus Panormítano affentías,in cap.non debet,de cofang.
& affí.Qd fi publica honeftas fub affinitate coprehédat,
abunde eftfatís affinítatis memínifle:& fic pcedít glof.ín
dícto cap.vt ípfe Panormítanus recítat &. recéfet;cuí? rei
exéplü fubíício.Sí a fummo Potífice velím ímpetrare & af
fequí vt ín vxoré ducá Maríá,que mel cofanguíinei prímís
hymeneis fuit vxor:no obfláte affinitate ín fecüido gradu,
tertío vel quarto.eapropter qa memíní Maria ín tali era»
du meí confanguínei vxoré extítífTe:confequéter de publí^
ca honeftate videor fermoné meum díduxífTe.Et fic
per
co
vírtute
hone4
difpenfatíonis
fequentíá
affinitatís,publíca
ftas fublata effe videtur. Poftremo íd tibí exprímá qd a te
multís contendo precaríis,ne ín aurem alterá fuffufum;aly
altera protínus egreffum euanefcat.cp fi quís cum alíqua
fub condítíone fponfalía contraxerít pendéte,remanéteqs
conditione cü altera p. verba de prefentí;altera ínquá prío
1ís confanguínea cótrahat:certe remanebit cá fecüda,quía
m6 erat cétracta publíca honeftas cü príma.Sec? príma
fpofalía fuiffent pura;aut códítío ipleta,ga tüc fpofalía fe»
fi
quétía cedétíbus non repugnartt,nec effent ex obftacué
lo.T'ext? infignis ín cap.ex fponfalib?,de fponfa.& ma
eft
n6 effet
vt p
dib,ví,dü modo lla conditío
MM ——— ———— A
MÀ eíufmodi
trímo
———
M
—
—
-grds
——————
€
à
sc
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
non adiecta haberetquia tunc fponfalía effent pura,& ex
hís publíca honeftas fequeretur,per tex.ín cap.vltí.de con^
dítionibus appofitís,in antíq.quí textus aureus eft plane,
——
.
ficením fi condítíones contra fubftátíam coníugit ínferá
tur,puta fi alter dícat alterí,contraho tecum fi generatío^
nem prolís euítes,vel donec ínueníam alíam honore vel fa
cultatibus dígnioré:aut fi p quzftu adulterandam te cra.
das,matrímoníalís contractus quantücüg; fit fauorabilis,
catcteffectu.Licet alíe condítíones appofite ín matrímo«
nío fi turpes aut impoffibiles fuerínt,debeát pter fauoré
eíus p nonadiectís haberi.De hís auté appofitís matrímo
nio condittonibus,notabís q» lícet códítio ím poffibilis ví^
tíet ftipulationé:vt fi celá digito tetigerís alíquíd tíbí pol
lícear feu vítíat contractü,non folá fi natura fit ímpoflibi
lís;fed eti de fure.vt eft cex.ín l.fi ftípuler.ff.de verborum
'oblíg.etíá fi hoc affirmatíue fiue negatíue cóocípíasqd vo^
luit Bar.ín Limpoffibilís.eodé tí.ff.non tamé vítíat matrí^
moníü. Panor/in cap/fínali,de condí.appofitís,ín antíq.In
«contrariutn dices ex obiectione.DDominus Fran.de A re.fi»
ne ratione vlla ancípití tenet ín confilío.cxlíii.íncipiente ex
facto proponítur,quód ficut non poffunt contrahi fpone
falia fimpliciter,vel non poteft fierí a parentíbus promíf^
fio defponfalibus facíédís ínter pfonas phíbítas ftmplící^
ter:íta non poffunt feri fub ifta coditione fi fumm? Ponti
fex dípéfauerít:qri videntur fietí fab códítíone ipoffibili,
quü ex volütate príncípís dependedt,p tex.ín lapud Tulía
cá Silueft.hoc íntellígi de con^
níi.ff.de lega.i.
dítione ímpoffibili
naturá.fecus fi fit ímpoffibilis de
Refpondeo
per
fure ftipulantí.qd íta intelligit Panorín dícto cap.funali,
J"IBRJIL
C
^^^
RLODL
^^
-
De—m——M
Notabís poft Hoftíefi.in caaudiétia defponfa.in
antíq.
& poft To. A ndre.ín caexfponfa.de
fpfalíb.li.viQ» fi qs
fub vna códitione ci vna cotraxerít,& poftea
pure
cá alte
quapíá, remanebit cü fecüda:etía fi lit cofanguínea prí^
me;vt dixi.qri nulla publíce honeftatis íuftítía orta eft. Et
Ícíédü eft,» anted matrímontü cotradtü fit, coditío fuf»
vt
pédat fepté regrütur.Prímo,códítioné matrímonit príncí»
pio & apponí & adhiberi, & no poft contractü matrimo
niü:quía tüc no fufpéderet;neq refcínderet matrímoníi.p
tex.in ca.dícít.xxx.q.f, Panor. í
ca.f.de códítio.appofr.
Vide
Secüdo,vt expreffe ín códitíoné vterq; cófentíat.alíter. vel
fialtera partíü taceret;effet matrimonia
purü. etià quís co
tra matrimonii fubftátíam coditio adííceretur
arguméto
tex.ín ca.
ra
.
Alíquá.xxxíi.q.ií.INorant Inno,& Panor.ín ca. fi4
nalí.de condítío.appofi. Tertío,vt condítío non fit
turpis.
Quarto,vt codítío no fit neceffarío futura.veluti fi qs Ber4
the nó cognate dícat.duco tei
Papa
vxoré,fi
to,vt ante códítíonís
dífpéfet.Qui
eu&tü,copula carnalís no ínterueniat,
INotat p doctores ín ca.p tuas.de
códitío-appofi. ín antíq,
fit
Sexto,
Septimo,
vt ;ppría códítio,nó modas
vt códítío
nó fit de pteríto,vel de
no
effet
pfentí,qa
pptie codítío,fed
.
debet efle de futuro-íuxta tex.ín.L. Inftítutio talís, de
cadi,
infti.ff. (Eft etíá annotádü;olím
publice
duas
fuifTe fpecies.vna ením ex fecüdis
nuptíis cotrahebatur.pu
tafi mortuo Caío,vxot eíus ex fecüdo
viro/filíà filíave fuf2
ci
nullo
Caíí
eeperatjilla proles
cofanguíneo, poterat co^
trahere:fed hodíe fublata
eft,pcapítu.no debet;de cófan.&
affi.extra.& alía locü habet,q cotrahít ex fpofalib9de futu.
10,vel ét ex matrímonío dg püitiynódá cofümato, 4 dixi,
honeftatís
.
ai
ciscus
-
vt
RR
t
-
.
—
dais
OL
tute
dali
n
-—P—
VILA
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
Demáü ac finalítet nota,qp multa requírátur ad hoc vt pu^
blícam honeftaté fponfalía índucant:prímo, vt cótrahées
fiue hí pro quibus cótrahítur, ztatem debitá copleuerínt.
iuxta texín ca.exfponfalib.de fponfa.
id eft feptem
de fponfa.ín
líb.ví. Nam dícebat Panor.in cap.Iuuenísdiífcretionis
actas certa , refpectu
pra^
tíq.qp vbi requírítur
teltamétü
xtate
ad coficendü
uenirí nó potefl,vt patet ín
ín
de quotex.ín.. actate.ff.de teftamé.Notatur cap.pu
beres.de fpon.ímpuberü.Et ifta funt ex mente R.of.Goofre,
Pet.de Palu.Ange.& Silueft, & ta Siluefter vule; fétit.
fuís filíís contraxerínt requíratur filios
9 fi parentes pro
vel tacite: vel fi prefentes nó
prímítus expreffe confenfiffe
contràxerínt,vel abfentes liberi; poftd (ciuerínt habuerint
vel tacíte,alías índe publíca hone
ip rato & grato expreffe
infames
(tas non orítur nec obligatur filii-per cex.ín cap-fi
annos,
an^
qua
&
,
qualia^
de fponfatíone impuberum lib. vi.Et hec íncídéter
&
cq; tum
ín genere,tum
ín fpecie deagnatione cogna^
:
tionefcribendaduxi.
dicere
redüdáter libro.í.fer
Bertím fatis,non aufim
! V monem díduxímus decognatíone díuí Ioannis Ba^
Ann. & quia co^
& nepotibus beate
püfte.cum filiabus
nobís ad animü plufcu^
enationem attígeramus, acceíTít
de co
las tum infolído & íntegro libro fectdo,queftíones
natione & agnatione proponete quam etíam prouíncia
INac
obiuimus;ín hoc tertío,& fufiori quidem progreffu.
,
|.
.
.
—
V
,
aggignat, dícamus, quía totus ífte fermo
díui
ad laudem fingularem commédatíonéqy celebrem,
de cóceptíone,natíuitate,&
Toánís Baptifte eft díffandéd?,
víta excellétiffimí gconís Chrifti cuíus eadé & coceptio &
veto nífi faftidíá
,
E
ioc
QU Midnlabl, disant dal
idissaca
i
didi
LIBERJIL
Fo. XIX.
|...
natiuitas, contra maculanterm iftam & virulentam Lute^
ranorum labem facít plurímum, ad expreffiorem
cogní^
tíonem cognationis przconis eiufdem,cum beatz Annz
facrofanctís filiab?,nepotibufq; díuínís, ficutí n Encomío
noftro
ímprímís quod Lu
c£
fcribítur.Fuit
diebus
Herodis
cap.prímo
in
Regíslu
nomíne
ZZacharías,de více Abía. a
dee.facerdos quídam
vxor illius,de filiabus Aaron 8 nomé eius Elizabeth.Esát
autem íufti ambo ante deum, incedentes ín omnibus man
datis & iuflificatíonibus domíni, fine querela:& non erat
illís filíus,eo q» effecElízabeth fterílís & ambo
proceffíf^
fent ín díebus fuis. Et ínfra i eodé.Poft hos autem díes có
cepit Elízabeth vxor eíus,& occultabat fe méfibus quíng;
dícens.Quod fic fecít míhí domínus, ín díebus quíbus re^
fpexit auferre opprobríum meum,inter homínes.Et inleo^
dem cap.Ecce Elizabeth cognata tua,& ipfa
cocepít filíá
in fenectute fua. & híc menfis eft fextus íllí quae vocatur
frerílis.Et ín eodem díxít Zzacharías ad angelü. Vnde hoc
fcíam,ego ením fum fenex,& vxor mea proceffit ín diebus
fuís. Vnde luculente fcripfit Iacob. de
Vora.de cóceptío»
ne & natíuitate etufdem facrofanct£? Ioannis:
Baptifte.Co
expreffímus denarrate.Accedat
,
,
pleta autem feptímana offícíi fui;abíit Z/acharías ín do»
mum fuá,&
concepít Elízabeth, & menfibus quíng: fe oc^
cultauíc.De qua Elizabeth díuus íta eloquebatur Ambro
fius;Partus fuí erubefcebat xtatem,ne ín fenectute vacaffe
libídíni víderetur : & tamen gaudebat flerílítatís carere
opptobrio.Exhís plufcula,qua mírum venuftatís fpecimé
habeát;elícere poffumus.Prímo ín ver teflamento,facer
dotíbus non fuiffe ínhíbitum connubíum Anno tamen
.
g
e.
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
vel menfe fase ín facrís effictundís víciffitudinis de tem^
,
lo non abfcedebant,& fugem díuíno cultut'operá dabát:
deprefato Zacharía legímus!. INec domos adibàát
velutí
fuas quo tempore vxoríus ipfis prohíbitus cócubitus:qua
£níta vicífTitudíne,liberrímus erat ad fobolis procreatío^
nem,ad vxotéacceffus.Non omníbus tamen ea ducéda
hís folum,quí a przcel»
rum vxorum data eft líbertas.fed
ortum natalítíum corríuaffent.
lentí Aaton
genere,füum
Libertas t&erat alíís omníbus,prouehendi ín facerdotiti,
círca prin»
fed illi vxores nó ducebát.
Tex eft ín cap.tenerí
Tex.ín cap. plurímos,ín fine. ]xxxii. dift.
—
—
M
cipium.xxxi.díft.
correctum
eft,quoníam nec facerdotes,nec íi
etiam quí ex fplendídíffima,St imprimis nobili funt fobo
lex
le,geníale connubíá cótrahere polfunt:que antíquíor
de ducendís vxotíbus, ín Antítítíbus Potificíbufqg fum^
mís omníno abrogataeft.vt tex.ín Cano. recurrat;col. fi^
nali xxxíi.q.ifif.qui tex.vehementer contendít,ín fpurcifTi^
mutn
& inceftuofiffimum naturx monítrum Martínum
Chrifti
Luterum.Cuíus tex. prafentíffima eft ratío,quía pvlteríus
áncarnatíonem,gratía fídei.vbícy dilatata eft-INec
Quod
nunc
dícitur,Díc domui Iudz, díc domui Tfra^
el:fed.dícítur Euntes ín vníuerfum müdum; docete otíies:
& quícung tímeat me,& operabítur íuftitíam meam, híc
ex precepto deí
eft facerdotalís
officii ín fobolís procreatíone , fed ín perfectione vítzz &
fcíentíze & vírtutís,quxrítur ín hís vírgini^
acceptus eft míhí. Nec electío muneris,id
fyncerítate
tas foecundítatí
nentíz caftitas
rat
Et
prefertur & omnibus facerdotibus,contí
Ímperátur,per illum tex.ínidicto cap.recue
xxxii.qeiitidnfuper diui Ioánís Baptiftg mírabilis con
Padi
ERU
E
E
dh.
Lo idi idis
cp
AAT
onte LERRA
c
a2
Han GR MM CRI ME
edid neca
EHE
|
LBERJL
IBSY
CIF
ceptio elíctur.Ex mulíere fiquidé vetula,& fterilí que età
admíratio,ín fterilefcentes cadít:quibus erádiís ílla & effa
ta fenectutís ztas,ob frígídítate, fcecunditaté no patítur.
R
vnde vetularum eiufmodií partus credütur mirabiles.vt
ín:
díux Elízabeth partu frugifero,multa adfuít admíratío.de
quo mulíerum vetularutn conceptu partuq
tex.
ín fure noftro cíuilí eft notabilís,ín.l. maíor quínquage^
natía.Cod.de legí.haeredibus. vbí dícírur. Sí maíor quine
quagenaría partum edíderit, fi debet huiufmodi foboles
fuo patrí fuccedere,& hzcredítaté nancifcíia Cefaríana ad»
uocatíone,ínterrogati fumus & fancimus: lícet mírabilís
fi
mírabílí,
huiufmodi partus Ínueníatur & raro contíngat,tamen ní»
híleorum que probabilíter nofcuntur a natura producta,
zefpui:fed omne íus,quod ex quacung lege líberís preftí^
tum eft , hoc mírum atq; 'ímmaculatum hiuíufmodi fllis aut filíabus cuftodiri.Et de talí
partus emíffione a fení^
bus,& «tate prz grauatís mulíeríbus, 8& de tempore pa^
riendí;plerag; mífcellanearum rerum auctor Aulus .Gel^
líus, Noctíüactícatum líbro tertío,cap.xíx.fcrípfit.quem
Iafon.de Mayno.affert í medíum,ín.l.Gallus Aquílíusjín
príncípío.xv.col.ff.de líber.& pofthu.Et ad iftud de. par^
proloquíum,annotabís,o ín íure tríplex patíédi té4
iftud
pus reperítur.lNam prímum eft nouem méfium,
:
regulare:cenfetur paffim tametfi nonnund partus natu»
ralís,víq; ad decem menfes,& duos'díes,protrahatur.
Tex.
eft ín ínteftato.$.finalí.ff.de fuís,& legiti.hzredi. Et of.
g
ín authentí. de reftí. & ea qug parít ín vndecímo menfe.$z
vnum fiquídem ín verbo
petfecto.col.ííí.qua elof. declae
tubus
tat
&
lui cei
dícta.línteftato.INec poteft vlteríus,tem^
g i
2
a£»
;
e-
di.
-
|
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
pus
pattü vfqrad menfis vr.
protrahínífi forfan dicatur,vndecimo
decímí fínem protrahí poffe,fed
non eftex natura
cópleto méfe,
pofTíbile;partum enafcí: propter obefita
tem, & forme 8 materíe amplítudíné efufdem partus:ob
quam fiue dubío víuens mulíer moreretur, nífia ventrís.
latere; vulnere faucíata per quod partus prodíret poffit
abínflantí morts erípí perículo.
Vide gloíndíctapreal^
legata authen.& ibidem doctores.Q fi mea departuum
foclícítate a facilitate rogetur opínío.ín ea fum fententía,
niacilentas naturalíter facilius patere,d eas ipfas qux pín
guíorífint obefitate.Ec quod
ad emiffaríum ín vndecímo
menfe partum facit,ínfignís obuenít quxflío. An. fcilicet.
ab vndecím menfibus viro demortuo,qua ín menfe vnde?
|
—
,
,
———
'
|
|
címofilíum extulerít credatur legítímum-legítimamve
pepetíffe.fimul.An huíufmodi foetus paternz poterít he»
reditatí fuccedere.Ad quam rogationem facímus fatís.Sí.
completo menfe vndecimo,feemína
prolem extulerít: illa
'
extíncto maríto,non adíudícabitur. textus eft ín dicto. 9.
vnum fi
fínalí, ali^
quídem.Et tex.ín
quíd admíratíone profequendum dicít , videlícet fi nafca»
tur
decem menfes,non adhuc defuncto maríto adíu»
dícabítur:& íta tenuere Ioan. de Immo-INícola.de Neapo
liBal.& Alexand.ín
Gallus Aquílius ín príncipío
dícta.l ínteftato,ín.$.
|
|
poft
dicta.
I
|
|
de líbe.8& pofthu.ff.tamen habes elo.ín dícta.l.Gallus,in
verbo decé menfibus,& glo.ín authen.de reftítu.Ettea que
parít ín vndecímo
menfe ín.S.vnum fiquidé, in verbo per^
fecto,qux quídem gloffz dicunt,» dummodo partus na
fcatur ínfra duos dies poft decer menfes,adiudicabitma —
títo exanímo:quía duobus dícbus,St decem
méfibu
^
:
9.
.
:
RR RR
RR
.
|
CFL
LIBERAIT
ler poteft naturaliter vterum ferre, in lucem fuü partü
emittere, nec auctíori tempore fecundü naturz ínclínatíz,
quía plus equo víuíficatur: vel (quod rectius eft creden»
&
)morítur.quibus íta emorientibus,luftinianus Impe2
rator femper Auguftus,tand miferrimís condolebat;in.$.
Sed nos de Senatus Coful. T'ertul.Inftítu.vbí inquít,Sed
nos conftítutíone,quam ín Codice,noflro nomine decora
to pofuímus,matri fubueniendum effe exíftímauimus: re^
fpicientes ad naturam & puerperíum,& perículum,& fc»
pe mortem,ex occafu matribus illatam.ídeog; ímpíum ef^
dum
fe credídímus cafum fortuítum ín earum admiíttí detrímé
tum Vnde fecundum díctum predictarum gloffarum
confulendum eft & íudícandum.Quuibus non obftat. ille
tex.legis inteftrato dum dícít qp non afcríbetur maríto de»
functo,nífi fit decímo edítus menfe, quía fatís dícítur na^
tus ín decímo menfe : quí intra duos díes poft decímum
menfem natus eft«nam paría funt fierí aliquíd ín tempo»
re, vel paulopoft.vt plane declarat Ioánes de Montho. per
gloffam ín.l.Pomponíus.S.ratí.ff.de Procurato. Et ín.lí.
ad il
in príncípío,Cod.de iuramento calumníz.Q
lum textum.$.vnum fiquídem,dum dícit partum enafcen^
tem completo menfe decímo, defuncto maríto non adíu«
dícarí : non poteft huic conclufioni obfiftere INonením
ex eo
qd tex.ílle & vult,& íntédít,cofequío ducitur partü
natü decímo méfe cópleto;nó adíudicarí maríto defuncto,
cp velít part nati poft decem menfes, & duos dies, dü^
modo ínfra vndecímí méfis cóplementü enafcatur:maríto
defuncto adíudícarí,quía tale argumentü a contrarío fen4
.
uantum
.
equeretut erf correctio
fu non debet ín hoc cafu
bip
Lu
ee
eco
z
3
E
—
:
.
nM.
2s
i
xiii
uin
sduid
ML
z
te
EL
MEER
Rc
-—
UU—M————
!
|
JOANNIS
!
díctz legís ínteftato.$.fína.ff. defuís & legiti.hzredibus.
In quo cafu nec valet;nec fumí poteft a contrarío argumé
.
i
BERTAVDI PETRAGORICI
tum.prout eft tex.ad hoc communiter & accítus & alle»
Epífco.& clerí.Ité íurííco»
gatus,íinJ.conuétículá.
fultus Pau.tradít aliud paríendí tépus, fepté vtpote mene
ic ín. feptímo menfe,de ftatu homíná.ff.vbí dícit tex.fe^
partüi,quod probatum eft
ptímo menfe am
auctorítate doctíffimí viri medícorüq príncipís , Hippo»
ctatís etíamfi folo bíduo menfis feptimus coeptus fit. De
Cod.de
naící pfectum
eo
!
|
ením'quí.clxxxí.díe,& fic fexto menfe,8t duobus dieb?
feptimí méfis nacus/eft,& íuriskconfulcíffímus ílle Vulpía
nus
ín dícta.línteftato.S
finali ín fine, dícít. Flippocrates
fcripfit & díuus Pius Pontíficibus refcrípfit.Iufto tempo»
te víderí natum,nec víderí ín feruítute conceptüiquü ma^
ter'ípfius ante.clxxxíf.díé effet manumíffa.Per quá verbo»
rü deducttoné,vídes ttíplex paríédi cépus obtíngere.víde^
lícét.Prímá ín nono menfe,quí partus(
vt recéfui )regula^
zís eft. Alterü ín decimo menfe adiectís adfoeturam íllam
díebus gemínís.T'ertíü ín méfe (eptímo. Sed
ad cóceptíoné díuí Ioannís Baptíftz recurramus. Inquíet
|
i
——
proferédam
Luteranus alíquís vítupero,& dure ad fidem fyncetíorem
cetuícís,Quí fiet vt Marie Iacobí, & Salome, a facrofan^
Elizabeth cognatze
cta Anna prognatz poft
fiat cá tá prouectís annís,díua effet Elízabeth, puerum:
Ioáné peperíteItaqs effe ínnuet Luteran?
ná í& puecte xtatis poft edítá íntemeratá vírgíné María,
couolaffe. Reagníta díuam.
ad fecüdas & tertías
fuiffe filia, Efmería fua forore díuaAn
Elizabeth
Maríá;dinz
nó
Efmeríg
nuptías
vbí
verílimile:An^
d
fia'état minor. natu.tátüdé err etatís,
8C plus aliquáto,de^
bebat habete Anna,matertera Elízabeth,quátü Elízabeth
RESRUE
|
ATBERJIL
We LI
5
ipfa,eiufdem Anne neptis. Od fi vfaiquaq; verü eft: A
.
20V
o
1.
nná
annofioré Elizabeth effe : dícendü eft. ex heretíci fnia,ean»
dé Anná tríbus vírís nubere potuiffe. Ec fi nupfit poft:
Ioachím obítü,cuíus tpe Elízabeth erat cofecta fenío,cóci
no
pere nó potuít.Cuí refpódendo heretículi cuíufpía ínterro
gatíoní;íd
ego affertü velím,, vel vfq? ad flámas víndicer,
'
Anná íuníoré filíarü Agarím,ipfamq Efmeríá díug
Anng
fuiffe.Et íà faceffat ífta herefis ím
purítas:que annos vlteríores Anne adfcríbit à Efmeríe:
nec fine authorítateíta
affero .'eterr díctís meis. aftípula£
D.Peci?Sutor poft Petrü Dorladü,díuüi Cyríllá & Ioáné
Tríthemiói, authores nó poenítédos.Cui? díuí Cyrílli.ídé
Sutorcü detríplící díue Anne cónubío fídé facít,verba re
fert ínquíés.
plenítudíne téporís,vt díuus
fu
de?
humanü genus tedéptur?
Cyrillus aíc,quo pfilíü
erat;floruít ín ludeaanno fcílícet.Ixxvít. ante díuíní verbí
incarnationé quedá víteo Emereritía: noie nobiliffíma ex *
Dauíd pfapía nata,díues admodíéimíreg) formofa,& optí:
me morata;ac fpei de
Ifrael refertíffima:g plu
rímü prudétía & fanctítate illuftrata, à nubilís
víroq; ma
ad
tura,matrímoniü
generís ppagatíoné íníre ab optímis
parentíbus compellebatur.Quíbus tamé vírgo caflís elo^
quíis ímbuta vírgínalíqs: vita affueta & pudíco aio deftí^
nata
alíquátulü refragata, hzc'ad Carmelítas quos deuo»
tionis gratía
vifitabat retulít.Quí ín feíunío 8 ora^
tíoe deü cófulétes i
fpiritu rapti;radícé pulcherrímá gemi»
ná ex fe arboré emíttenté víderuntie
quarü altera nat? eft
fororé, puectíorís etatis
:
Appropínquáte
redemptíóe
-
:
:
3
;
I
fepius
precíofiffimus treís díffundens ramos.Ex quorum
príno lóge decentíffimo natus eft flos puríffimus atq; fra.
grantifIimus odore celum & tetrá peifundés optímoEx
|
d
!
i
ramus
|
g uu
3
*3
|
vM
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
relíqs quoq, prioris arborís ramis feorfum flores nati füe
pulchetrímí qdé fed ad prímá florís cóparatíoné nihil. Ex
altera vero arbore orta eft vírga fane pulchra pulchríoré
exfe pducés (loré nec t£ prímo cóparabilé. Sic vífa radi
Ü
audíta eft fimul vox dícés;hzc eft Emerentia noflra ma
deo 8
re
gne deftínata propagationí:qua íntellecta,vírgo
parétíbus obediés Stolano víro íufto alío noie Giarízí vel
Agarím dicto dei cá prímis tímentí nupfit.Ex quo pacto
& legitíme cofummato matrímonio,Emerétia concepit &
pepetít filia noie Ifmeríam fiue Eímeríam,q fuo tépore ma
ttímonío data genuit filium Eliud & filia Elizabeth
q fi
lía Zacharíg nupta genuít Ioanné Baptiftá.Cóocepit prx
terea Emerétía & peperit alterá filíá fecundo genitam,cui
nomen Anngíd eft gratíg dei índídít:que vere gratía Dei
ex eius tríum filíarum,quibus omníbus Marie no»
ce
-
.
fuít,qrfi
mé índítii eft,
& quas ex Ioachím,Cleopha,& Saloma ma»
títís fuis, qbus vícilfim nupfit cócepít: ex tríá ínquam prí
ma
[efus Chríftus auctor & redemptor mundí p»
ceffic.Hec funt fere díuí Cyríllí verba, poft eum pdícti
doctorís domíní Petrí Sutorís.ING iprobe díuí Hierony»
María,
8t
má fentétiá accerfitam velím p tranfenná vt pulchrá pror»
díuam Annam ple parété faciamus.]s reue»
fus
penítufqp
cóclufio
Hierony.cótra Heluídía
ítaiquít,
Reftat
vt Matía ífta
d lacobi mínorís fcríbi£ mater, fuerít vxor
Ioá
Maríá Cleophefami
Alpheí 8 foror Maríg matrís díi:quá
nes euágelifta cognomínat a patre fiue a gentilitate
líc aut quacáq, alía caufa eí nomé imponés.& fubdit, Nàc
ra díu?
illud eftquod conamur oftendere, fratres dáí appellen4
tur
vt
filimaterterg
eíus Maríg;quíantea
nó credétes poftee:
»»
-
LIBERJE
-—
Foll
ctediderunt.Exhís ením Hieronymi vérbis luculente p^
dítur referente Do.Sutore,qui perpulchre de tríplicí con»
Cleophe que 8t Ma
nubío díug Anng fidem facít,
& fororé virginis Ma
tía lacobí & Alphei dícta
tíx. 8, materterá dá Iefu Chrífti. Accedat díuus Ambro,
íta ftrenue
q refetéte gloffa ordínaría,prímo adGalathas
fatus eft. Scíédü eft qp María mater dáí Ioachím & Anng
filía fuít ginupfit Iofeph:& ita Iofeph fuít pater putatíuus
Chrífti.mortuo aüt loachím Cleophas frater Iofeph eadé
Anná accepít vxoré & genuítex ea filíá quá vocauít Mae
fíá, d nupfit Alpheo q genuítexea filios Iacobü,lofeph,
Symoné,& Iudá.mortuo at Cleopha qdá Salamas ean
dé Anná duxít,& generauít ex ea filíà eodé nomíne Ma»
tíam que nupfit Zebedeo,& habuit ex ea filíos fcilícet Ia^
cobum quí díctus eft maíor & Ioannem euágelíftam: tres.
ab eif^
ergo víros Anná habuifle & tres filias perpropríe
dem Híero.& Ambro.irrefragabilibus auctoribus cóper
tü eft. Eg; Sutor femp díuum Hierony.antíquofq; eccle
fic doctores ímitat?. a qbus ne latá quídé vngué diuertít.
uí canta ín rebus oibus ediflerendis
fuit & fide& veridi
cétía,vt illi vni habenda fit credulítas,vbí Anná mínorém
natu facít Efmería.INec eft pter verítaté illá (Anná dico
)
a Cleopha,poft Ioachím & a Saloma,poft Cleopham du^
cà fuíífe.Etením duci & fecüdis & tertiis nuptiis per eta^
té adhuc florentem potuit. a qbus duas excepit filías,Ma.
ríam ínquam Cleophg 8 Salome qua María Cleophaz
)natí funt Símon &
Cficutí príus dixímus nó
ludas,lacobus mínor,& Iofeph fuftus Ab altera aüt Ma».
ría;Ioannes Euangelífta, Iacobus maior, q oés díuo.Ioá. .
ni Baptiflg erát cognatí de íure ciuili tertío gradu & few
Mariam
eft.fuiffe
Pd
.
Ex
ínfrequéter
.
&
,
:
gv
3
(^
"IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICT
'
üdo;tüte Canoníco:quorü liberorü Anna auía Elízabeth
ápfi? matertera,potuit velíuníor,vel equali fuiffe etate,cii
Elízabeth fua nepte.quod fane ad ratíoné accedít ;pxíme;
INam & hodiernís téporíbus,fuís patruís nepotes pleríg;
cóperíuntur feníores.Itaqy effící potuítEfmería,
A earím fi
líam maíorem natu,íam nuptuitradítá fimul ípfam Elíza^
,
beth; vel cocepiffe,vel peperíffe,anted einfdéEfmeríe An»
na fororfecida
Agarím filia,enafceretur.que díua Anna,
tempore ortus Vírgínis Maríc,ex flerilítate magís q eta^
vetula erat:INec tamen vfq; eoannofa,quín fequentes fi^
vtpote lacobí & Salome gígneret quas poft:
las; Maríaobítá
ex Cleopha & Saloma annuente deo fuc^
Ioachím
ceffine fufcepit,
propius díenofcere optes,
& peperit.Et fiortus
fcilicet beatà Anná;tempore
Deíparz Vírgínis,no
annofam fuíffe,tempeftíue(
íta vt cóiícío elícié^
dum eft. Nam Chríftí auus beatus Ioachím,cíi díuam An
nám fe vno funíoré natu(
vt tum morís femp fuítyín vxo
te
.
,
plurímü
ré duxít.Annís trígínta folá]natus erat,& fimul ci Anna
folü víginti annos pmanfit.ad cuíus téporís.finalé peref^
füm,diaíno numíne Anna fine orígínalis peccatí labe, Vír
oíné Maríá concepít:cuíus cóceptíonis tépore,no íta erat
Auinia ctate puecta,vtí fe res habet, quín poffet partus vl»
teríores pferre.Giratía exempli.Efto cafus.ductaeft' Anna
a loachím;tricefimü annum affecuto,annos nata quínde^
cím;vél ad fupputatíonem fummam, vígínti. perfiftit ílla't
ferilitate;annos vígínti,& tum vel annos trigíntaquing:
4 affequitur
vel quadragínta.vbí Deiparam ín lucem pfert
poft quem partum pauco;
nec fufiorí tempore Ioachim ví
ram egít fuper(títem;vtí docet íneiufdé loachím víta ídé
-
:
,
HW
LIBERA,
—
FM
^
de Natalíb?:cuíus verba hec funt,Cá effet Ioachim anno»
rum tríginta,duxít cofugé
filía Aearím,de tribu
ín
Anná
fuajex ciuítate Bethleem,& víqs ad annos víeíntí nullam
prolem fufcepít.díuína candem dífpofitíone, Maríam geni
trícem Chrifti futuram,ex ípfa filíam
procreauít.poftà au
tem eandem Vírgínem ad templum adduxit;& deí íbídem
:
i
feruítío.tuxta votum mandauít;& ípfe Ioachim domum re
díens,modíco tempore fuperuixít, & plenus vírtutíbus;ín
pace cum patribus fuís dormíuít, fepultus ínNazareth;
ín fepulchro patrum fuorum .INon eft ígitur díffitendum;
nec
inficíendum díuam Annam fuíffe uuenem fatís,ad fuf
cípíendas filías, ab vno & altero víro,Ioachím obítü fub»
fecutís.Refoluas ígitur díuas
Marías Iacobí& Salome,
íntemerata
cum
Deípara Vírgíne,díux Elízabeth cogna?
tas extítíe quum przclara ille
quatuor Heroídes,
Ma;
María Cleophze 8t Salom 8t dí
tía Virgo Chtiftí
mater,
ua Elízabeth,fuerint filíarum Agarím filíz. Cuíus Anna:
vítam íntegro penefi quís roget & cum prímís a quí4
bus & quantum numerofis vírís ductafit quam prolem.
fuís maritis extulerít , & qua prolís eíufdem fuerít fuccef
fio, legat eidem Do. Petrum de INata.líbro.ví.ín Catalo.
go fanctorum capítulo.cxxxix ibí fufim,quz a nobís re
cítata funt comperíet.ín cuíus capítulí calce(Ecerri
altius.
liber aliquíd de morte díug Annz ex eíufdem próptuarío:
díci£.Ipfa
tertíí marítí:
quoq; beata
ex
,
,
Et
depromere)
Anna;af
obítum,ín pace quíeuít,& fepulta eft ín. Bethleé, ín tutmu:
lo paterno.feptímo Cal.Augufti,vt tradídit
Híeronym?;:
&
eíus
ín
,Dequa
ple.lícét Encomío noftro multa cogeffe:
xím?,tà hzc habuí, hoc toto decutfu díceré.ve mágís ac:
E.
EE s
4
7
05 0545
:
*
eo
HE
-
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
magis, eíus filías ac nepotes diuumq Ioannem Bapti»
ftam,fanguíne coníunctos,& putares,SC fatererís. Quam
,
vt non modíco
noftram narratíonem ftabilíamus funda«
méto,p díuíIoannís fplendídiore honeftaméto;non vídev
bítur nifi blateroní & ínfipientí homíni abfonüm,fi quod
ídem de INatalíbus,de diua Elizabeth recenfet. pofuerí ^
mus.Aít auté auctor íllecelebrís,lib.x.cap.xxv.Elízabeth
Baptifte fuít
de filíabus Aaron.cuíus fanctítas.ín Euangelio Luce có^
mendatut.FIxc
auté cum loanne nato paruulo.ín latíbu^
lofpeluncz latuít,donec mmanís Ferodís perfecutío fa
cta ín neceparuulorum ceffauít.& tunc filium vfq ad an^
nos fepté enutríuítiq eadé etate antra:defertí petíit,mater
vero modíco poft tépore fupuíxít,& fanctitatis gratía ple
na;ín pace mígrauít,fepulta ín domo ppría.ín mótana Iu^
dee-Hec fuít Elizabeth cognata/virgis Maríe,
qa cófobri»
Ba
na eíus fuít ex Efmería forore Anne,
& d fequunt.Cuf?
ptílte facratíffimí pater;ab authoríb? oibus cóperi£ fuiffe
"Zacharías & facerdos, & ppheta. quí ín díebus Herodis
Regis Iude claruít:de cui?fanctítate;ín príncípío Euágelii
Luce;pluríma fclara teftímonía defcríbü£.Et ego q fequi
tur'ín fA&torü albo'cófcrípta de eodé;iuxta ea d ínlibri
hu
de
vi»
fü
tertii
íus
pricipio pollícít?;inferuf.FuitZ'acharías
Chríftus pue
ce Abíc,ex filiis Aaró,de tríbu Leuí.Quü igit
caufa íimmanore pcít?
er ab Herode Qretef occídéd?,qua
truculentía Herodes ínnocétes iugularet.Elízabeth vbi p
tümorü excepit frequentía,eadé Herodís immanítate,fuü
gnatü Ioáné Baptíltá;nó fec? pene à Chrifti ad iternecio^
né expeti( folá aütfex méfib?,Baptifta Chriftá $cedebat.)
vxor Zzachatiz facerdotís,8& mater Ioannís
LIBERJL
|.
FelVIl
accepit patuulum,& cum eo aufugit. Afcenfo auté excel
fo monte Iude.círcüfpiciens vbi eum abfconderet,vífis in^
terfectoríbus fe infequentíbus,timuít,8 pro filii falutejad.
deum fynceríora fudit pcamína. Et dicto pene cítius,mos
fefe aperuít,& íntra fua
abdita, occlufofqs feceffus, ípfam.
Elízabet cutn filío fuo fufcepit, perfecutorefg:ípfos exclu«
fitsquíbus & matrí & filio íntra montis tenebras
lux diui
nitus apparés,erat folatio,quos maxímope recrearet. Nec
eis defuít dominus, qui eofdem pet angelum confortaret.
angelum ínquam mínífttum accuratum,ad ea fuppedítá4
da,qux ad alímoníam tá ad neceffaría alía;facerent.Quii
autem a tranfmíffis per Flerodem írimaniffimum ínno^.
centíum perfecutorem fatellítíbus, fanctus Zacharías ín
templo fe contínéns,vbínam eíus effet filius,togare£,ne^
garetq; fe fcíte plane vbínam effet,non parum veheméter
Herodís truculentam ímpíetatem íncrepando,palamq; &
profitendo & przdicando Chríftum ex María vírgíne edi.
tumjquí Ifrael regnum effet accepturus.Q vbí recéfuít,
&Líám fermo ífte totus per fatellítes ad FTerodem perlat?
eft;ille fuccéfus & pmotus furíis, nocte carnifices fpícula^
totefq; tranfmifit , quí díuum ZZacharíam ínter templum
& altare vbi vírgo beata educata fuerat?) íugularunt.Pu
nicáte atit aurora, caterí facerdotes,qui céplum adíue^
ue
dü
rant,przftolarentur Z;achariam,eíufg; egreflum ad fe,ex
expectarent,& íam multum tempus fefe diffunde^
zet,& collaberetur,nec prodiret ZZacharías,eruperunt
tà»
dem atq illorum vnus,domíníi íngredíens fanctuaría, Za
more
charie fanguínemvelutí coagulatum lapídem reperít,tííqy
vox
de.celo audíta eft,czfum effe Zachatíá;cui?fanguis
TU
oO
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
-
-
nund ex Ifrael deleretut, donec exurgeret,qui fanguíné fur
ftum víndícaret.Qua omnía(
vtí audierat )foras egreffus
facetdos,ceterís fuis cogqualib? recítauit. Illí vero tímore
multo perculfi,quafi fragore lapídeü audierunt,nec beatüi
ZLacharíz corpus repperere.Paífus eft autem díuínus ílle
martyr,nonoINouembrís.cuíus corpus poft longa tempo
ra apud Hierofolymorum templum ínuentum:ibídemq;
dudum tumulatum íacuít. INunc vero Venetíis quiefcere
dícítur
ín facra moníalíd ede,que apud Venetos,protríto
fanctí Zacharíg domíng appellant.Hec ex méte díctí de
INata.Necdum míhí fatís eft,conceptioné Baptiftz: defcrí
|
|
pfiffe mírabilem,nifi etíam mírabilem, terg; quaterq; repe
tíueto:quam folam poft Chríftí etufg; alme matrís conce
l
|
E
te t
—
ptum ín fumma veneratíone habet ecclefia que fimilís ve^
neratío,ín eorüidem díeb? natalítíis obuenit.Nullíus eterri
inter ccelítes,natíuítas ea celebratur formula, qua & Chrí
fti & beatz Vírgínís & loannis Baptiftz, natales obferuá
tur recolendí. INec ením natíuítatís fanctorum ín ecclefia
babetur venetatío,fed folum díeí qua paffus fit,vel cráfla^
tus quílíbet fanctus,eadem ecclefia memínít. tamen etíam
fanctorum recolítur ín ecclefize veneratíone natíuitas,quo
tíesílla mortís memínit.quo ením díefanctí moríunf,na^ ^
fcuntut Chrifto & eorum coelitus celebratur natíuítas, vt
eft gloffa fingularís,cuíus memíniffe debes,ín.l.cum qui^
dam.ff.de annuís legatís.quá gloffam habuít fingularem
Ludouí.Roma.fingu.xxxiii.Porro maíorí quadam fancti
monía diui Ioannís Baptíftz: obítus nó folum,verü etíam
natiuítas & conceptío eíufdem celebrantur abhís,quífino.—
tiorem colunt Chríltianifmum.Sícut ením tríum
|
|
Í
|
|
tant
e
:
j
" HBERIL
^^^
CReINA.
ccelitum natíuítas celebratur,Chrifti fcilicet intemera
teg
efus genitricis ac díuf loánis Baptífte
fic eorüdé COceptío
nü fefta votís celebran£
annuis fecundü díuü
ín
teftímoniü
accerfit ídé de INatalíb.quá díuí To»
qué
nís conceptione mentionem facít.Díuína aüt ílIa
Baptífte
conceptio vti reí íllius diuus Flieronymus affertor eft ^)
octauo calédas Octobres celebratur a
quo díe vfq; ad ei?
natiuítatem nouem menfes,ex
íntegro numerantur nul
la díe vel ímmínuta vel faperfluente. Pro cuíus honeftiore
decoramento,fimul díuí loannís Euangelífte,cognatí eíuf
dem laude commédatítía, quí fimul fuere
cognomínes,d^
dam luculenta preclaraqy recenfebo.&
prímo de díuo Ioa
ne
de
luculente
Baptifta quo
fuif
Auguftini,
de
(
TER ENT
,
cóftat;ipfum vírgínitate
fe perpetua.íta vt nec boní índígetís mens,vlla fafcínare£
lafciuía:nec corpus alíqua commacularetur
tuum ením fanctíficatus
eft.queípfius díuína fanctíficatio,
eo
ceeperit téporequo adhuc arctíoríbPaluí materne clau
ftrís erat occlufis.vt eft textus
Luce.f.cap.vbi dícítur,A P
orantí
a dextrís al
paruít Z'acharíe
angelus
tatís íncenfi,& ZZacharías turbatus eft vídens,8t tímor ír4
tuitfuper eum.Aír aüt ad íllum Angelus, tímeas Za»
charía,quoníam exaudíta eft deprecatío tua, & vxot tua.
Elizabeth paríet tíbíffilía,8 vocabís nomen eíus Joanné,
& erít gaudíü tíbi & exultatío,& multí ín natíuitate
eíus
ením
gaudebunt.Erít
magnus coram domíno.Vínum &
ficeram nó bibet & fpítítu fancto
replebítur,adhuc ex vte
labeímperpe
NT
-
domíni ftans
Ne
ro matrís
fue.Quuodfanctíficationís príuilegia ín quatuor
propheta vtpote Hiíerc4
mía,Hieremíz prímo cap. Ante exítes de vulua fanctífi
tantummodo fanctís reperítur.ín
Ld
F3
*
9
à
S
"
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
cauí te.In Iacobo mínote Apoftolo,ficut Hieronymus te/
ftat, & i facratifTima Vírgine María, fanctiffimo Ioá^
&í
etíam plufd prophe
ne Baptífta,quo de verba facímus:quí
ta
dícítur,quía anted nafceretur,prophetare meruit.quan^
Ma^
do ín vtero materno exultans,ad vocem falutationis
deum adeffe cognouit.vnde Chryfoftomus.
tí:
Virginis,
fieret propheta.d homot
Nunquid propheta fuít,vt príus
maíorü erat,
ín
iínungideo Chri
|
Í
Et quía more
prophetas
ftus fecít,vt María Elizabeth falutaret.vt V írgínís fermo
'exaluo materna procedens,vbí Chriftus aderat,per aures
Elízabeth íngreffus,ad fanctiffimum loánem defcenderet,
fi illius propheti
quem illíc ín prophetam vngeret Qz
maíus expetas teftimonium Anted fane Ioannes nafceref
Et rem maiorem effecit,quí fuís merítís,ma:
|
.
|
,
prophetauít.
Chryfo
ttí Elizabeth próphetía fpitítum tradíderit.vnde
effet
propheta, p^
ftomus ínquít,Quis prophetarum cum
ín
Helium
vnxít
phetam facere potuit? Helías quídem
illi donauít.
prophetam:non tamen prophetízádi gratíam)ín vtero ma
Ifte autem ( loquens de Ioanne Baptífta
trís exiftens , díuíní íntroítus fcíentíam matri donauit. &
cuius non vídebat
os íllius ín verbo cófeffíonís aperuít,vt
perfonam,cognofceret dignitatem Hzc Chryfoftomus.
teflímo
A ccedat de diua Elizabeth prophetizante;ínfigne
níum.Lucz.cap.vbi díctur Exurgens María ín diebus il
lis abíít ín montana cum feftínationeín ciuitatem Iuda,&
|
|
|
|
|
.
íntrauít ín domum Zacharíx,& falutauít Elizabeth:& fa
étum eft vc audíuit falutatíonem Marix Elízabeth,exulta
uít infans ín vtero efus,& repleta eft fpírítufancto Elíza^
tu ín
beth,& exclamauít voce magna,& dixit Benedicta
,
*
"à,
l- uoa
itat
cL
M
LeQE
UR
a
copa READ
UC
iral
E
RR
ad
Eddie
l
Ciupsecc
TOYBERE
^9"
5 Feli.
mulieribus.& benedictus fruftus venttís tui. Eg vüde hoc
míhí,vt veniat mater dfi mei ad me? Ecce ením vt facta eft
falutatíonís tug ín auribus mets : exultauit ín gaudio
infans ín vtero meo. & beata que credídiftí quoniá perfe
cíétur ea que dicta funt tíbi a dito. Vt vero ín maíore Ba4
ptífta prophetíe myfterío nafceretur,qué patré Zacharía
vox
,
habuit;eüdé eft prophetá affecutus.Q fi quís ex verídicé
tía efIe neget;vídeat Lucá profpíciéter,eodé ca.Et Zachae
tías pater eius repletus eft fpírítu fancto , & prophetauit
vífitauít 8 fecít reden
dícés, Benedictus deus Ifrael,
ptíoné plebis fue,& que fequunt.INec eofolà decore deus
Baptíftà fuá affectü voluit, & propheta effet, 8: ab vno
altero propheta fuá duceret orígíné:quín potíus íd pri»
d
quía
vt
&
uilegii codonauit,vt plufd propheta & effet
,
& crederets
vt eft fanctifTimü Chrifti teftímoníü, cuí maxíme credédü
fic. Mattheí.xí.ca.Et refpodés Iefus,aít íllís. Euntes renun»
cíate Ioanní qug audíftis 8
vídiftis.Cecí vidét,claudí am»
bulant,leprofi müdantur,furdí audíaüt,mortuíi refurgunt,
pauperes euangelizantur: & beatus eft qui nó fuerit fcan»
dalízatus ín me.]llís aut& abeuntibus , ccepít Iefus dícere
ad turbas de Ioáne,Quíd exíftís ín defertà víderecarüdíné
vento agítatát fed
quid exíftís vídere hominem mollíbus
veftítüt Ecce quí mollibus veftiütur, ín domibus Regum
funt.Sed quíd exíftís víderecprophetát& díco
vobís plufd
prophetá.Cuíus preclara natíuítas qua octauo Caf.Julíí
celebratut:licet mírís celebretur modiís,celebranda tamé
aliquanto magís venít fupplaufibilís nempetum orítur
fucundítas maíor:quía quo celebratur díuí Baptíftg tépo^
renatíuitas eodem prorfus (octauo fiquidem Calendas
,
.
,
—
UIT
UTER
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
lulías díe, dius Ioannes Euangelífta affumptus : & ce^
lo cíuis adfcriptítius effectus eft. Quam rem non temere
affcuero. fier aut tefte aut víndíce fuerít opus, clypeabo
-
metotíi domíni Petrí de Natalibus auctoritate Cur non
igitur tum téporís,octauo ínquá Cal. Iulías, Euangelíftae
feftá celebratur? dícá.INe tam feclícís tanteq: díuine natí^
uitatís facro officeret myfterío.INo ením tà vehemés erga
.
Baptítam cultus effet.fi feftum altexa( Euangelifte díco?)
qua non ab re feftum eiufmodi,
ín aliud tempus commutauit, vt fcilicet ad Chríftí natali»
natü
tíum díem celebraretur : toto vtpote
bíduo,quo tempore eíus ecclefia fuerít dedicata. quod ra^
tíone alterafeftum tat infigne celebrandum vífum eft,vt
mater adíecíffet ecclefia :
poft Chríftum
Chríftus natus.feftíie a protomartyre, apoftolo, vírgíne;
eodéq dilectíffimo & putíffimis ínnocentíbus focíaretur.
Quem vegetum víuídüg; & aquileo prater cteros vifu
Euangelíftam,fimul díuum Ioanné Baptíftam Iefus Chri^
ftus przcípua quadam amorís íntegrítate prxter ceteros
charos habuít,amauítq, períntegre.tum quía ídeffíctundü
ematerno latere, fanguis & caroípfi Chrifto reuelabant:
quíaín vno & altero,mira erat víta: fanctitas, imma«
eulataq vírgínítatís purítas,8t celeberríma fidelítatís fan
Chzífto fe^
&tímonia:quz: omnía
re vera, vnum & altetum
cere charíorem. Dílectum fatís
Baptíftam conftat Sí ve^
Ioannem
ro
roget a me quífpíam verum fit necne diuum
Euangelíftam a Chrífto, pra: cacterís apoftolís, dilectum:
fincetíus videat concínnü tex-ín ca.Legímus ín Efaía.xciif.
díftínct. qui excellentíus virgínitatis prazmío donatus eft.
vnde vírgo electus,atq; ínter ceteros magís dilectus prave
tum
-
.
,
|
t
f
|
*
LIBERJIL.
dícatur.
2
Fo.LVII
Vnde & íllud Ioánís.xx.
Vna fabbati María Mag
adhuc tenebrz:
dalene venít mane cum
effent ad monu
vidit
fublatüi
a
monumento.Cucur2
mentum,&
lapidem
rít ergo & venít ad Símonem Petrü & ad alíum
difcípu/
lum quem amabat lefus.INec ab re adámatus fuít
pre cx
teris Euangelifta : quíppe qui admírabilí cum humilíta»
a deo
tefuerít
acceptus.íuxta textum ín Cano.
híc fcrípfimus. xxxí.diftínct.Adde huíus virgínítatem &,.
víirgo,&
fuífIe & dictam extítiffe gloríofam,quía mente &
corpoe
re vírgínitatem obferuarit,cuíus fcilicet corporis
virgini»
tas & voluntas complectítur.
ín
Cano.ficut
ením.
T extus
fi
encomíum
velímus attín»
xxxii.queft.v.Q víreínítatís
gerejilla angelorum eftforor.íuxta gloffam nota.ín cano.
Nuptic-xxxii.q.ii.Illa paradífum replet.fuxta tex.ín Cano,
Nuptiz.xxxií,queft.príma.& glofl.ín Cano.Nuptíarum.
xxvii.q-i. Illa ením eftíncorrupta vírgínítas finerugafine
labenifi mente cofenferít. Textus eft ín Cano.R euera.&
Ín Cano.fequétí.xxxíi.queft.v.vbi manífeftaríum noffe
po
tes exemplum,de Romana Lucretía precípuo caftítatís
exemplarí.Cuíus fi díffiníttonem velís agnítam,fic ílla ab
Auguflíno díffínitur ín eo quem de nuptíís confcrípfit lí»
bro-Eft( inquit ) virgínítas in carne corruptibili;íncorru^
ptionís perpetua medítatío,quod vírgo debet gerere ín
propofito,vt ín hoc perfeueret perpetuo. Vnde dícít An^
gelus ín fua Summa ín verbo Vírgínítas.Ex ífta díffíni^
tione patet carnis íntegrítaté de virgínítats non effe ef^
fentía,.fed eft quídam eíus decor accídentalís extrínfecus
exiftens,q deelTe poteft fine dímínutíone vírtutís vírgína»
lis. Allegat texín ca-prímo.&t ín Cano;tolerabilius.xxxiíí,
Ru
i
|
hii
-
-
à;
"IOANNIS
s
i
BERTAVDI PETRAGORICI
V'írginitati aut nomen a vírore cft índitum,SC ímmu
nítaté ab aduftione maxíme concupifcétíe venereorü fm»
Thomas ín quartá
q.clíEt hec vírgínítas vnam & alterá figuificantíá habet.
Vno effi modo formaliter fumítur p decreto ppofito ve»
neteas delectatíones refpuendí:fecundarío auté materíalí^
ter
hec vírginítas fequentía inclu»
portat. Sanctus
|
l
H
-
Sétéciarum díftxxif.
pcarnís íntegrítate.Et
díc;pollutíonis priuationé & corporalís íntegrítaté figna»
culi:cuí honorís tátü defertur,vt maxíma vírtus appelle»
tur
ínquantü mentis eft habítus, quo quís fua ín perpetui
integ ritaté feruatà velít. Ambrofii auctorítatequá díuus
Thomas allegat ín predícto loco.In edem modum ídem
fanctus Thomas locís varíis tenuít.que quomodo amitta
tur fiquis noffe cupíat,vídeat diui T ho-xlíx.dift.q.v.arti.
fí;vbitriplícévirginitatis corruptíoné adhibet; vtpotecor
oralé trij& métalé tti,ac corporalé & métalé fimul.Et
idé fan&t? Tho.eadé dift.& q.art.ííi.dícít virgínitaté non
vel demone íncu
períreín mulieribus cognitís ab homíne
bofi quáta maxíma ví poffint, renítátur: corpufcy fuum a
a confenfu conferuét,
corruptionis labe,vel falté mentem
In hís etíá vel dormientibus, vel epotís,vel amétíbus (nífa
fortaffe ad futurü cocábitü vel obdormíát,vel multís gut
effectü vehe
gítíb? ebibát altíus-Attéde vero vírgínitatis
mété.Tantá illa vígorís habet,,vt fi virgo nubere nolítob
deo:
fuc vírgínítatís illibata coferuatíoné, vt ppetuo,cafta
debet pfecto nuptarum gaudere & potiri priuilegiis.Bal.
duerte íü
cogníitis,vel dormié
q
íbus,vel amétib?, vel epotís vírgínítaté nec depudicari
ín Liperíalis;i.i.col.fup verbofi tales .C.denup.A
xta ea
recéfui in mulieríb? víoléter
:
|
:
7
|
i
|
LIBERIL
FoLIX.
nec pollui.Cá ín ancípiti fit concertatu,an diuus Thomas
etíá de carnalí intelligat.Nam tu íuríü ftudiofepro com^.
perto habes,facta pro ínfectís haberí nó poffe.INec lex fa»
————
poteft, vt que facta fint,illa fint infecta Facít ad hoc
lex.i.l.bello.$.facte.ff.de captiuís.& poftlímí.reuer. Et tex.
íÍn.l.verü eft.& ibí gloff.ff.de regu.furis .Et íftud expreffe
dícít tex.in authé,de zqualítate dotís . & propter nuptías
donatíóis.ín.$.i.ín verficulo,que ígitur.colla.víi.vbi dici£,
Que ígítur prius expofita funt dotalía, fectidü qué confti^
tuta funt mod habeantur
quod ením factü efl,infectum
manere
ímpoflibile eft.Immo hoc folo príuatur deus, qui
facta ínfecta facere nó poteft. fecdü A gathonem phílofo«
hum,
vt dícít Bal.in.l.finalí.ín vltíma col.de lega.Co.vbí
dicito» deus hoc folo príuatur,íngenita facere que produ
cere
.
.
xít: qui ad hoc confirmandum Aríftotelem accerfit ín. vi.
Ethícorí.& Bar.ín.l.non dubíü.ín.ifi.col.Cod.de legibus,
vbí dícit Bal.q illud quod vere eft fa&tü.lex non poteft fa^
cere
quín fit factum, quía etíam hoc deus facere nó poteft,
& íta gloffa.nota.in.l.vníca ín verbo non
ra^
poteft. Co.de
ptu virgini, feu víduarum,formalíter tenet,
cp vírgínitas
corrupta,etíam a deo.reftítui non poteft . auctorítate diui
Auguftini quá gloffa allegat.Lícet omnía dícit gloff.deo
fint poffibilía,vt eft cex.ín canon.fi Paulus.xxxíf.q.v.habes
gloffam eídem adfimilem.ín cano:fuper eo ín gloff.magi
ftra.de bígamis.extra.ín quo canone,fi Paulus. dícít díuus
Fiíeronymus.Hoc audacter dícá,quü omnía poffit deus,
éfufcítare vírginem non poteft poft ruínam & ifta plane
refert domínus Iafonque omnía a mutís eiufdé precepto»
tíbus & líbris edoctus fum.ín.Líín.$. fi vir vxori. Numes
h i
.
Gum
.
eR
gu uM
|
:
lOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
vil.codiit.de acquiréda poffeffione.ff.
autem virginitas
Qz
fit virtus, teret
fanctus Thomas ítem diuus Auguflínus
de Cíuitate dei lí.xiii. Bald.íllá virtuté
txíplícé
effe afferít,in Decretaliüi procemío. Nam eft íínquít mafor
media,& mínor.Maíorením eft víreínitatís medía vídui^
tatis,& minor matrimonii Tu habes ad hxc tex.efto,8t
eüdé Bal.in ca.í.in fine.de fima Trín.& fide catholi.extra.
vbi Baldus voluit per íftos tres modos anímas faluatí. Et
hec vírgínítas pudor 8 pudícitía dícítur. INam pudor,eft
torporís,pudícitia vero mentís:ficutí de contínentía & ca»
ftítate dícédü eft. ná caftitas,corporís incorruptío dícítur
contínentía vero poft corruptione. Ethec Archídíaconus
xxxii.q.v.in fumma. Ad íntelligédum tamen díuí Thomix:
propofitum,dá de muliere qux 'in totü perbacchata effet,
aut de améte & alíis eiufmodí
loqueretur. Díces,fi tibi dí
díctu
vídeatur,carnem talís epote,demétís,dormié»
gnum
violéter
tís.aut
capte, incorruptibilem effe,nífi príus més
fuerít cortupta:& malá demonís fpíramen ad voluptatem
&&
caftítatís
.
-
catnífq; ínquínamentum admiferít,vt notatut.xxxíi. q.i. ín
fumma.&
ín dícto ca.Re vera & fere per totam queflionís
deductionem Et credo díuí Thoms verum effe captum,
& ad prímam íntelligentiam quicquid per me allegata
príus iura afferant Et lícet hzc virgínitatis pudícitia, in
quacung requíratur : magis tamen fenectutem a qua ex
acte obferuetur
d petulantem proteruamqy fuuentutem
depofcít.Quandequídem lafcíua fen& ímpudícitía iu
uenum ímpuritate fcedíor dicíturs quum
fit in fenecta fce«
.
,
.
,
,
,
díffíma , vt Officiorum líbro.i.diuinus ílle R.omanz elo^
quentía torrens Cícero ínquít. Luxuría cum omni xtatí
——
Missi
cuit
Guo
occa
LIBER.IT,
CITUR,
fit curpis,tü fenectuti fedíffima
Nec te díuexes fectog.
eft.
viro fcilicet
vtícíto expetas fcrutínio,vtri
an foemíng com
vna
fit
cótentus
petétíor virginitas. Vocula
poterís abfce
dere,
vbi dixero fceminà d vírum fug debere effe conferus»
hj
|
tíoré caflitatis.Eft tex.apert? ín.$.oportet.ii.ín
authé.quo
opor.Epif-& cle.colla.príma.& eft tex.íta concínnus ín.l,
fi qua illuftzis.C.ad Senatufconfultii officíana.
Vnde díce
bat Valeríus Maximus,libro.vi.vítorum
paríter ac fcentí
firmamétü
natüprzcípu
pudícitía.& Guiliel.de Rollo
ín fuo cópend.quando loquitur defaemína fine
pudícítia,
in medíum pfert Philofophü Attíciiquí íta mulieré
ímpu
dicam defcribebat. Mulier ímpudíca homínís eft confufto,
infatíabilis beftía,contínua follicitudo.indeficens pugna,
quotídíanii dánum,bomínis 8 domus fmpedimétum,vírí
incontínentis naufragíum,adulterii vas,perníciofum pre
líum,anímal peffimum,pondus grauiffimum,afpís ínfav
-
mancípíum.Propterea fanctíffimü ver^
nabílís humanum
Salomon.Prouerb.xvíii.
bü ptulít
Qui ínuenít mulierem
boná;ínuenit boné& haurit iucunditaté a dáo.Iuxta tex,
ín Cano.ficut,ín prínci.xxxíi.q.i.& Prouerbío. xííii.cap.ín
principio,
dícitur.Sapíés mulíer zdífícat domii fuam,
vbí
infipiens extructam quoqj maníbus deftruet. Vnde con^
ox
e
terraneus meus loannes Faber. nubere volentibus confu4
Ram
luít,in fine rubri.de nup-Infti.vt ía talí negocio deo fe co^
mendent,quía pater dat doté, dás vero mulíeré multa mo
predítá caftimonía donat líberi?.vt eft tex.Prouerb.
xix.vbí dícitur,Domus & delítíg dátur a patétibus,a dáo
auté ppríe vxor prudés.Ec ítá tex.loà Faber ín dicta tub.
fum
nó allegac.licet tex.qué pri? Prouerb.xvíá.índuxí;alleget,
Kei
a
d
VH
RA
Pes
:
E
»
E
E
aid
a
x
Bias
nido
uLsiii
A
caus
iiudiqiicadiceca
E
t
cce
MO,
....
co
AOL
dC
-
JOANNIS
BERTAVDI PETRAGORICI
"Ad matetíz noftre
confitmatíoném mulier cítíus dele&tà
optíonég mortís debet habere; ad labefactandam pudi
citíam alíqua ex parte ín contrarium fentíreyuxta textín
Sed
catio. ppofito,& ín cano.Íta ne.xxxíi.q.v.vbí dícítut.
pudicítía fit víttus anímí,comítemq: habeat forti»
quam
tudínem,potíus quelibet mala tolerare decetnat,d malo
confentíre.haec textus verba expreffa funt.8t dícebat tex.
Ín.$.fancimus.ín authen.de leno.colla.íii.folam caftitatern
ille
cum fídatía poffe anímas deo offerre. INatm Cínquít
tex. )Sancímus ígítur omnes quídem fecundum qd pof:
funt caftítater agere,qu etíam fola deo cum fidutía pof
fibílís eft homínum animas prefentare.De mulíere autem
ímpudíca tíbí plenam fidem facíet prefatus Salomon quí
eam
ad vnguem defcrípfit,Prouerbíorum.vii.cap.& per
totü títulum.v.ca.& ín.if.ca.ibi, Vt eruarís a mulíere alíe2
na.& alíquid adhíbet ín fine fextí ca.Item de bona mulíere
Prouetbíotum.xí.ca.Item de ímpudica,Prouerb.xxíit.cap.
nonnihil de eadem Prouerb.xxxí.ca.mulíerem fortem &c.
Et Ecclefiaftes.vít.cap.aliquíd de ea reedifferítin fine. De
homíní fenfato traden^
mulíere vero ferifata,& de
vírgíne
da,vt ín vxorem ducatur ídem Salomon loquítur Eccle
fiaftíci.ví.cap.Itern de mulíere frugi.xxvi.cap.defmpudi
ca
alíquíd.xxífi.c.non minus xíx.cap.& Ecclefiaftíci.xli.ca.
8Lxlii. 8L ín ínfinítís pene locis alíís. In teftamento veteri
demulíete bona & mala fatís fuperq; cautum eft,non mí»
nus & ín nouo teftamento.Q fi Petrí & Paulí,alíorumqy
tum
fanctorum acta & opera difcernas:abüde mulieré
vbí multi^
bonatb,tum malam defcríptam
tmulíebri fexu fapiens Salomon díxít prophetice
&
plícíà de
d
inueníes Qua
"LIBER,
|
—
—
—
PoLxI.
pene non eo fctipfit témpore quo
ín ditterfum multa libi
díne debacchabatur:fed vbí peenítentíam egít.quí reuera
ante beatam íllam poenítudínem fzepícule cum muliereím
fecerat. Vnde A rchídiaco.ín cap.hofpi»
pudica;petículita
tíolum.xxfi.díftiniuxta illud Víreilíanum lib.ii. Georg.
Omne adeo genus ín tertís homínumcp ferarumqy.
Et genus cquoreutn,pecudes,pícteg? volucres,
Infurías,ígneniq: tuunt,amor omnibus ídem.
citat illud vulgatum
O commune malum,femel ínfani^
uimus otnnes.Et refert íbídé Archídiaconus de díuo Híe^
ronymo quí lícet facerrímus effet(
vt íam fupra libro.i.de
^
'
:
.
fcripfi ycrebrífq; oratíonibus,turn macerantíbus íe
eodem
funíis,vígílifq:; tnconniuís ac ocío líteratío exeftuaret:ní^
hílomínus muliebres pertímefcens captíunculas & frat
des plusd vulpínas, ínquíebat,INó fum fortíor Sanfone,fa
píentíor Salomone;fanctíor Dauíd,qui per mulíeres dece
ptífunt:Sanfon per Dalydàm, Dauíd p Berfabeen,Salo»
mon p mulíeres alíenígenás.habes tex.xxxif.q.frit.in cano,
Salomon.vbí dícítur, Salomon quippe ímmoderato vfu
atq affíduítate mulíerum ad hoc víqs perductus eft vt té^
lum ídolís fabrícaret:8t quí príus templum cóftruxerat
deo affíduitate libídinís & perfidi fubtractus;idolís tem^
pla conftruere non tímuít.Ecit tamen( authore Fierony
mo multam fubínde pceenítétíam.Plufculos de ea re enar
xaré affertores:fed
fane hos omnes a quibus Salomon fan
é&us appellatus eft;míttereín dígítos effet maíorís,q líce^
tet faftidi.fiquídem ín ea re recenfenda,víderer sequo pro^
-
lixior.De hís mulíeríbus qux deteríores effent,tà que fru
gítamin fure díuíno,d ín homínii ínftítutís varía plertq;
v
ER
a
TIUUMRMMUEMUUMmTE
uUU—ÉEEUUC€—Ó
DEMEURE
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
confcríbuntut. Sed quzfo dícamus,quo pacto virgínitas
ín muliere probetut.Certe elof.ín Cano-fatis.alias eft ín
cano.hec ímago.$.fatís.xxiii.q.v.Et fatet elof.p ín veteri
teítaméto probatur per linteamínis fanguínolenti infpe^
&íonem.Hüc auté morem amans pudicitix feruabat an^
tiquitas vt ea linteamina
ín quibus puella fuerat deffora^
ta,parentes feruarent, juxta tex.Deutero.cap.xxii.vbí dici
tur,Si duxerit vir vxorem,& poftea odio habuerít eam,
quzfieritqy occafiones quibus dimittat eam obíicíés ei no
men peffimum,8 dixerit.
V xotem hanc accepí,& íngref^
fus ad eam non inueni vírginem:tollent eam pater & ma«
eius,& ferent fecum figna vírginitatís eius ad feníores
vrbis qui ín porta funt:& dicet pater,Filiam meam dedi
huíc vxorem:quam quía odít,ímponíteí nomen peffímü,
vt dícat,nó inueni filiam tuam virginem.Et ecce hec funt
figna virginitatis filig mec,expandent veftimentum corá
fenioribus ciuitatís,apprehédentqy fenes ciuítatís illius vi^
tum,& verberabunt íillum:condemnantes infuper centum
ficlis argentí quos dabít patri puella, quoníá .díffamauit
nomen pefTimum
fuper virginem Ifrael:habebitqs eá vxo»
rem,S non poterít dimittere omnibus díebus vitz: fuz.
Quod fi verum eft qd obiicit & non eft inuenta ín puella
virginitas,eiicient eam extra fores domus patrís fui,S 1a»
pidibus obruent vírí ciuitatis illius,8t moríetur quoniam
fecit nefas ín Ifrael,vc fornícaretur ín domo pattís fuí,aC
ter
|
-
auferes malum de medío tui. Hic auté INícolaus de Líra
dicit Hebreos fentíreín díuerfum,g fcilicet virginitatis
-
pbatio;p mattonas honeftas effíciebat primítus q puellá
fectete confiderauerant, e(fet nuptura.feu vbi fuit viro
dd
l
*
|
LIBER...
Fo.LXIL
tradédaid pbádi modushoneftior eft,3 a ture coprobat,
vtlate per doctores ín ca.ppofuiftis& ibi eft cócínnus tex,
extra,de pbationib?.
A rchidíacon? i dicto can. hecimago.
S. fatís,in verbo lapídaret,8 in verbo
demóftraret.xxxíiis
q.v. profecto prímá vírgínitatis pbation£ ín veteri natà
teftaméto ímprobáfuilTe afferít,approbádo cà quá tradít.
tex.ín dicto ca.ppofuiftí.Et ibí doctores, extra.de
pbatío4
níbus.& íta tenuere Hoftíefi.8 Panor.ín ca. fraternítatís,
defrígidís,& maleficíatís,q volüt iftud hodíep matronas.
fiue petítas obftetríces approbari, eafq» ídoneas ac hone»
fas,quz ad vífendá mulierem ( de cuius corporea agítur
virginitate) per fudicé deftínétur.Jnducüttà & Hoftíen,
& Panor.obftetríces eíufmodí,fcíta debere effe
vafritie, vt
ante cffectü
caftimonig pículümulíeréCqua de anceps eft
ín feruata vel oppugnata pudícítía
coíectatio?) aqua calí4
da abluát. INónulle erii
ficmedicamentís & pharmacis fe
arctas reddit vt expugnata fentírí
nequeat virgínítas.De
virgine poftea annotabís,virgíné ad ferédü ín caufis forc
fibus teftímoniü dümodo fit
adulta,corrupte effe pferéda
cü ad caufam teftádá
lepítíme mulieres accerfant:etíafi in
folo cónubíalíftatu;xtatís floré perdíderít & ta afferuít
,
Balinca.caufa matrímonii,extra de probationíbus.Q fi
virgínitatis vlteríus velís annotamentüetíafi dícere refu^
giá defoffas moniales, proftibulario effét corporeapudillud mulíercularíi genus, víríá tátá habuít,vt in antiíftité
Cquà Abbatíffam dícim?) d oppugnata fit pudícítía,
p^
moueri nequeat.fed debet cé vírgo,vt
elo.habeti Clemé.
attédétes.$.ftatuimus. de ftatu monachog;Et nota£ ín cae
Juuéculas.xcqintátii, q Epifcopi nó faceret fatís difpé
ec
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
Phi
fatio.Cardi.ín díéta Clemen (quem refert & fequitur
colá. finalí. extra de proba»
lippus Decíus) ín ca.caufam.
cionibus:Lícet corruptus ín Epífcopá & pmouerí & ínügi
xxxiii. díftín.Díuerfita
canoffraternítatís
poffit;per cex.in
cutíus. xxví. díftínét.
cano.A
adhibet gloff.ín
tís rationem
vír vxoré poteft
etíam nó folum fi fuerít vxoratus,verüetíá
velít:
íngredi
derelínqueretlícet illam ínierít)fi religionem
íd de vxorís
tamé
modo
vel ad facros ordínes promouerí,
fiat confenfü.et fi íuuenís fit vxor, relígíonem íngredíatur.
fe futuram
fi vero fenex,nec fufpecta contínentía,
Ad eam rem habes duos tex,ín ca. cum
contínétía
perpetua
voueat.
Non
fis. & ín ca. vxoratus,de conuerfatione contugatorü.
ordiné
promouerís
poffet tamé vxoratus, adEpifcopalem
non
fenex,
effet
príus
profeffa có
fufpecta,
nifi eius vxor
tínétíam.íam fibi velamen facrü ímpofuífTet, relígíofamqe
8t
vel vítam affumpfiffet.per tex ca.fane.extra.
vel
vt
eodem títu.Et fic vídes cp ín vxore Epifcopi fpeciale eft,
ín
ctíá nó fufpecta nó poffit feculo remanere.fed religíoné
bí Panor. concludít cá
íngredí debeat, ibíqs
Eteft alía glo.
ceterí fequaces.doctores adfunt. Foftiefi.ín
díftín. Dícít domínus
ín
veftem,
gloffa.cuí
ín
manere-ficutí
cano.quía funt.xxvíit.
díctoca.fane.de conuerfatíone contugator(.extra.quádam
vxor
fi
rema
fpecíalítatís rationéeffe ín hoc quía Epifcopi
.
fe religioni adígeret, fepe mulíetíbus
ínftaret
affocíata Epifcopum vífitaret-& ibí. pro gratíarü
neret ín feculo, neg
vxore Cardína.loánes An^
vrgétíus fmpetratíone.Sed
de differétíam. an fit Epi
dre
& Panor.ín díctoca.fane ponüt
debet vxor vel prafentiffi^
fcopus,nec ne. fi fit Epifcopus
merelígíonem íngredí
:fivero non Epifcopus , prouídeat
Sci
LBS:
apio
S
LBERJL
.——
—FaLXILL
—
fummus Pontifex( Dícít Io. And.) quí folus Cardinales
creat.Subdít ílle,Honeftum tamé effet vxore monafteríü
íngtedí.ficqp effectum recéfet de quodam Cardínalí eiufay
vxore fibí contéporaneís. Vltímo de
vítgínítateloquens
Paulus ad Corínth.víí.cap.de vírginibus(ínquit) praece»
ptum domíní non habeo,confilíum tamen do,tand míferí
cordíam a deo cófecutus vt fim fidelís. Exíftimo ením hoc
bonum effe ppter ínftanté neceffitaté quoníá bonum eft
hominí fic effe.Declarat dás Ioan.de Montho.ínftátem íd
eft vírgínítatem,quá ppter varías ftatus connubíalís ne»
cefTítates,;cumulatafq; miferías;8: probe,& fcíte admodü
fuadet Paulus,ín quibus penítus humana confiftít fragili»
tas. Vnde folz vírgínes aureolá funt habíturz. Tex.eft ín
Cano.
Sí paulus.xxxíf.q.i. Vnde ex hoc plerec;& optímg
quídem queftíones deciduntur,quas víde apud Archídía^
nó in Cano.l.vera.xxxíi.q.v.Et hec( cuíus ílla ci; fint mo
diad lefu Chrífti decus honoríum, infigné díui Ioannís
Baptífte pconífqs domíni ('cuí femper adpríma & obfer»
uátíffima fuit caftíitas )comédationé fingularéq; laudé dí
uí loánis Euágelífte qué perpetuü vírgíné nonagefimo fug
etatís anno Chríftus adfumpfit,calog; índígitatü ciuem
conftítuít:eoq; luculétíus,quía corpus ín terris ínter mor^
tales agere non perimíferít.diuo Hieronymo & Melítone
auctoribus. & IMelítonís quidé Sardéfis Epifcopi de díuo
Io.Euangelífta hzc funt verba.Cum effet annorü nonagín
tanoué apparuit ei dominus lefus Chríftus cum difcipu^
lís fuís, 8t dixit ei, Veni ad mejquía tempus eft vt epulerís
mecum fn conuíuío camfratríbus tuís.Poft
que a Chrífto
annuncíata foueam quandam Euangelífta ínftar fepulchri
í
:
—
-—
-—
:
—
:
—
P
ÓÓÓ€ÓÓC
E
JOANNIS BERTAVDIPETRAGORICI
effoffam fubíntrauic. Mox tamen quefitus repertus ín
offa
^
—
|
!
—
ea
-
pon
cadaue^
efl;nec fepulchrales eiufdem cíneres,nec
rofa ob oculos pofita funt.In quá non morte folutus;non
langués,non trí(tís,at vítrus fanus ac gaudíbundus & nul
lofuffufus animi amatore defcéderat.Itag; vc Enoch ante
Helías legís téporejis fanétíffimus Ioan^
tempus legís,vt
|
Euangelífta tempore gratíg víuus affumptus eft,vt di
uínum illud Chrífti myfteríium fecüdum gratíffimü eter^.
nobís cognítum foret. Quod
ng puídentíg beneuolétíam
ac fua^
ne fine auctorítate eademq;luculéta affertü velim
deam, accedat íd qd poft diuum Fiíeronymum e méte Ta
cobí de Voragíne;Pet.de Nata.cofcripfit. Síc erii ille.Poft
bec íuxta altare Ioannes Euangelífta foueam fierí fuffic,&
|
nes
beatus ille defcen^
dens expanfis maníbus gratías deo egít,oratíonéc fudit
deuotiflimá.Cuí vbí fínem ímpofuít quanta quafo deus
fplendícás lux emícuíttnec a quopiam vi
optime
deri
ítac lumíne fouea repertaeft má/
na tepleta.qd ibídem ad hec vfqy noftrafecula generatur,
íta vt ín penítiffimo foueg fundo ínftar mínutg ateng fca»
tutíte vídeatut,ficuti in fontíb? oboríri folet multá aqueí
|
|
l
|
terram extra ecclefiam factarí;ín quam
quátáq
potuít-R ecedente
humorís effluutum.Eapropter facrofancti Euágelífte
pus,affumptum etíam carlo credítur,cuíus affumptíonis
díes,fexto Calend.Ianuaríí celebratur paffím ab ecclefia,
Ioanní Baptíftzc, neceffi/
quem quís Iefu Chrifto díuoq;
tudínaríum && cognatum effe negat cuí tam ínfignea
Chrifto fpontanee príuílegium condonatum eft:vt in eo
Gínapoftolís alís maíor gratía effulferít. Vxorem fiqui^
dem duxít,nec tamen pudicítiz; labem vllam fecít:quippe
cor^
8
EE $ ELEMENT
:
E
——M
mc
€-——
(€
et
n
ii
ERN
n
m
erus
cdoaddun
*
au
Ql
SE
m
€
!
—
HT
|
|
J
|
j
—
LIBER, III.
FoLXIIIL
-
qui vitgo ex finceriorí delectufuit. Martyrii nomen índe2
ptus eft: íllefus camen. Difcípulum fuíffe, & apoftolum,
& confefforem,& prefbyterum, &
epifcopum,& euangea
Iiftam,nemo non credit, firtniori affenfu credít.Cuí qui^
dem apoftolo & vírgíni
tand ínter reliquos habíto pro
chariflimo, eíufdem matertera virgo mater Chrífti com^
iendata eft. & ille fcíuit quz vera
díxit:quoníam vidit,
sc.
teftimonium perhibuit & verum eft teftimonium eíus
,
,
loannis.xíx.cap
«
.
Infuccedentí progreffu temperabo de díui Ioannís Ba»
ptiftz gloriofa morte dícere cum ílla apud proletaríos,,.
vulgarefq; homínes;agníta fit, 8t pro compertíffima fem^
,
per habíta:
vngues Cuíus víta ín fum»
perínde
ammiratíonem ab omní
ac eorum
.
mortalíum genere
femper.
íncídít INec enímfolà orthodoxe fidei accuratíffimi ob»
feruatores , propter tantam vítze caftímoníam
Baptíftam
díuínü Chrifti przcurforem (| cum quo deuíncta erat co»
gnatio) eücpplufd prophetam ín laude habuere celebri,
& pro magno
femper coluere numíne fed quí nefandío»
rís fectz: Chrífto non adherent, ínfideles : de
quo díuus
Ioannes Euangelífta Baptifta: Ioannís cognatus,ita feftíue
fcripfit, Fuít homo miffus adeo , cuí nomen erat Ioannes.
Fic venit ín teftímoniii, teftímoníü phíberet de lumíne
vt
vt
crederent
íllum.
IN6 erat ille lux,fed vt teftí^
per
omnes
de
moníü perhíberet lumíne.Ioan.f.cap.Et de eodé Luce.í.
cap/fcribitur. Erít magnus coram domíno.vínum fice»
ram non bíbet:&
fpírítu fancto replebiítur,adhuc ex vtero
mattís fue, 8; multos fülíorü Ifrael conuertet ad domíni,
mam
.
.
&
deum ípforü,& ipfe precedet anteíllá ín fpírítu & vírtute
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
ín filios incredulos ad
prt
Helíe,vt cóuertat corda patrá
perfectá
Et fequitur.Et
dentíá uftorü, parare dáo plebem hoc
dixit Z'acharías
ad Angeli. Vnde fcíá.Ego enim fum
ín díebus fuís, 8t refpódés an^
enex,8t vxor mea procelfit
fum Gabríel,quí afto ante deum,& mif
gelus díxít e-Ego hc
tíbí euangelizare Et ecce erís
fus fum Ioquí ad te,&
fient.8t
tacens: & non poteris loquí vfq;ín diem, quo haec
ín té
non credídíftí verbis meis,que Íímplebuntur
.
reoq
ín eodem ca.dícítur. Aít autem ad illum
pore fuo fupra
exaudita eft depre^
A ngelus.INe tímeas Zacharía,quoníá
filium,
8 vocabís
catío tuia, vxor tua Elízabet paríet tíbi
&
tíbí
exultatío, &
erít gaudium
nomen eíus loannem: &
Ex quíbus fatís liquide
multí ín natíuítateeíus gaudebüt.
verü etíam nomínefacrum íllum pra
conftat,non re
lli vní hoc Ioannis
curforem magnü effectum effe. Nam
& Iacobus de Voragine, de
nomen, deoeít ímpofitum
fuifTe loanné Baptiftam
codem dícít.ín eiufdem víta:díctá
Et
&
tátüi,
.
plufd prophetám:amícü fponfi.
Saluatorís prophetam,
&
vocé clamáté & Felíam, &
& angelum, & lucernam, &
& fentít gloff.
preconé fudícís & Regís precurforé.habet
ex
Ioannís nomé, fic
ordínaría,ín predicto Luce;ca.i.iftud
eft
vt fit dei gratía, velín quo
interpretatione annomínari,
de Vora,cui & vírtus donata eft
gratía, Velfcdim lacobü deo factaeft.Certeet fi Accur4
cuí
gratia,fcu
donatíoa
fe honefto.
fius ínfuo nomíne & geftíat 8t gloríetur , qui
Accurfiü tád ipfe accurrat
appellarí nomíne afferít, puta
ín gloff-pofita, ín
aL occurrat contra furis ciuilis tenebras
&
verbo
conditío.] facta.$.i ín danda,ad Senatufconfultum
Andre»
"T'rebellian.ff. INó íntempeftíue vídetur letari Io,
ron.
MIO
HQ
T
Er
.
tp índítum fibí loannís nomen habet: in Clementínarum
procemío.ín verbo Ioánes.cuíus verba adíicíat nec ínera
tum fitifi fufim adiecero. Síc
ílle.Giratíofum hoc nomen
per ínterpretationes deríuatíonís,
extol»
lerenon eft meum.Sufpícionís ratío
etíam hec
tefrícare notíffima.In Apoftolatu tamen
Roma.pontíficü
hoc nomen fuper cactera víguít.Vícefimus ením fecundus
vel etymoloeías,
patet Effet
eft ipfe quí loquítur : quum tamen
relíqua Romanorum
Pontificum nomina, vndecímum non tranfcenderínt nu»
merutn.ad quem etíam folíus Benedícti nomen afcendit.
Inter Canoníftas etíam commétatores,hoc nomen
pluri
mum víguít.Flabuímus ením Ioanné
Teuthonícum,pre»
ferendum non ex otdíne,fed ex fructu. Ioannem Galenfis
Vulteríanum,loannem Hifpanum,Ioannem Fauctínum,
Ioannem de Fancona,Ioanné de Ancona, Ioannem de deo,
Ioannem de Languícella Cefenatíef.Ioannem monachum
Cardínalem ego etíam,quí mínor fum ínter duodecim
doctores collegii Bononíe&.me quartum
fuiffe profiteor.
INunc ínter eos folus , fed ínter commentatores decimus,
etíam denigro papyrum:forte non dígnus
occupare mem
Ioannís
branas.Hzc
Andrez.verba.quí tametfi de fe lo»
quatur humilía,& parce admodum fuas laudes praedicet:
canonícam tamen fapíentiam,
fuís comentariís adeo locu
omnes
alíos
pletaüít:vt
facileexuperarít: & a tergo reli?
quetit longíus: cuí etíam príncípatus fit condonatus, íta
vt eius commentum,textui fit
appofitá, relíquís pofthabí
tis.Ita eundem Ioannem Andre.Francífcus
Zarabella, ín
fuo Clementínarum procemío commédat.
Addam & ex
iurium
ipfis
Ex
fcriptoribus,einfdem nomínís
Et
víros.
I"
Gal^
d
im.
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
1ía noftra Aquítanica,Ioanné Fabri, fzpius nominatum.
Ioannem Y ollam, quondam Tholoze prxceptorem mihi
longe obferuandü.Ioanné Malleret,qui ínter reliqua vícae
fug ornamenta, multa erat língus polítía & fcribligine
nulla. cuíus rei omnium fidem auxit: vbi (vix dá luftrum
eft
apud Burdegalam,quo illíc effem tépore
,
rettoactum
apud Regíá Maíeftatem facunde admodum, & ínfieníter
perorauít.Adde ncis eíufdé fcc.recor.Do.Ioáné de Salua,
Senatus Parrhifini Príncípem. cuíus frater Ioannes de Sal
ua, ínter relíquos cum prímís honotíus ficutí probítatis
fux facile dedit documentüi:quü de beneficio,infigné tra^
,
étatum
edídít.A dde huic tá numerofz: nomenclaturz Io»
Bertachínum,Ioannem Montholonía,& Ioannem
Cereríum;Lutecíanum Senatorem. Nunc vero mihi fermo
de meeft fupprímendus.quandoquídé índígnii me effe p
fiteor,quí candídatiffimo huíc Iurifconfultorum adferíbar
annem
Catalogo:quos omnes Ioánís nomé ínfigníuít.Quo facto
decurfu,ad fanctiffimá diuí Ioánís Baptiftz,in víu£do for
mulá petgamus adproperáter, exaggeremufq; paululum
de parentá exultatione,ob vníus Baptifte ortü Natalicià.
de quo Lucz-í.cap.dící£. Vxor tua Elizabeth paríet tibi
filia,
& vocabís nomen eius IoannéEt fequítur,Et erit gau
dí tíbí,& exultatío,8z multi ín natíuítate eíus gaudebüt.
,
domínus Tosnes de Montho.commonétur
Super hís,dícitmínus
deo,
parentes,non
gratías agere
pro ortu fanctorü
filiorum:d p merítís .Non enim(ínquít )paruum munus
deí eft, dare liberos propagatores generís, & fuccefTionís
hzeredes.INam(
dicit tex.ín.l.liberorum de verborum,&
ratü fignífica/ft. ín
fine
Praterea natura nos quoq; docet,
|
|
|
|
|
|
NU
ROAMEN
IT
—HBERJL
c
e
»
7000
|
parentes píos,quí líberorii procreandorü
FelXVL
voto 8
animo,
vxores ducímus filíorü appellatione,ots qui ex nobís de^
fcendunt cótínerí.Idcírco filíos,filíafve cocípimus atc edi
prole eorü,eratüve, díuturnitatis nobís memo«
£íáín uum relínquam?.Hlabeat vnufquifqj fuá,inqt Pau
lus prímg ad Corínth.víí.propter fornícationé.fcilicet vi^
tádá.INó eri ducéda eft vxor expléde luxuríg caufa,fed po
mus,vt ex
fterícatís dilectione,ín qua benedícatur nomen dái: vt qa
quís permanere per fe nó pot,per filios pmaneat.vt Tobig
vífi.cap.dícítur.Et Ioannes Faber ín rubrica de nuptíís In
ftí.quí illa fura allegac.Dum ergo ín lucem prolatos ha^
bent liberos parentes, Deo Optímo Maxímo gtatías a^
ma^
gant vel plufd immortales. Patres quía genuerunt,
ttes,quía honorantur premíís coniugii. Iuxtaíllud Eccle^
fiaftíci.iii.cap.Deus honorauít patrem, ín filíis: 8 iudícià
matris exquirens,firmauit ín filios.INec minus filíís, d pa^
rentibus eit geftiendum. His fiquídem multa debet fuf^
fundi lztítía,quía generati fint. Iterato dícam,patres non
moríturos,cum per filíos reuiuífcant.Morítur quídem pa»
ter, fed eft quafi non mortuus:fimilem ením fibi relíquit
poft fein víta fua.vídít eum: & lxtatus eft in íllo.In obi»
fuo,non eft contríftatus:nec confufus eft,coram íními^
cís. Relíquít ením defenforem domus,contra ínímicos,
S
tu
amícís reddentem gratíam.Ecclefiafticí, xxx.cap. Et fi fu^
petftítem vítam,confectus fenío víuat:fenectam patris ex
neceffítudine vt filíus fufcipíat s illum natura multís de
uínxít nomíníbus.& fi fapíat, patrem in amarorem exufci^
tatíonemg; dum víuet non contríftabít:& fi animi men^
veniá dabit : nec eum
,
,
tí alíquo pater delíquío defecerit,
es
íü
IOANNIS BERTAVDIPETRAGORIC]
—
habebít defpicabilem:quia vel corpore, vel anímo non ita
fic valentí pater:velutí dum fibi multos díes, iuuenta ma^
turíot .ptraheret.Iuxta ea,qux Ecclefüaftíci.iii.cap.defcri^
buntut.INam filius fapiens lztíficat patrem,& ftultus ho
defpícít matrem. Prouerbíorum.xv.cap. Porro,dolor
attí filíus eft (tultus.Prouerbíorum.xíx. Ira patrís filius
ftulcus,& dolor matrís quz genuíteum.Prouerb.xvicap.
Et melíor eft vnus tímens deii,d mille fili ímpíi.& vtilius
eftmotí fine filiis,d ímpíos relíquere filios. Ecclefiaft.xv.
cap.& ín eodem cap.dicítur.INe focüderis ín filís impíís,
fi multiplícentur.INe oblecterís fuper ípfos.fi nó eft tímor
dei ín íllis.INon concupifcit deus multítudínem filíorum
ínfidelíi,& inutílium.Ecclefiaft.xv.cap. Cofufio patrís,eft
de filio índifciplinato.Filía autem fatua;ín demínoratíone
fiet.filía prudens,hareditas víro fuo: nam qux confundit,
mo
ín contumelíam fit genítorís.Ecclefiafti.xxiii.cap.Qs fi vi^
dere cupías vtile effe cuipíam,nec parum frugis habere,fi
numerofam prolem habeat : vt a príuatís vel publícís ex»
cufetur muneríbus, a tutela,vel cura Víde tex. & ibí do
ores ín-$.L.[nftít.de excufatío.tuto.in
tex.
Ín.l.fínali.ín príncípio. Cod.de hís quí numero líberorá fe
excufant Et quado liberorum & filíorum.profícuus eft
ad hoc vt con^
numerus,& eorundem
currente temporis díuturnítate, matrimonium ín gradu
ad
prohibíto
.
princípio. Vide
.
|
multiplícatioquo
contractum,exiftimetur legitímum,quátum
liberorum legítímationeim:lícet ex gnorantía íurís, & fic
ignorantia ímprobabilí contractum fit. Textus eft notabi
lís;ín.l.quíín prouíncía.$.í.ff.de rítu nuptíarum, quem fe^
quítur Panor. ad hoc ín capitulo referente ín fine , quí filii
:
|
———
|
|
—HBERJL —
|
^
—
FelXVIL
fint legítímí.Quorfum autem fetmoné diffundímus? Vi»
debuntením ííta fortaffe,quae fufiora funt 8 extraría effe
& nugalía, nec ad rem facíentia fatís: fed efto nugac fint,
funt tamen habendz plufq ínter quífquilías:fi quís,ín hís.
attutum a nobís laborem non ínfrequentem attenderit.
INec tamen íta pédemus a vulgo, vítuperonumgqy fetétía:
quín prouolemus altíus ad Baptíftam noftrum de quo
cum plufcula índuxerímus proxíme accedet ad decorem,
fiíllius vnius amíctum,multo fitu & fqualore obductum,
alíaq;íd genus ad rem facíentía,exprefferímus.de quo Ba
ptífta,8t facrofancto pientíffimo.Matthzi.iii.cap.fcribi
tur.[n díebus illis, Venit Ioannes Baptifta, prediícans ín
deferto Iudae, & dícens, Poenítentíam agite . appropín^
quabít ením regnum ccelorum. híc eft ením de quo dí^
ctum eft per Efaíam prophetam dícentem, Vox clamátís
ín deferto,parate víam domíni,rectas facíte femítas dei no
.
,
at
,
ftri.Ipfe autem Ioannes,habebat veflímentum de pilís ca^
melorutm,& zonam pellíceam círca lumbos fuos.Efca au^
tem eíus erant locuftze,& filueftre.Hís quídem gene^
mel
rofis díuínifg; actionibus,ampli(Timam nobis vite formá
Ioánes exhibet: effígíatüqo ad deí numen exéplar.vbí afpe
rís(fuxta Baptillz veftimétum vtí monemur.quod optí
mum
petulantíz carnís vallá oppofitü eft : ne cibis lauti^
tíam pollucíbiléprz feferentibus tantum vtamur,fed na^
turz folum
—
congruentíbus,in corporís noftrí alímoníam
vefcamur.TIuxta glo.ordínaríam,ibí.Matthei.tii.cap.Díce^
bat texín cap. verficu.príícis t£poríbus. xxí.q.iít. Prífcis
téporíbus,omnís facratus vír cíi medíoctí aut vilí vefte co
uerfabatur Omne quíppe quod
non
propter neceffítatem
4
£5
1 1
IOANNIS BERTAVDI
PETRAGORICI
fuam fed propter venuftatem accipitur orationis habet ca
lumníá.Itag tex.ín cano-nec tales ín príncípío, de confe»
cratione,dí(t.v.dicit.INec tales accipiamus cíbos,quos aut
diffícultet deí gerete;aut comeftos,magno paratos & pet"
-
dítos labore doleamus.Olerum,& pomorum, ac legumí^
num facilíor
apparatus eft:& arte impendiífg; magnis n6
Índíget,& fine cura fuftentat humanum genus. moderate
famptus: quía nec auíde deuoratur, q» irrítamenta gulc
n6 habet,& leuíorí dígeftíone decoquitur. INemo eri vno
aut duobus cíbís íifq; vilibus,vfq: ad ventris oppletíonem
& naufeam oneratur,quz diuerfitate carnium & faporís
oblectamento concípiturquum díuerfis cíbaríorum nído
ribus fumant patínz:quz ad vfum fuí p explenda efuríe,
quafi captiuos mortales trahunt. Vnde & morbí,faturita/
te nímía concítantur, multag gula ingurgítatz , caufato
,
productog; vomítu,remedía comparátur:íta,vt quod tur«
píter ín ventrís congefferínt voratríná egerant:emouátqg
feedíus multo.Hiíppocrates ín aphorifmís docet,& craffa,
& obefa corpora,qux ctefcendí méfuram ímpleuerínt:nifs
cito ablatíone fanguínis minuátur ín paralyfim.& peffi^
ma morborum genera erumpere. Eapropter neceffaríam
effe demptíonem:vt rurfushabeát;ín quo crefcere poffint.
NN6 ením mahere ín vno ftatu poteft corporis natura, fed
aut femp crefcere,aut decrefcere: nec poffe viuere anímal,
iffi crefcendí capax fit,compertum eft. Tamen gloffa ín
Cano.Epífcopus.x.q.ií.ín verbo víctu,vult qp alimenta fe^
eundum qualítates perfonarum pra'flentur. Lícet Anthov
nius de Butrío,fentíat contraríü;in cap.Cü otnnes de con
fitutío.quando dicít ín víctu;eandé fuppedítandá paríta^
,
,
|
|
|
mEEEETETET
C
EEREFNREUDEUREE
LIBER.IIT.
—
E;
Fo.LXVIII
tem fed hoc( credoDintelligit de locí cutufpíam ccm
menfalíbus,vt funt cuíafpíam collegiijBurfarít quoníam
addit qj refpectu eorüi quz dantur pro veftímétis, & alíís
necelfaríís,debet effící díftributio,fecüdi meríta perfona»
rá,8& earundé
Argumento tex ín.l.feruís vrba^
vt
,
,
qualitates.
nís.ff.delega.fii.vbí ille textus, vult(iücta eloffa? q» ex ci
bariis;hominé & rudé & agreflé iudícemus vel vrbanit,
& íngeníofum íntellígamus facile.Et vitales
corporís ar^
fubftátí
aliti
leuíores,vel potétíores fecüdü quali
tus,per
obíectü
redduntur:ficut a labore, vel
tatís,vel quantítatis
,
ocío.fecundü Ariftotelem ín Ethicorum líbrís.vbí ínquít.
Exuberatío nang; laborá defectíog; víres corrüpunt.Sími^
liter potus cíbíq; exuberátes, atq defíciétes, valetudinem
auferunt:moderatí vero facíunt,augent,& conferuát.Itaq;
tam ab exuberatione
d a defectione, vires corrüpuntmo^
.
deratíone vero coferuátur.Infuper velutí vídemus vínü té^
reddere: íta profecto delí^
peftíue
cata, edulíaríag; cíbaría, molles carnes reddunt. & confe»
quéter, mínus obtufurm & hebeté:fed acutíoré pfpícacég;
magis.facíüt itellecta.Ex Aríftotelis auctorítate.víi. Topi^
corüsdicétis,Molles carne,aptos méte dícímus.Memíni le
gíífe apud híftorícü quendam de Czfare. cuíus R.omaní
infigné pulchrítudiné no admírabantquía leporínís vefce
te£ carnibus plufd fatís:quarü ea eft vís,vt diebus feptem:
feftíuiores multo logeq; venuftíores fuos epulones facíát.
Qd verü fit necne, pédeo anímí.Panor.i dícto ca.cíi oés;de
coftítutionib?extra tenet attédédá efTe perfonaríi qualíta
téjin víctu.Barbatia.
poft eíi,ioco dicit.fe i admíratíoné nó
trabí,de talí Panormitaní opíníone,eo qp cum effet Abbas
fumptüacutíus ingeníii
(4
7406
Cu
EE
8
P
-
——
———PHÁÁÓE
Te
IOANNISSBERTAVDI PETRAGORJCI
voluit ín efculentis,cibattfqs delicatioribus fuis monachis
Iacobítiíq; pferrí.dicebat Floríanus in.l.fed fiquid;ín.$.
Mà
cípíorum.ff.de vfu fructu. Alímenta fecundum dígnitatüi
ordínem exhibenda.INon effi panibus albis, pullis & alíis
efculentís gratíoríbus ruftícana vtítur familía fed cafeo,
cepís,& fabís,vt dícit glofT.ín díéta.l.Seruís vrbanís.ff.de lega.íii.Et dícebat gloff.ín.Lillícítas.$.ne tenuís.ff.de offi^
,
cío prefidís,qp rufticus porcellum fuum,tand oculum fer^
uat.Quod autem pafcendí nuttíendiq; delícatíus fint,qb?
pínguía fint facerdotía, vel ínfignís fortunarü vbertas,eft
tex.ín Cano.non rogantur.xli.diftínct.Pro reí huíus appé
díce,annotate poterís alímenta cum aetate fiue xtatís ín
cremento effe
adaugenda.
T ex.eft in.Lalimenta.$. Bafilíce,
íuxta gloff.ín verbo ampliauerít.ff.de alímétís & cíbaríís
legatís.Víde loannem Ceerearíum de gradu prímogenitu
rx.l.íi.ín.ii.queff.per duas aut tres colum.Vltímo & fína
liter de díuo loanne Baptífta annotabís,íd quod dicit Ioá
nis prímo cap.Vídit Ioannes lefu veníentem ad fe.& ait,
Ecce agnus deí qui tollít peccata müdí. Hic eft de quo dí
Xi,poft me veniet vír, ante me factus eft;quía príor me
erat,& ego nefciebam eum,fed vt manifeftetur ín Ifrael,
pterea veni ego ín aqua baptízás,& teftímoníii perhibuit
loánes dícés Quía vídi fpüm defcendenté,quafi colübá de
coclo,& manfit fuper eum & ego nefciebá eiifed quí mífit
ille mihi dixit,fup qué víderis fptm
me baptízare ín
defcendentem & manétem fuper eum,híc eft quí baptizat
ín fpiritu fancto:& ego vídi,& teftimonium perhibui , qa
hic eft filius dei. Altera die iterum ftabat Ioannes, & ex dí^
eius duo,& refpícíés Iefum ambulantem díxit, Ec
quí
aqua
fcípulís
p^
Ye
m
-
FoLXIX.
LIBER.IIT,
ce agr? deí,& íta facerrími pcurforís dígito,oftéfus Chrf
ftus ín picturís fanctarü ímagint;agnus depingitper qué
agnü(
vt dicit Ifidorus ín Cano.fextam, de cófecra. dí(tín.
Chríftus íntelligit,& dícit ab agno,quí eft píus,.
íi.
vel ab agnofcédo;quía agnusfolo balatu matté agnofcit,
etíamfiiín magno grege errauerit.Ideo lefus Chrift? agn?
efus
dicí£ propter paffioné ímprímis,quía
pius fuít,qua nos te
demít paffione,ín cuíus afflictione genus totá humanum,
qd precíofo fuo abluit fanguíne,vere falute reftítuit.Ideogs
donauít nobís pacé. Agnouít & ílle agnus piétíffimus,pa:
trem obedientia, diuine patrís volütatí faciens fe mo
quü
eft Agnouít &
nobis
immolatus
rigerü pro
matré cura,
quum ín cruce cófanguíneo fuo Ioanní Euágelí(te & Apo
ftolo cómendauít.A gnouít genus humanum,quod a cruo:
xípeta fcuíentís leonisdemonifgy truculentíffimíi tabíe,
8c
ín
altarís
&
liberauit
Vnde
facramento,díuínogs:
erípuít
deí
decantatur,quod íta fubintelle&tü
myfterío,ter agnus
velís.Agne quí agnouifti patré,míferere nobis. Aene qui
agnouifti matrem,míferere nobís.A
gne quí obtuliftí te,
nobís tmífertímís peccatoríb?,dona nobís pacem. Hiec do.
.
.
cet Árchídíaconus ín ca.penultímo de confecra.díftin.íío
ením:
Sequítur ín tex.Ecce quí tollít peccata
labem vítíorá tollít, pter Chrifti,
peccata
quíeo eft numine,
vt maculátemillá fcelerá fordítíem fo^
lus a nobís adímat.Tollít enim nobis Chriftus peccata,te
vera eadem remíttendo que facta funt,vbí S origínale có
tínetur. Tollít & adiuuádo,ne vbí femel ereptí fumus poe
rela:
ne,míferríma vítíorum adobrutí colluuíe;ín
müdí,fceleratá
müdí.INemo
pofteram
bamur,camufgg
ín fceleratam fentínam pracípítes. Tollit.
EOWe
Juin:
MU
uM
2-0
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
& perducendo ad vítam eternam,vbí nullatenus admítti,
nec fieri
alíqua
poteft, quod fceleratü
ín Cano.
ex
partefuerít.Hixc
Nemo tollít,de cofecra.
Auguftini
Montho.ín
de
verbo lefu, ín prí
díftinet.iti. Víde loánem
ex mente díuí
ma
parte,& Alberícum de R.ofa:lícet eundem Montholío
alleget ín fuo díction.ín verbo Agnus.In mifTa autem
pax non. da»
defunctorum( etením líbeat illud annotare)huius
tur:& prefentílTima fuppedítatur ratío,quia
pertur^
bationibus feculí,amplíus non fubfunt, fed quíefcüt ín do
míno.Habes de ea re gloffam notabilem,ín Cano.pacé,de
non
|
confecra.díftínat.fi.
Flodie tamen ín miffa etíam folennío^
re Ínter proceres 8, magnates pax non
!
!|
defertur,
vel raren^
|
I
|
quadam proterua confuetudíne,obueniente propter
homínum prerogatíiamhonorumq; dífferentías,ne alter
terex
alterí preferrí contendat:de quo notatur ín fimilí.ín..fina
de Al.fcrí.ff.& ín ca.prímo de maíoríta.& obedí.ín antíq.
& ín.l.príma vc dígnus ordo feruetur,cod. Et Ioannes Fa
ber,petilla íara notat;ín fimilí.in.$.Alíam vero,de bonorü
ín táta veneratíone,ad maíus de»
goffeffio.Inftítu.Vtínam
cus excípiendum,adfcífcendumq fibí,nemo contéderet,&Z
muttiam pacem admiíttentes íntrafe,fine odío ( quod ín4
terdum pluf ínternecínum. oborítur pacís multum fe^
máínari(i efficerent.Illa eloff.ín dícto cap.pacem.dicít
ínter monachos,pacé ín mílfa deferri, quía müdo mortui
fint,& a víuís amandati, ínter exanimes confcríbátur.per
ín fimilí cano. placuit,
tex.ín
)
neg;
Cano.placuít.fí.quaft.vii.&
xví.queft.príma.&t ad cíuíles actus effíciundos,funt mun
do mortuí,quod ídem in díuinis eft arbítrandum,quía re^
gularíter nequeunt baptizare,fepelire,pra-dícare pocníten
pes
—
à|
XOO!
TIBERJIL//^1098
PIEGENE
tíam date.per tex cap.prímo & ín cap.quí
verexví.q.x;
ín
eloff.ín Cano.placuít.if.q.víitamen ín actu alíquo;mor4tuí funt,de quo taceo,eteríi actus ille eft plus
zquo rí2
nó
eft
dículatíus,que fua zequalís,& edendo 8 bíbédo pote»
flas, nec animas egíffe videatur. Tex.i.l.deo nobís.Cod. de
Epifcopis & clericis.Bal.ín authen.excipitur.Co.de bonis
maternís.Bartho.ín.].patre,de hís quí funt fuí,vel alíeni fu
|
1
;]l
-
qd
-
tís.fE.D&s Cardína.ín Clementína,.ftatutum
Índi.q.de ele»
étione,Sed quia morte'ceenobíte mortui funt/certe morte
feculatí tantü.boní tamen deo víuete íntellíeuntur.tex.eft
ín díctocap.placuít.xvi.queft.príma. INon
autem malí.qa
monacho malo níl deteríus.tex.ín Cano.
quátülibet.xlvit,
díftínct.& tex.ín
Cano.tranfferüt.xxíiii.queft.iif.
tefecularí monachos effe mortuos.Q7 variis modís mor^
tís vfurpetur appellatío víde late ín Cano.hí
quí.iii.q.iiíf.
& in Cano.que Chrífto.xxví. q.príma. & Paulum Gala
ad
thas.ví.cap-que multa cóperíes annotarí,& ea omnía ada»
dicit mor
|
d
.
muffim.de morte ínquam varía,& multíplící ín
.
tam efe
q ín fpecíe que dící poffét,accumulauit Bal.ín.l.poft mor^
temjín príncípío Ced.de fideí cómiffis. vbí poft denarrata
oía,recéfet triplex effe mortís genus, vtpote naturale fup»
naturale,
ciuíle:quá fi ad vngué velís cíbi fuppeditatam
&
formuláfacías p tuí anímí adlubétía ftudíofe lector díaee
tículii ad Baldá, nó peenítéd legü cádídatü,cuí
fiqs a ty
rocínío fuerít, nó poterít tandem cumulatá nó adfcifcere;
nec adícríbere fibi,8 tandem
tríüphatís oibus mortís ge«
neríbus;agere apud ccelites,quá gratítudíné Deus Optí^
mus Maximus, lectori
gratiofo, nec a tergo vario, nec
carptorí,nec vituperoní códonet.INÍhil eii lectori fmpío,a:
ji
IEEE
,
AN
HE
NR
Rc
E
IOANNIS BERTAVDI- PETRAGORICI
uw
ME
precandum eft;preter malas inferías. Addecet eri boc
nebulonü genus,quí ofa fumma ímpunítate díuellicát(li^
eet oibus fit
líberrímü )vngue & obelo,cü líturís médifqg;
aggtedi diríígy erauforib? ipetíinterea vero dá díras ad»
ínueníemus,ín hanc debachátíoré peftem.Bonií cófulas le^
€&or gratíofe:quod fi non ad tuam ínftítutíonem. & fru^.
.
gem, atfaltem anímí gratía fufim exaggerauímus Quo
me
i
toto noftro opere labores nó medíocres exhaufimus,& ín
noctes ín vígilíis maxi»
fetura
hac
qualícung;
plurímas
mís lucubrationíbufq; plurímis & ínconníuís ptraxímus.
In qua tota díductíone,fi quíd preter xé videatur extraríi,
aut dí&tü quidpía frígidiufcule,nec terfum accurate fatís:
te lector ín
gratíá appello,ne ínfefto mordacíq líuétís ví
tuperíi aculeo me pungas aut vellíces,fed íngeníta fretus
beneuolentía,calamo gratíore,mendas emacules. Etením
míhí gratíze alíquíd eft códonandum:quía a plufculís;hec
fua decerpenda curauí authoribus. de ipfius ínquá Bapti^
ftx: facrofanctí cognatione veneranda: cá díux Anna fi»
líabus,nepotíbufq eiufdem.Obíter multadeconfanguíni
tate & affinitate adíecí.Infuper de vírgínítate plufcula.vbí
illibata eíufdé Baptíftz: 8 díug Ioánis Euangelifte vítam
^—
—
,
attígí:quor etíá cognatíoné,nec fuppreffi;nec fubtícuí, d
folü vídentur de»
pet alíos nó accurate,fed
per tranfenná
narrata,quod dícti tamé velím, ne mihí gloríá arrogem:
quá fi de meopíníoné cóceperís ftudíofe lector vel coelo dí
gnís cótédá precatíis vt femp ex animi faelícíterís fenté»
tía.Sínt ítag; p hoc díftíchon nofttz lucubratióes claufz.
Coepta fecundanti dum funt díducta labore.
INonleuo feclíx aufpíce fínis adeft,
TíAQ^e
3
|
]
j
|
|
|
us
|
.
MI
r1
DE COGNATIONE CARMEN, FoLXXI
IOANNIS BERTAVDI PETRAGO
tíci Turrífalbe ín Ducatu Engolífmenfi alumní,de Domi
ní noftrí Seruatorís,& díui loánís
Baptíítz cognatíone &t
detota eoríüidé progeníe ad Illuft.D.Ioannam Aurelíanefi;
Gíuetíenfium Domínam ac Comíté du
j|
Barq;Catmen, |
A ncta
& cognatío nif
redemptorís
ftírps
Temeditor
paucís dícerecarmínibus. '
dAtg; Agarím míhí fít coniunx Emerentia;
|
j
H
prince Ds
Vnde pato tantam ducere progeníemi
Lx
eo
-—-—-—máüi(
(n
Se
RR
NO
4.
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
/
Hic fiquidem Efmeríam venerandam edidit Annam,
Equíbus hzc foboles nobilís orta polo.
INáq ex Efmería proceffít Elízabet ílla,
Quz Chríftí Vatem protulít atq; tubam.
ductus ab ortu
Quo nemo
ín terris muliebri deo.
Surrexit maior,teflíficante
Anna tríbus nupfit;totídem quíbus ordine natas
Enixa eft María nomíne,cuíq; fuam.
príma (facer Ioachím quam feuit Iofeph
—
|
Quarum
)
viro.
abfq
protulít
Nupta,redemptorem
Altera (quam Cleophas genuit) focíata fideli
Alpheo,duo bís pignora fanéta tulit.
Iefu
Quorum quí prínceps,lacobus,
díctus
—
Et frater,p eí corpore perfimilis.
Nomína erát relíquis,Iudafqj Símonges& Iofeph
Cuí vírtus Iufti nomen habere dedit.
Tertía( quam Salomas genuít) maíorem Iacobum
Et Pyladen domíni Z'ebedeo peperit.
Fixc eft progeníes,omni venerabilis euo,
Secula cuí merítís nulla tulere atem. :
Cuí quo Clara magís fis commendata Ioanna
Collegi aufpicís hzc monímenta tuis.
Et tecum
precor vt poft munía vit:
1
|
"
|
:
1
j|
|
|
À
:
fupplex
|
Hac detur nobis,ftírpe domogfrui.
ts
Amen.
l
:
a
|
]
^Tt
|
CFoLXXI
Ad Illufiziffímum & prudentiffimum Língonenfium
Epifcopum ac Ducem,;Paremq; Gallíarum díeníffimum,
D.Claudíum a Longo víco,Ioannís Bertaudí Petragorící
Turrífalbz ín DucatuEngolifmenfi alumni, Octoftichon
Afclepíadeum.
|
EXLaudi nobilium eloría Przefulum;
BEt dux & columen nobile Língonum,
lICuí longam & celebrem pretulít infulam:
Longus vícus auís ductus ab ínclytís:
Foelíci quía te cepímus aufpíce
Prafens texere opus:te duce claudere
Eft mens íd Comiti Giueríenfium.
4
Bertaudo ergo tuo, Víue,vale,faue.
—Mm
D
TOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI -
^
i
isfrifimoEquííaurare,acprímocólüorPalamé — |
teí toti? INeuftríg apud Rhotomagos Prefidi;D.Frácifco
a
Marfilíaco,Ioá.Bertaudus Petragorícus Turrífalbe
i du
catu
Engolífmenfi alumnus, debíta obferuátía Saluté.
l
Ratulor equidem Aquitaníe noftte
raram íftam feelícítaté Prefes Illu»
eun
"tl
friffíme,q,
|
hactenus víros pricipes
quí
Ipabuerit,
ver apud
non
apud eam modo,
exteros quoq íus
dícant,
legíbus ornét prouincías, res deníq;
componant,fummamgqy reríí omni
tjlatcem multa cünomínis commete
acus Ex. datione teneant.Nam vt Cancella
ríum omíttam,vírum & índuftríum quídem, & ín Frácani
ímperíi rebus cum dilígentíffimum, tum prudétifTimum:
Parifios
quis focerum tuü fcelící recordatíone,nuper apud
txidem prímum,vírü vt ín cxteris círcunfpectíffimum,
fic ín eiufcemodi rebus nemíní fecidi, nó amplexatus efte
nó laudíbus ad ccelum euexít?& adhuc quibus poteft mo
dís non euchít? Ac fi quídem per te ctteros lícebít ad cal»
culum reuocare Aquítaníam apud Burdegalam Tholo^
fefe velu
famq; tantíi non reflorere vídebis.Offerunt enim
tí prxclara quedam vírtutü lumína Tholofaní Prafides,
nó
quibus egregii fane furis anti[tites Butdegalí vt palmá
aíüt
tradítu
prarípiuntta neqiín curfa lampadem(
vt
)
í vídentur. Sed paené te practeríeram
vir Illuftriff.dá ce^
SS
|
,
teros auídíus recenfeo.Foclix ením
Aquítanís
7.790,
ut
E
LO
te
quiá accerfiuerít, magiftratíbus prefigniter
[
LU
GAZA
TS S. 5.
Rothomagus,quax ex
A
ie
e uniti
—
*
dla —————REEBMBEEHMEDNE
EN
LIS
ua
;]
ir4|
FoLXXHL
EPISTOLA, —
otnauít, atq;ob íngentem multamq tetum prudentíam
o.
Senatus cíuítatifq: príncipe effe voluit.INeqs vero te INor^
tmánía fpes tua fefellít,neg; cibi Aquitanía vlla ex parte fu^
cum fecit Vírum etením nacta es,
qualem optaras, gra4
uem,fanctum,íncorruptum;erectumq; & arduum,ac ví &
maíeftate zquitatís verítatifq; terríficum.Q uamobrem eo
me tádem
pellexit cum Aquitanía noftra eloría,tum tuo^
rum ín me
magnitudo meritorum , vt cum ín bonam do^
.
meflícorum negociorum partem acceptum tuorum abs
te fuifTe me
non
recognofcam fronte pulchre perfrícta , t
,
contendam,
vti fceturam hanc noftram laborefq; me^
benígne fufcipías.Flís enítm emolumentum accedít no
imedíocre cp preces horarías qp canonícum ítem trium
os
,
,
Maríarum offícíum annexum effe voluí , quo fideliffíma
Magdalena a Salua,D omina fane cum corporís
tum morum
íntegrítate przfulgens & oblectari, et fi lu»
bebit, fruíq; poterít. Quod equídem ea lege atq; omíne
velím excípías, vtfi quícd erít quod numerís omnibus ad
ftomachut nó refponfitet, id qua vales plurímum facili^
Vale íllufttiffíme Praes .&& tuum
tate, boníconfulas.
vxor tua
vti
.
Bertaudum,vt foles,ama.E diuerforío noftro ín nobiliffi^
ma
:
Parrhífiorum Academía,ad Idus Decemb .1529.
b
k
JOANNIS BERTAVDI PETRACORJICI
-
"Venerabili admodü Patrí INícolao Grádi viro faneq
relígíofo, theologoc abfolutiffimo,& ftudétí regio,
Ioannes Bertaudus Petragorícus Turrifalbae ín Du4
——
É
catuEngolífmenfi alumnus.S.dícit,
4 Vbuetendum
/M
pfane mihi putabam
vir humaniffíme, vt dum grauiffi^
4 mam illam tuá authorítatem iníd
$esvM appello, quod pará ab authore me
2x02 futurum eft plaufibílesynguentum
BV quod aíunt , ín lente vídear admí^
WA fcuiffe. Sed tamé cii rerü quícquid
CBSQSZYS
M
sj vfq eft penitus recognofco ia inde
OMSDERS à
,
ínmentem venit,factundum mihí effe, vt íd compendii de
cognatione & proxímítate D. Ioannís Baptifte cum filia
bus & nepotíbus B. Annz, quod Auguftiffime príncipis
Yoannz Aurelíanenfis,Gyuetienfit domínz, ac Barcenfis
Comítís fcelícíbus aufpíciis deprompfimus ,ad te mítte^
zem: vt;quz tua eft facilitas anímíqs beneuolentía, ad nos
1edíret caftígatius Ponebam ením ante oculos qux pro
tux humanitatís eximio candore; beníene fimul atq; offi
cíofe nobís totíes comunícabas quotíes ín veftrum iftud
Mínorítanum ccenobíum,confulendi veftrí gratía,conce»
debam Reuocabam fubínde ín memoríam d$ maxíma ín
.
,
,
,
.
offícía,quí fuadere & hortari non defiftetes, vt vel
tuo
perículo fupremá,vt dícítut,operi manum imponere.
me tua
Currenté ígítur íncítafti paríterq; & mihí veniá recufandi
laborís,& tíbí exígendí verecundia fuftulífti itaq; tíbí
nofter adeft líbellus;fronte quídé exporrectiore fufcipiené
En
ae
:
Vie
ccuBlagiis
eM
OR
S
mtd
M.
LEE
Ein
Lu
hh
TOC
ONEN
AA
coa
s
mice
M MMC ome
s
caca
:
laud is
ofc
cad
adl
-
EPISTOLA?
^
^
FoLXXIHL
dus;qué velím & legas 8 emendes:eo magis; nihil vnd
pereque eodem argumento fcrípferím.Porro
ne
vníuerfita
tí cantá eíus attendas,verum partículas etíam líma perfe
quarís. Síquíd er vel íntépeftíui,vel infubidum vfq erit.
vifum,fac rogo vt ín hoc vno amiícü experiar te,no affen«
tatoré.Ea fiquídem lege ad te venít,vt caftigetur,vt vapu.
A dhí^
let, erratorum poenas & vngue &
be vero íllí te ín myftíca non modo verbí díuíni fubítan»
tíafed ín ditione quoq; qua plurímum vales,gquum íudi
cem,non íníquumx:hoc
feuerum,non índulgétem. INec
vt
obelifcis luat.
eft,
dubitamus multa effe, qux nos praterierint homínes
,
occupat, fuccifiuís
ením fumus:& homínum ocíís
tempo
ribus ifta curauím?:íd eft,nocturnis:ne quid putes noflris
ceffatü horís.INá quícqd vel ocíí vel quietíoris opportuni
tatis ex ímmodicís meis negocíís fenfim mihi fuffurari li»
cuít,íd tot cotulímus ín hác réxatqzíd vainá ín fummam
ftudioforum vtilítatem.INa cum fomno valetudinem, vt
aít nofter Plínius,coniputauímus s vel hoc folo pramio
contenti, p dum ífta muffitamus , pluribus horís víui^
mus. Adde ftudíorum meotum bonam vtíq; partem cum
Bartholo & Panormítano pene detrítà efTe: atqy ta detrí^
tam,vt fanctíffimum illud ius díuinum ne fummis qui4
dem labíis deguftarím,atq: adeo vt víx à límine falutaue^
xím:vt íntetím fileam d mihí parum fit reí c Mufis poli
tíoríb? humanove Cíceronís eloquío.INec eft q» putes me
fub hac exceptíone veníá poftulare:ímmo quo magis inté
dá límá tuá, vnde tu fleterís,cuí deníq: partí albà calculá
adíecerís,inde quoq; plerofqy bonorum ftatutos effe confi
do Quís
aut elt per deos ítmmortales quí Gizandis illius
—
9
À—
-
IOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
-
tui cognomínis infignem prxftantíam nó demíreturtqui
vite fanctímoníam,grandiffímam morum probitatem,va
ríam numetofamq; doctrínz fupellectilem.fimplícitatem
íta me deus amet, vere Frácífcanam non exofculetur? Age
vero
quís nífi vel talpa cacíor,atqs vt. dícítur,A
rum more gladíüin tenebris euétílans,non vídeat omnía
protínus ín hoc homíne velut cognomen refponfitare?
Theofophíam petíscuris díuíní perítíátSacrorumue fcri^
ptorum fidele teftímoniumtGrandís ifta hacc omnía tíbi
facile fuppedítabít.Q deníc concíonum procellas;ful^
gura,tonitrua ftatím non expauefcat? Sed tamen ínterím
non defino Grandí tíbí cognomentum ex anímo gratu^
larí,cum materni etíamnum cognomínís quandam tecü
cognatíonem,quádáq; affinítatem fuiffe fuccurrít. Cuíus
non modo füirps,verum etíam nomen
ípfum íflí cuo ordi^
ni plurímum applaufiffe vídetur-Francefie nímírum Grá
ndabata»
.
ad
uís
dí,nomen erat:quz cum píetate quídem,tum prxfulgida
morum caftimonía díuíno cultuí
|
|
P
E
|
i
E
plurímum fuit offícíofa.
Quód fi lubet paulífper ad calculum reuocare,quís non
vídeat & Francifcano tíbí,& quidem Grandí aon vfque»
quag, effe dífpar/Cicterum qp ín tuum ordínem íncíderi^
mus facit vt non protínus fit íngratum F.Giuído a Burde
lía,vír extra omnium íngeníorum aleam pofitus,Frácifca
nz profefTionís affertor haudquad peenitendus:fimul d
eadem opera futurum fit,vt apud te fidem meam liberé:
& homínem de nobís d optime merítum noua velut Enco
míi ratione demerear. Cum enim Petragorícum me tíbí
deprzdícaffem,rogaftí protínus,vt quícquíd haberem de
Burdelíorum familía (habebam autem pluríma) íd ali»
-
TU
EOOR————RRRÓÓÁT
EPISTOLA.
|
FoLXXV..
quando tibi planum facerem.quod vt iucundiffimum íta
longe míhí gratíffimumfuit.Q
uís ením eam familíam in»
genue nó laudauerít;cui fit modis
tis nomínibus
omníbus,atq; adeo mul
addíctíTim?cDícturus
fag; de nobiliffimg
)
Burdelíorum famili propagatíone,quando res
pauloal
tíus eft repetenda.íd prímum velím
tíbí perfuadeas vír hi
maniff-Antenores quondam plures fuifle. Fuit ením Ana
tenor
T'roíanus;fuorum proditor iníquiffimus,quí Illyrí
cílaterís littora practeruectus ín
Enganeís cófedít:atq; ea
fuis
gente
fedibus pulfa,Patautut condidít.Cutus comi»
&
.
A
Heneti,regíoni,quz ínter
dríam facet & Alpes, Ve»
netíis nomen dedere.Fuít Antenor Grzcus
rex,
ticcuíus ac humanítatís Guído a Columnís non illauda»
tus híftorícus;ad finem líb.xxxíi.de Trofanorum
& Gra
corum rebus
geftís;fídem facíet: hzc at alíí praterea
tes
poten»
Ad
nónulli fuere Antenorés,quos Thomas a Columnís,Guí
donis nepos abundetíbí
fugcefferít,cum de Francíonís
Hectorís filíí nepotibus verba facít. Fi
uit;ínquit, Antenor
Frácorum Rex, R omanornm acerrímus
fuí regní anno fexto,medíis vndís
filíum regní heredem
expugnator.qui
fübmerfus,R atherium
relíquít.R'atherío Ríchímerus or»
tus,Ríchimero Odemarus, Odemaro Marcomírus pet
ímperío regnat,anno poft Chríftü natum
auté annis.xxi.Síxtí
prímí Pape téporí^
exxvíi. R.egnauít
bus.Quuí cü plures liberos ex Athílda Burdela Marii ma»
iorís
Británie Regis filía fuftulíffet;ex hís Francíoné Me
rodacíi,& INícanoré,medíocrib9
ínftructos copíís,ín Aq»
tanícá
e
Gaallía dímifit,vt populo ttíburaría Romanorü
manus accepto
-
defcriptíone,quam Iulius Cacfar ímperarat,líberato, illic
|
k iii
-———
—
€$1€1
1
Litas
C
erai.
-
fOANNIS BERTAVDI PETRAGORJCI
SOR
pM
ure
rer
DNE
p
IS
M
potirétur. Verum vbí confcenderüt;abru^
ímpetu,fubítaq; marís intéperíe íta demü
aquo
pto procellar
& diuexatí & diftractí funt,vt maíor pars exercít?,oriifqs
eoris fupellex mífere períret. Ita ne paríter fimul peffum
Írent, pprío manuá nauígío Burdegala regíone ín ínfu^
fratres pene foli delatí funt.Ibí non
lam qua iuxta
ci homíníbus,fed cü ferís & belluís res fuít:quíppe cü ín»
verü && vo^
fulá anímalía ferocíffima terreftría non
inito
Francío
latilía redderent ínfeftam.Bello quibufcum
dilaceratus ínterímitur. Caeterum cü
Merodacus
aderat
e
modo,
tandem
ad fuperftítem INícanoré Grypho auídífTimus,idemq; tu
mídiffímus aduolaret:dubía prímutm víctoría:tum eíufdé
Gryphonís pedíb? a INícanore amputatís fuit ínterfect?.
Deínde díís ímmortalíbus votís precíbufqs oneratís,tam
ad
ingentís tamq: magní perículí INícanor victor, Arme»
fe
nos,quos Armígníacos vulgo vocamus,ex ínfula cone
tulít.Quí cum ducé quarerent,vírumi non ínerté aut defi4
díofum,ad INícanoré ob exímíá anímívírtuté,fummamqg
genetis nobilítatépríncípatü ac dominíá vltro. deferunt.
Vetü ís fortung preteritorügs cafuü haud ímmemor,ani^
mos ítídéextímulante deuí&ti Giryphís(qualé víx FTyper
boreum,Indícumue vná aat ít alterim reperías )memo»
1ía,Nícanor Grypho cognomínarí voluít.Qd vt obuíum
ín
magís expofitumq; effet; Gry phís geminos pedes infi»
gnía traducí,perpetuocpínfculpí fuffit,eagp paternis libe
tíus deferebat,vt pofterítatí quoq;forét communía.Atquí
pofthuíus obítü fupftítíbus quíbufdá líberís, qb?cuípater^
Gry
nc heredítatís partiéde ratío tradeba£.ípforá vní
a
phoní patre noméerat,bona queda aduétítia
que maío
:--—
—
———
-—
.
"OBMSTOLA
-
^77 FoLXXVL
tem Pettagorice prouincíc partt amplexabantur,obuenez
runt-Profectus ítaq; Petragoras, cíi prímogeníi fratrís ac
princípum,magnatüg familíaríó ampliffimo comítatu,
ve
hereditatis portioné luftraret,ad rupem quádá conuenit.
Vnde prata vírídentía valles reductiffímas , recondítos
,
faltus;mótes deuexos, multícomam nemorumfpecíé per
lucída R.odaní vada, quén&c Dronum
appellamus quo
rupis medíü alluítur,profpectátes,elegatiffimà loci facíce
,
demírabantur. Poftremo gratíffíma regíonís amcenítate
pellects,fratrífq: beníena cómonefactíone pmotus Gry^
pho,munítíffimü eo locí caftzü fierí feftinat:qd ab Achílda
Burdela auía,Burdelía fratres nomínarüt :atq; a Burdelía
|
.
Gryphoní cognométü eft índíti: cuíus noméadhuc per^
feuerat,& genus. Habes ígítur vír optíme,qd efflagicafti
ex Ombaldí
híftoríci fidelibus adnotamentís per "Thoma
acolumnís excerptü;quí,eodé authore,cü
Brítániá maiore
peragraffet;marís fmpotentía etíá ín Aquitanícá Gallíam
deportatus eft:anno incarnatíonis Dominice. M.CC.XC.
Maíorá auté Burdelíorü fanguínis exímíg dotes ín F.Guí^
done a Burdelía non elucefcunt modo, fed cófiftere prope
vidétur,quas tamen füima fide & relígíone,vt folet oía cu^
mulauít. INegrerii antíquorü títulís fumofifqs maior íma
gínib? tátü ínníz?,ddíu plectátí fortune fe credídít aurecg
bládiétí vela depádít,fed etíá
vírtutib? anfmü íta pulchre
ín
loco
cifcrímínis plenojdfiq; ín cóuétu pefti^
excoluit,vt
létí noxá nullá cótagit cotraxerít,vt vaftá errorís colluui^
oné íngreffus,ín luto non heferít;vt deni; Burdelíe pena
tü vel minímo negocio poffis agnofcere;Pretereo fubrídé
tis foxtung delicías,opes;díuítías,magiftratus facerdotía
,
5
IOANNIS
BERTAVDI PETRAGORICI
amplíffima,quíbus ille amprídem ínfignítus falutem má
do díxít..Nam cum ínter Petragorícos fumma generís no
bilítate,fincera morum íntegtítate, ecclefiaftica dignitatis
excellentía prímas fine controuerfia teneret, humilé Fran^
cifcanz: pauper tatis obferuatíonem íngreffus fortuna fé
fubduxít anímoq; íam confirmatum fefe íntra relíoíoriis
,
rzfidia recepit: vnde íntellecta mundí huíus pellaciffimi
fraude,clandeftínífq: eius ínfidís extorquerí nedà auocari
non
potuit. d fancte , telígiofe,d bene pieqp víxerít,
aliorum fit fudíciut:
tíbí ínterím líberam efufce rei. difce^
fuftínuero.Ac ením íftud
tationem nó diffimulanter
fanguís & ca^
ipfum no folü
F.
a
Felías Burdelia Giuídonís
ro reuelatüt,Accedít ením
V bí
fieri
Chríftus opt.max.verumetíá
noftrí patruus,qui vítefanctímonía prxfulgens, quodam
Epifcopus ac demum probitate fefe latíus
Petragorícenfis
effundente pene ínuítus a fereniffimo Gallorum Rege
Ludouico vndecímo Tutronenfià
rchiepifcopus effectus
A
eft:cuí cantum poftea honorís Rex detulít , vt eíufdem
fi^
ex delectu
ínter
ille
po^
reliquos
lí, diuinus
pater)habítus
tíore, e facrís rorís baptíímalis fontibus leuauerit. V bí dá
relígíotCínerítio pane vfum effe
probítas?
,
boní,quz
qux
conftat,vt ne vel latum quídem vnguem
a
vetere Francí^
fcanorum parfimonía,quam profeffus erat,aberratet.Sed
famam, quátá
quixfo te vir relígíofiffime quantam Flelíaz
nomínis przftantíam reuerentíamq fuílfe putas € Pere
uolante fiquídem gloría cum fine difcrímíne per omnium
mortalíum ora cítcaferretur, atqj ille fluxos huíus feculi.
labilefcgadmodum honores xgreferret: ecce ídé repente,
Anaftafianus Cardínalís pref byter ab A poftolíca fede
re^
m,
7i
t
——ÓM €
EPISTOLA.
. FoLXXVIL
umncíatur, purpurag; cardínalítía ad nonopínantem Tu^
.—
vltro demífTa íngemuít gtauíter d per írrum^
pentes ín fuum ínftítutum dígnítates pronus líberg; ad
Chríftí obfequíum commeatus nó
effet. Ergo vt cum ge^
nío belligerandum
effejatq; obluctandum Minerug puta»
terum
uítillumcy
fcopulum tranquillítatís atq; ínnocene
tíz períclítandum: Rogo te
per deos ímmortales quifpu^
tas homofuerít
qua méte vadímoníum obíerít? vt denígs
relígionem fua fide effe íufferít ? Verum hac ín re cauffa^
tíus femper fatis, honorü certe míffionem
agitabat, atq?
ín przefidium illud redire
contendebat;anted poenas pene
ronos
,
,
deret flatíonís derelíctz.
Corpus autem Turonís, ín Gia»
cíani acens, aduerfus altare maioribus in díes
míraculis
,
Hlagratjíta ílluftratur : atqp illecum Turonís, tum Pe^
tragotís ,alíífqs multis regíoníbus ín fanctorum album
cenfctur referédus: Cui víró fanctiffimo Cardínalíq: R.e
przclarum fecít neceffitudínis comí»
uerendiffimo,natura
tatum: vt ttes
fratres,proceres luculentíffimos auratof.q;
equites & magnanímos & veros Martís pullos affeque»
tetut.Arnaldum ínqua,
A rchímbaldum,& Godefredum,
quorum przclara pofterítas. noftrís adhuc triumphat fe^
culís ,fuofq; maíores: (tría
inquam ílla Chríftíanz: mí^
lícía: columina?) ex vírtutum cumulatíore
caftímonia, re^
Fert
vero te
effígíate,SLexprímit.INeqs
przctermíferím ful^
vt
,
,
.
gídíffimum Burdelíz lumen, R.. P. loannes a Burdelía ,
Helíz nepos claxíffime,
ídéq Belliloci ín Turonenfi díce^
cefi Abbas merítiffime
caftítate
,
qui
fplendídiffimus fo^
,
bríetate clatíffimus,parfimonía denícy ac frugalítate no^
minatiTimus maíorüm tuorum gloría
lt.
»
equis
dl
apud
Ol du
E
fOANNIS BERTAVDI PETRAGORJICI
fed dum Heliam patruum preffis,vt aiunt, pedibus mu^
latís.íam tu prope factus es fuperíor.Burdelía tua cii íam
tot annos,fortíffimos habuerit fuz eloríe Miones,fuíqs
nomínís eximios propugnatores nihilomínus tibí,vt cum
maxímís,plurímum debere fe fatetur.Síquidem ín te vho
velut tota recumbit;ín tefpes omnes fuas & vota colloca
uit,vt cum Guídone,veram Burdelíorum legítímáq: pic^
taté effe comprobes Sed dícat alíquís, Germaná Burde«
liorum vírtutem,innatumq robur ín relígíone & píetate
velut apud Sírenios fcopulos delítuíffe,confenuíffe,com
mercuiffe.Sí armís opus erít.fi bello patríam defenfitare,
Burdelía arma e templís effe eruenda.
V exum,vt cateros
omittam,quís Francifcum,Guídonís fratrem,Burdelíc co
lumen famílíz non opponat(Q
uis auratum equítem ftre/
nuiffimum,Baronem zquiffíimum non agnofcat? Burde»
líc fiquidem Vícecomes;& Baro;ac Turrifalbz noftre do
mínus,inter milítes Aquitanos non poftremz nota,non
infimí fubfellinon vulgaríus,non plebeius exíftimatur:
fed fuís proauís,generofiffimifq; ínquam Equítíb?2,A nal
do, A tchímbaldo,& Godefredo íta fe prebuerit & zemulü
obeundis conflictibus,vt
& fequacé,ín firenuis bellorum
vírbíi
effíciáturrvnius Fran»
fi viri ill Flectores apud nos
cifii ftr£nuítatem ín maxímam ammíratíonem protrahát.
.
cufn
quo etíá( totus torofus eftjnon parum
íta
i
|
fubuere4
deníg; geníalibus hymeneis nullam
congredí
Quilabem
índuxít,nullá familiz fecít dí/
ín
domum
prótínus
minutionem:fed ad maíorum gloríam íntentus,ocul(i foc
rentur
míng adiecit, practer caeteras nobilíffimaita & vírtuti
a Vinonía,domi^
bus & díuitils
vt
ornatíflia Ann&enim
n
rr
HE
IN ENE
NERA BMMBABNIRIAQUE ideal
dbi
:
ilie.
MaciaL.
a dumacccaucud
b
dE
tA
nd
eise
:
:
]
NR
j:
/
^
—
EPISTOLA;
FoLXXVn.
fam fane ínclytam vxorem duxíticutus mehercule pru
dentía zctatem fic antecellit vt heredítaríam illam qui^
dem,vereg; paternam agnofcas.Pater auté Andreas à Vi
nonía, Eques generofiffim?,gubernator & maghus Pícta
,
uienfis prouíncí Preefes:qui zctate prope fam INeftorea,
díuítíarum amplítudíne, prudentía íncredibilí Píctauos
Aquítanofq; quotídíe reddit ílluftríores;inter quos Abra
ham alter fincera fide
8 ctate:Iacob alter, díiuítiarü & pru
dentíc magnítudínefolus meríto cenfetur. Eum auté oa»
nes Bonchetíus nofter Aquítan?,cuí praterea Gallía plu
rimum debet,ad vnguem tíbi defcrípferít, Caeterum tna
iora,peneq;íncredibilía de eadem Burdelíorum familía ín
arbore noftra laphet, quam aliquando deo dante emítte»
mus,exprotmpfero.A
ddam & ex eadem cognatione pluri
ma,qux noftra arborí luculentíffime refpondebunt:tum
de loannea Ruipebellícortíjhonorarío regíe matrís Equi»
tej& proeadem Engolífmenfium moderatore vígilan ^
tí(fimo: tum de Marollíana familía , compluríbufqg a ^
líssque: vt iucundítatís,íta compendii plurímum allatu^
ra funt.Expende míhí nunc vít ornatiff.Burdelíorum fami
líarü fplendícantes títulos;praeclara gentili infignía, ho^
notís,generís,nomínís ornamenta. Ecquís erít tam aduer
fis Giratíís natus,quí nó probet/nó laudetfplenis,vt aíüt,
buccís nó extollat£Foelix atq; etíam foelix Aquítania,que
tam ílluftrem,tam nobílem ín Burdelíana gente habes fa
tnílíam. Perge Burdelíane Ciuído foelícíter,vt ceepiftisat
hanc gloríam tuo íutefolídam tíbí amplectere. Nihil non
obuíum expofitumq pertínax ífta religio dabit:níbil non
ta
facile ucundumqp efficíet ífte aními tuí candor.
Velím
Lá.
—
-JOANNIS BERTAVDI PETRAGORICI
men vt fi quid gratum e(t tibí meum offícia;affiduís tuís
.
precibus Chrífto me commédes:laboremq: meum prote
& tuísindefeffum fulgentiíffimis tuís orationibus profe
uarís. Tu vero vír optíme,víde vt cum tíbi fidem meam
líbero,Burdelíang príncípíum fit difficilius , d exí^
tum ínueníre. Verum cum honeíto officío me prouocaue^
rís,decuít me nonníhil admetírí auctaríí nomíne,ne de pol
lícícatíone ídétidem me appellares.Vícíffim igitur fac ví^
ces repédas,vt ne vel frígide vel fegníter elaboraffe te fen»
tíamus,dum noftrum hoc opufculum emédatíonís omni
bus humerís adcumulatum confummatumqa te expe»
étamiis.Dependendum ením erít tíbí,fiquid hac ín parte
ceffatum effe vídebitur. Vale Parífiis;E díuerforío noftro,
Ad Nonas Decemb.:25.
laudís
AD
VEPISTOLA;
Víro percelebrí
,
7:7
oLXXIX,
tum díuínatutm , tum humanarüm
perítífTimo;ac
furís vtríufqs profefforí eximio
Ioanní
Bertaudo Petragoríco ac Angoleo
domíno
Gallo Aquítano;frater INícolaus Girandís Francífca
rerum
tus 5.dícit.
"une
IV cubrationes tuas ad Tullianam.
elaboratas venufto ftilo
$ lucernam
folerti índuftría cócinnatas,necvulgo fcríptas
epí
humili
ftoliotuo
S
ac
vna cum
Attícum leporem redo»
lente accurate perlegí vír claríffi»
me. Verü tantum abeft vt generís
flemmata, & praeclara vírtutum —
f
mms
t
|
fers agnofcam vt nihil mínus.In quibus quíd difficulcatís
fuftínuerísquíd laborís infumpferís,quid etíam-olei con^
fumpferís, apoftolí fententía príme ad Tímotheü prímo,
genealogías,queftiones íntermínatas affeuerantís,abun»
de fufficientí argumento
eft.Quas ob earum ínextr(fibi^
lem labyrínthum eundem Títo fcríbentem díffuadere có
pertum eft,quarum Hebreí vt Híeronymo placec,fibí fo»
9
ic
—
E
Miínfignía quz in me tantopere cf7
B
|
1
3
lís vano fermonum ftrepítu perítíam vendícantes nosím^
petitize ínfimulant. Verum quü íd agas qd Mofes ín pen^
tateucho & ínlíbro Numerorum
fxpíus recenfet:quod
ín
fuí
Mattheus
euangelii frontífpíciorquod & ídonei fcrí
ín
ptores texendís híftoríis ftudíofe obferuarunt.in
Philo Alexandrínus apud Grzcos ob fenfuum &
prímís
eloquii.
fimilítudínem Platone non ínferíor habítus:quod Oríge»
PP
Hn
3
AD IOANNEM BERTAV. PETRAGORI.
nes Adamantíus,qui fi Híeronymo ctedítur,tantum ín
diuinis fcripturís habuít fludii,vt etíam Hebream línguá
contta ztatís gentífay fuz naturam edífceret:quod Tulía^
Afrícanus:quod deníq; FHíeronymus ín epíftola ad
Euagríum,eorum fupercilíum convellens,quí Ivielchife2
nus
.
|
|
dech díuíniorís naturz fuiffe non de homínibus exíftimá»
dum cenfuerunt:tuus labor ab íís quí erudítíone & íudi^
cío valent non curíofus aut ínanísfed pus comprobabi^
tur.
T'um deníq; q Deíparz vírgínis prognatorü ab ouo
Qt eft Grxcorum paroemía )ftudíofis non íníucunda,ín^
cipiens fedulus ac emunctus índagator nonnulla obíter
fuper confanguinitatís & affinitatis nexu,vbí doctí parí^
ter &, indocti paffím offendunt, luculente enucleas : cum
ob relígíonem quam ín díuos fpíras aduerfum eos quí vo
ce
temulenta, víperea facrilega,beatíffima: Anna nuptíae
rum vota fecunda ac poftrema
denígrare & Cataphtyga
rum
herefim( cuius Hieronymus ín Apología aduerfus
Iouíníanum,& ín explanatione Symbolí ad Damafum
tneminít »rediuiuam reddere geflíunt,non mínus erudite
& flrennue decertans.. Quod fi nonnullí obtrectatores
ín te ímpudétíus ora foluere,8& quibus defudauít íngeníi
inore canum oblatrare non erubuetínt, norís, hanc ín^
doctorum confuetudínem qp impudentía verítas,& furor
conftantía putatur.afterudítorum procul ab íís fudícium
eft,quí emulorum obíectum crímen aut díluunt,aut mox
ín fuum authorem retorquent:vt quo alíos ínficere fata"
gunt,eodem confpurcentur luto.INam velutí quod mul»
toante
fuapte natura ímbíbit venenum vípera effundit:fic
homíni homo ille fpurcitías obíicit qui fpurca nouít:praze
ONUETUNEE
C
UE
TUTRMMA———ÁÁ
TEREPE
EPISTOLA
FoLXXX.
|
fcribente illa faluatoris fententía , ex abudantía cordis os
loquítur.& malus homo de malo thefauro profert: mala
Agnofcas ínfuper iuxta Tullíi teftimonium honeftius fore
vituperarí ab improbo d laudarí;aut certe tumultuofz ple
bís rumufculo turpía fectarí lucra. Non ígitur virulentas
blacteronum & malas obloquétíum línguas pertímefcas.
.
-
fi accufatíonis fuac haftas vibrarínt & totís aduerfum
te víribus íntorferínt,verítatís clypeo obtectus eorü acíes
illefus pextranfibis.Purgata fiquídem ac terfa & quafi ex
adytís & oraculo quodam deprompta tua fcripta finíftrze
fufpicionís vllá non admittunt maculam,tanto erudítíone
tríuiali przftantíora,quanto lacíníofis legís operibus: de^
cor euangelícus preftat,qua afterifcos feu obelos aut vít^
gulas & verua non fufferunt. INec míhi íngratum eft, qj
xogationí noflrz de Burdelíana familia, longifuy ftefmmma
tíbus refponderis: quam
feríem íta denarraftí,vt
magni íllí Burdelíe gentis pceres apud nos adhuc agere,
nec adhuc homínem exuíffe vídeantur.Pracfens
ítaqy opus
fectura
teexortum
eft
ín
lucem
apud
quod proxíma
tere hefitatíone nulla ducarís : tuí nomínis honeftamento
non fecus ac pofterítatis vtílitatínon medíocríter
profutu.
rus. Vale ín Chrífto,noflrí nonnund memor. Lutetíae Ex
florentíffimo mínorum cocnobío ad Calendas Decembr.
;
-
longam
'
emit
:
1529.
Li
cel
QUIAE
ie
A
a
iA
E
Shin
dui
Mu
dtgguat
d
MM
a
HS
um
nil dst
|^.
Iodocus
F-
|
Afcenfiusftudíofo
BadiusSalutem:
pioc; lectori
|
|
Ipro fua quífq vírílí & Minerua,
prog íngeníf captu ftrenuam reí
publíce nauaret operam, bene fe^
lícícerqs ageretur cum eadem. Si
j| quídem tunc aufpícato ad rempue
blícam gubernandá natí nó
ígna^
,
4|
|uía nec
Sardanapalíco torperent
ócío : nec ad calceos confuédos ab
ipfo Genío deftínatí,ad regnorum
gubernacula tam ímpudenti írrumperent audacía Nec
multurn huic abfimile,fi magnís componere mínora líce»
tet, de re líteraría iudícíferrem In qua fi pro íngenio ac
2
!
.
.
erudítíone quam quífq; artem maxíme norít, quáq: probif
fite dídícerít, d&taxat profiteretur , non
quot modo, ví»
deremus' monftruofos íngeníorum partus INunc etením
.
quítres aut quatuor ad fummá ín grammatíca regulas,
aut totídem in
fophíftíca gríphos aut ín rhetoríca colo»
eS, per fummos tenuerít capillos, geftít profeffionís fuae
,
cum.
nouas effutíre praceptíones,nouofclíbros.Q
ue
res
ad dífcentíum euerfionem tum ad eruditorum facturam
infignem & eleuatíonem nomínís ípforum facít qmaxíme.
,
Omnes ením edítíones nouz creduntur idcírco confimílís
monetze &
fuper eandem iucudem formate.Q
uá homínü
fnínus candidorum exíítímatíonem multum a vetítatís
aberrare tramíte,te docebít,fi e& plegerís lector ftudiofe,
hacc recens lucubratío D. Joannís Bertaudí
Petragorící a
Turrealbaín Ducatu Engolifmenfi alání veríufep iurís
&
C3EBBISTOLAS c ^6.
FoLxXXXIL
066r
profefforis fupra staté excellentís,nondü efti plene fepti
vígefimum ztatís tranfegit annum,& íam in ma
gnís & przclarís ac publícis mufzís longa iurium pro^
feffio,variiq? raptus,crebra ac ftrenue íngenít efufdé exer4
cítatíones eidem Bertaudum non folum commendant,ve
rum & mírabílem & cunctís amabilem efficiunt.
Qui li
cet iuuenis íngenuus & apprime eruditus duos tamen
fponte fua agnofcit dominos Chríftà & líteras, & vtrífqg
hanc nauauit operam Chrifto quídem, íd eft Chríftianzc
pietati, filiarum díuze Anna encomíum & horarium, &
quod míffale dícunt offícium luculentís typis & amplís.
chartís exaratum nulla fpe alíà, d.vt Chrífto etufqy
píentiffimz: tnatrí fanctifcy Chrifli materterís ac efus fane
Ctíffíma matris vterínís fororíbus tam píum augeret cul
tum, tamq relígíofum píís anímís commendaret. officii,
Líterís auem íd eft cultíorís líteraturz
& pracípue lega4
lis fapíentíz amatoribus , hxc tría de cognatione díui
Ioannis cum filiabus Annz & exeís nepotibus non mi»
nus
quidem pía, fed bonz eruditíonís longe pleníora;fup^
pedítauít volumína.In quibus quod ad cognatíonís,agna
tíonís & affinítatis pertíneret difcrímína aut fura,practer^
mifit nihil : multaq» parerga ad ínftítutum tamen appo
fitifTima adíunxít : vtpote qux: totam confanguínitatís
mum &
1
J
,
,
.
,
,
,
,
,
|
|
T"
"
|
,
concetnant arborem : qua nothotum feu baftardorum
fura & ad domum paternam admifTíonem declarent.Díui
praterea Daptiftz ac praeconís domínicí genealogiam, 8
parentum eius: vitam atqp obítum : vtríufq;ítem Ioannís
Baptiftz 4 Euangelifiz vírginalem caftítatem reli^
quamq; f anctímoníam
& przclaram vitz confummatío»
tam
E
E
,
RE
HE
eo
TES
RONCO
E
UL
LIGNO EIL
Eoo RETRO
il
a
IODOCI BADII ASCENSII
nem 8t cafitatis díuerfos gradus díuerfaqy przmía.Q
uín
índiti íti^
etíam tanti nominis (de oanne loquor )celítus
dictorum & ín legalí fapié4
terpretatíonemi&t eo nomíne
cuíus
:
tía infignium magnum secítat catalogum ratione
&
etiam Bartheli legum lucernz genus;erudítíonem ope
non ab szeinterferít Conflituít
ra ,íncídenter qaidem fed
illum oftendete nothos & naturali tfi toro
ením
.
per
,
líberalíter inftituantur) a vitz
procreatos (dummodo
Vt
& erudítíonis excellentía excludí míníme.
probítate
-
domínos ita
vero duos fponte fua (quod dix) agnofcit
albo aufpíces ac du^
totídem illorum vícaríos fibí ín hoc
fuas lícetad communem
ces delegítiquib? lucubratíones
dicat Pexcla^
vtilitatem edícas nomínatím nuncupat
Ducem & Epifcopum ac Parem
rum vídelícet Língonum
Chrifti do»
Francíz, domínum Claudíum a Longouíco
líteratorum ac
míni ín ea prouíncía deplenda vícatíum,&
luftxif^
bonorum omníum pra'fentíffímum przfidium.
ac Barcenfium
fimam praterea Gyueríenfium Príncípem
Chriftíaniffimi Francorum. Regis Francifci
,
&
.
Comítem, &
Ioannam Aurelíam,
rimi fororem naturalem, omínam
omnii vere no
Exuftiffimam líteratum literarorumq; ac
bilium Prefidem Sí ením ad íngenií eíus dexteritatem,
vítzc omnis cha»
fertmonís leporem, morum decentíam,&
illam decímam ac
rites feu gratías afpexeris , Mufarum
Horum autem
-Charítum quartam , metito cenfuerís
vt candi»
omníum lector candide, te commonítum volui ,
lectionem ac^
do & íncorrupto anímo ad horum operum
emi(Tione er^
cedas boníq; confulas , & fiquídín eorum
enim ng
satum offenderís , clementer ígnofcas Vereor
.
«
,
»
CESEN,
Fo.LXXXII.
EPISTOLA;
fubinde (vt lubrícus eft ertor^) cap.pro canone, aut con^
tra
politum deprehendas. Quemadmodü ipfe deprehendi
^
gB
canon.fuauiffime pro firmíffime de confecra. díftina. ííii,
Bertochínum pro Bertachíno. Item quí pro magíftrís ín»
ter libros, vbi congruit ínter líberos Qualía funtforfan
& alía erratula, que pretereo filentío qp
diligenté lectoré
parum aut níhil remorarí valeant,
.
«Habes ítaq; lector tría aurea fane opufcula ex domíni
Ioánis Bertaudi Petragoríci Turrífalbein Ducatu Engo»
,
!
La
|
lífmenfi alumní officina:Encomíum vídelicet tríum filíarà
díug Anne , Horaría & Miffale earundem offícíum: & de
cognatione díui- Io.Baptifte cum eifdem & earüdé liberis,
líbellos treís:que oia mprímebat Iodocus Badius A fcen^
fius íam fínem profpectans ad X.Calendas
s,
Decembas:
-
V enundantut hec tría emuneta fane & multá pía
D .Ioannís Bertaudí Petragorící Opufcula , ín
dibus lodocí Badíí vbíímpreffa funt , & a Gia»
leato a pratís ín magno apud Parrhífios palatio.
E
al
a
EA,
MEER
t, s
*
ud
E.
UR
Eu
x
x
e
e» ENCOMIVM «2
ctíum Maríarum cá earundé cultus defenfione aduerfus
& offícío canonico, ín quí»
Lutheranos«
Solenníq; miffa
defideres nihil,emíffum
opera & fnduftría
bus orinibus
Ioánjs Bertaudí Petragorící vtríufq furis lícentíati
Tur
sífqsalbeín ducatu Engolifméfi,alünisaufpiciis auguftif.
fime príncipis loanne Aurelíanenfis, Gyuerienfii domi
nz, ac Comítís du Barcq.
mal
um
[PELVRAS
BCESIANVM
Venundatur Iodoco Badío,& Galeoto a pratís»
pude
-
e
:
iu
Extractutn e regefto conclufionum facre
facultatís I heologicz,vníuer^.
fitatís Paríftenfis.
-
Nno domini millefimo quíngentefimo vícefimono»
no.Díe príma menfis Septembrís. congregata facul^
tate facrz theologíaapud fanctum Maturinum.poft míf^
'A.
X
£
fam eiufdem facultatís.
In prímis comparuit vír egrceíus
Magífter Ioannes Bertaudus ín.vtrog; íure lícentíatus,
Turrís alba fenefcallus. Quípropofuit fe cofcrípfitfe En^
comíum tríum Maríarum , cum earundem cultus defen»
fione aduerfus Lutheranos.&c.Q uodquídem opufculum
defiderabat
atte ímprefforía emíttere : modo hoc eí per^
mítteret pradícta facultas: addens q» ípfum fcríptum nó»
vt ipfum examínarent, communícauerat.
nullís
magiftrís
-
-
Ipfo autem egrefTo a confeffu magiftrorum noftrorum,&
audita relatíone duorum magíftrorum noftrorum quí hu^
íufmodtEncomíum perlegerant,et poft deliberationé
fuít
dí&um q» non impediebat facultas nec ímpedít quín libel»
lus huiufmodi ímprimatur. & vendítíoni exponatur : fed
permittit. Síc fignatum.
De mandato domíní de^
—
—
caníexordíuatíonefacte ^^
theclogía: facultatis.
^
L'Tauuel fcríba, & pri
mus
bídellus facultatís
theologíz. |
Lue
S
LA
IMS
Extaícr
des regiftres deDarlement ——
par le Roy au temps
par
la chambre
ordonnee
des vacations la requefte a elle prefetitee] par maí^
ftre Iehan Bertaud lícentíe en dtoict;. l'endant a ce quil
luy fuft permis faíre ímprímer certain petít líure ou traí^
cte par luy compofe traíctant des louenges des troís Ma»
VE
ries/intítule Encomium tríum Maríarum. Et defenfes a
ímprímeurs/de ne ímprímer
ou faíre ím^
prímer/ ne expofer en vente ledíct traícte íufques a trois
tous líbraíres et
ans/fur les peines entel cas requífes et accouftumees.Veu
auffile confentement et permífTion dela faculte de Theo^
logíe pour ce affemblee enleglífe des Mathuríus; en en^
fuynant lordonnance de la court. Et tout confidere] ladí^
cte chambrea permiís et permect audíct maíftre Iehan Ber
taud de faíre ímprímer ledíct traícteJet ícelluy expofer en
vente a prís raífonnable.Et faict defenfes a tous libraíres]
Ímprímeurs] et tous autres quil appartiendra: de ne ím»
rímer
ou faire ímprímer ne expofer en vente ledíct traí^
cte fufques a deux ans/ Sur peíne de confíícatíon defdíct3
liures et traícte3/et damende arbítraire. Faict en la chan
bre ordonnee par le Roy au temps des vacatíons/ le vn^
5iefme íour de Septébre:Lan mil cínq cés víngtneuf. Aínfi
aita.
figne. DuTillet.
2a
ti
a
ie
————
€
(—
isa
hs
a
ao de
ae
m
:
as
—
FOI.
EPISTOLA:
Reuetendoín Chrifto patrí et domino,domino Claudío
Longo víco Língonenfium przfulí ac ducí meritiffimo,
Paríq; Gallíará ílluftríffimo.Io. Bertaudus Petragoricus,
Turrís albe ín ducatu Engolífmenfzalünus. S.P. D.
——7 Emoríc datum eft, preful facerríme,
i| Crarfi filíü cii p zetaté iá fari poffet,
ll fuiffe ínfanté,ac mutüat dü ín patré
| hoftís
eladíá ftrictavideret:diduxif^
Ife os, eoq; impetuffpirítus, vitii nov
dáq; lingue rupiffe;planeg: & artícu
late fuílle locutü.Q
uod mihi pfecto
Ylicotíngeret fi língua aut debili effem
a
:
—
aut muta. Sümá erii tuá
máfuetudi^
né,inaudítá clemétía,mírificü In poteftate nó mediocri re^
rü cim modü:admirabílé,cág ín oés,beneficétíá:qs vel eli
guís cacítus poffet preterírec Hoc noie dígniffíme antíftes
te fta oés comendát vt ne vllo quídé laudís genere quod
fis inferior.Proide nullus aio aut fpe maiora vnd fufcipiet,
Equídé ex cibus.
quí no fibí tuí ímagíné proponédá
nil babeo qd
fortuna:
rebus d míhí vel natura cefTerüt,vel
cü tuí memoría poffit copararí. In meo népe cofpectu con
ftítuí,Scipiones, Metellos,Decíos,Catones, Curiofq; & Fa
brícíos:quorum ípfe vírtutes ià diu equaftí vel fupafti po;
tíus:vt vere íd poffit de te cocíni.Tuftítíe cultor,rigídi fer»
uator honeftí.In comune bonus,nullos furrepfit ín actus.
Cóftantís partéq; tulít fibí nata voluptas.Id eft caufe eccle
ficlumé precíput:cur tanq malorü fyrtes auerfarís nepha
riiquorüdá facerdotü gregé:quí rerüfortuítarü opulétía
fagínati;,ocíoq; ac fecuritate marcefcétes,S i ccenovo
redüdátis obrutí,velutq ínertes iar
luptuarig víte
wofuldq limo obducti funt;ne femé qdé fibi credítü red^
putet.
]:
|
-.
^
E
luxufqy
velut
2^»
a iii
|
l FIM
JOANNIS BERTAVDI.
750:
dát tanti beft,vt multiplici cüifoénore
afferát.Eov
fructà
vltra id no
|
:
fü métes voluptatá bláditíis títillate
feruntur
qd adeft:oía ad futi;ad cómuné vfum nihil coferunt.Haud
fecus acfi nemíui preterd fibí natí forét. vero fcití hui?
ait
decretí nó ígnarus cetera nata effe
Tu
homínü caufa,hofes
focíetatís
& cómunitatís fug,hoc potíffimü gaudes elogío
te
vníuerfis magis d tíbí natü effe-Propenfa ín cüctos tua
benígnítas nó paucis fane comune eft perfugíü. Mihiq: ín
prímis
ín qué nímíirü táta tua beneficía extitere:vt erega^
tím erüpétia fi fimul effarí molíar me pppemodii ftrangu^
Iéc:Níhilofecíus orationis decoro;battalogían plurímum
auerfante pfe adductus:qd vltro fufcepifti mei fludià vno
eodéq; modeftíorí facto paucís apería. Eterii cuíus fuít hu^
manítatís,cuíus erga me beneuolétíe,te ín ampliffimo nüc
pari Gallíará dignítatís locatü gradu mea caufa,quí tua
vníus gratía míferíarü calígíne fum erep?t,claríffimg Co
-snití du Barcq fupplícare vt e re mea illuftrífimá Nauar^
"e teginá cóuenirettEocírca quib? te laudibus celebrabo?
Quib?ftudíís profequar£Q ua deníq, coplectar obferuátía:
Que memoría,d vísíngenii,d magnítudo obfequiítáte be
nígnítati refpodere poterítcINulla hercule.Itag; cü gratías
ornate fatís agere nullomodo poffim:quátü poffü & ago
fpüs hos reget art?. Illud ite
& agái poltetü habeboq:
dá
zím a te cotédés ne defatigerís ct prudétíe numerís abfo^
lutíffíma príncipe du Barcq rurfus agere quatínus INauar
re regíná meo noíe denuo copellet.Id ípfum fiqü affequar
"hoc homíne tíbí magis obfequíofum cognofces nemíné.
Vale fanctiffime pful:& tuii clienté vt ccepifti dilíge. De
quo quotíes cogitabís totíes de maxímís tuis largítionib?
E.
1
— dl
s
S
$055
-
sil
didi
as
hg
unos
Dax
LLSAd cuba ssl
c
Gad
LLLI
al
Saicadcius cst
NE
——
:
UTEM
UU
EPIGRAMMATA:
TM——M——————
vu
we
pa
pod
——— FOU
necnó mirabili líberalítate,totíes de fingulari tua hutnani
cogitabis.Iterü valeE díuerforío noftro apud Parthi
fios ad quartü Calédas Octobris. M.D.X XIX.
tate
Eíufdem ad eundem.
EpIgratitum.Seu natura dedit longum tibí nomen ab vrbe
5.5
:
3
sur
-
Deductum,feu fors:hoc tíbí iure datum eft...
Sed neq; natura folum,neq; munere fortís
eucrkÁ
Illud habes:bona pars parta labore tuo eft.
Corpore tu longo es:tu longa es origíne patrum:
:
Illud natura.fortís ídoffícíum: —
Verum quíd tandem ftudíum tíbí fuge parauit£
Artem.& qua relíquos tü probítate prxís.
Hoc nomen longo(
nífallor )víuet ín /Euo
Seculalonga ferant te fuper aftra facis
Sí modo non dícas vítam quam fanguís 8 aer
Contínet:aft llam quam pía facta probant.
O gfelíces hoc longo prafule francí:
Quo duce Francííci;regía fumma poteft,
.
m
,
|
ME
E
.
.
Eíufdem ad eundetm Língonef.prefulem
Odtoftíchon.
:
Expulfz terrís aretes fpes vníca Claudi
Deprecor ínfirmo fis mihi prefidio
Quod furrepit humí,hoc tollat tua gratía corpuss
Te fine me INemefis femper ín ima trahet.
:
Euchís obfcuros & certo robore firmas.
Fírmatos fortís nulla procella quatit,
Clara alíí regum venerentur ftemmata;víco
Claudius a longo dux míhi folus erít,
*
—
.
WM
m
.
epp
od
dnte
b,
-l
x
"
cM
a tc EA
kae
sia Muta
ie
:
..— AdLingonenfes elufdem Exhortatío
Ingohesa longo foelíces prefule vico
Quo nulla fcelerí parte patefcit íter.
^
Claudíus eft vícus rectum quí promít vtríngs
aftra víam.
Seq; bonís facilem prebetín
.
Claudíus íncoctg generofo mentis honefto
Claudit ítet vítis,nefcít habere luem.
Mores areten terrís ftuduere morari:
Act ftudíum fecít prorfus ínane fcelus.
-
Claudíus antíquo depulfo errore parentum
Preftítit íntactum fe penetrale dec.
Dícítur hínc meríto longus cognomine vicus
Quando quod nequíit prendere mundus;habet.
Hioc vícoíncedestutuslingoatqgpbeatus: —
alma Themis,
u£ folum Pallas,quem colít
Eiufdem ad ínclytam heroida Ioannam
e
|
Kurelíam Gyuexienfiti príncípem Tatraftíchon.
&
:
L
N|
—
TObilíum Comítum prínceps;atqy ínclyta Regis
Francorum;Genío concilááte, foror:
. Sufcipe lgta.ttíum laudefqsprecefqp fororum:
tribus.
Progenítrís Chrifti quas eulít Anna
MET
:
EM
Masa s
UENUELU
LOO EAS
LE
NE
EPISTOLA
.
EFOV.
e» PRINCIPI AV^
domíng ac
guftiffimg Ioáne Aurelíanéfi. Gyueríenfiá
Francifci
Comiítí du barcq. fororí naturali
chríftía4
níffimí atq adeo illuftriffimi Francorum regís Ioan.
Bertaudus Petragorícus Turrís albe alünus,ín duca^
S. P. D.
tu Engolífmenfi cum omní obferuantía.
zwemmaNIER PLATONIS APO»
aiphthegmata,Ioána fingulare príci
dpi fcemínarü decus,hoc fane prae^.
lcipuü fertur:no alíterfcelices fore
tefpu.d fi prícípes haberét. philofo:
lIphátes : vtpote quos omnibus vi^
luedi (copos effe oporteat. Quod fi
M vt res habet)vfqiquaq: verá eft s
ASA Ciallíá regnorü feelícílimá auda
éter dícá.Inea fiquídé regii ftématis ílluftreís fcemínas ne
dü príncípes víros philofophátes reperías:no ílla quídé Iu
fcíofa ac paríter fupcílíofa fapíétía,in qua nó effe certí qcqr
el pfe Socrates predícauít.At ea que Chrífto authore fic
ín copédíá redacta eft:vt nulla actas,neuter fexus,nullá
ín.
docile.
nó
fit
mété
homís
adferat
mité,
modo
ípfi?
geníü
obfequété,ac tractabilé.Hoc autéfophíc genere
pre cxte
tís pollét quí fincerítate euágelíca menté imbuerüt:etíáfz
lMterará funt ímperítí:quí mores fuos inflexerüt ad regu^
là íll nobís a xpo tradítáqu&ex equo oés profeffí fumus
ín baptífmo:atq, adeo quí relígíonís amore flagrátes i dei
z?
optímí cultá totí íncübüt.Híc(
opinor Jagnofcís foclícíta
té tuájilluftríffima heroídá, hoc noie fummo rer opifie
,
:
Qd
ep
|
i
|
I
-
j
h
*
j
4
"
|
-—
5^
-—1—
PE
"ORAT
£
fs
snoss
A
h
vos
(0
:
(
S
4
F
à
f
US
T"
I
"
EE
cdualn
E
V
:
j
EA
í
m
HRS
M
:
"x
e
DEMEURE
d
UEMPEET
IOAN.
BERTAVDI
—
ci gratías agis,q ea morü es fanctimóía vt preter religío^
i te velut e fpecula fi
nis ac píetatís exéplar nihil
gnü de? extulít falutí futurü omníb?.Quicquíd-t.ín prín
cófpexít popul?;lubens ímítatur.FacefTant ígítur
habeare
m
|
cípibus
quí natalíü fiplédorí admíxtas opes ex díametro aduerfari
píetatís ftudío fabulatur:quü bene natís fere docilíus fit ín
eníü & ín religionis habítü propéfius. Porro ad píetatis
offícía inftructíor eft nemo d qui authorítate fortunis,di^
gnítate;ceterís antecellít.Fec profecto velut charítatís ín
fttumétamaxímísquibufq; de?elargítur:vt quo alti?emer
fere, hoc latíus pateat offícíi benignitas. In te ílluftrífTima
prínceps cuncta elucefcunt. In d ením multos ( díi boni)
ad de
tua patet beneficétía « Quo ín genere hoc propius
accedís:quo ín conferédís dotíbus.perfonarum refpectá il
-
,
le mín? habet, íta tu nulla fortunarum ratíoe habíta cum
orfiib? apís benígniffime.Quare quod íngenií lumé.qug
dícédi autfcribédi,vís,que.copía non dícam exornare fed
enarrare tuas dotes poterítcPudicítie,modeftíe,fobríetatís
benefícétíe dona habes. Eocírca liberum víqiquagiab ob^
trectatorü oculís tu& nomé,publíca nedü príuata loca ce^
perüt perfonare:vt ci Iudíth cómüe tíbí videatur myftíca
eft quifg qui locutus fit de
hoc
facre
fcrípture
*
-
rapit
illa verbü malá. Ortes medíuffidius ín admíratíoné
a
maledicorum
eft
táta beatítudo(.quádo quídé quíd tutü
línguís?")hocvix affequitur eximía coftafqy víte integ rítas
Soleo fepe ante oculos ponere lelíari, Cornelíarum,atqy
c.
P.
adeo Aurelíarü a laudato nemíne no laudatas vírtutes:eas
tamé cá tuís cóferre nobílís cufufdá ímpudétie foret inihi.
INímírü(ne plura díc&') íta víderís Iudith fincereníta»
vt
mores
alteri fit fferéda fim du
attéperaffe
té tuos
—
elogíü.INo
€
Ó
as
1.
aL
aime:
RE:
reu
ad
vta
NE
.
..
|
EPISTOLA
-
OP
FOVNL
bitaturus:fi me veftrorüfeculorü diftátíafalleret Singufa
prínceps per^
rís ille vírtatá tuarü fplédor
Auguftiffima
excufa
Maríarü
fecít vt meo prímá ftudio
tríum
encomía
tíbí nücupé.INÉpe vt me píetas edende ín vulg? eará mif»
fc,& officii canonící que hís annís Lutheranorá herefis pe
ín mété eadé ín paucorü
ne oblíterarat comone
vétuta man?/ ní auguftum alíquod nomé pferrét exeütía
in publícü.Mihí vero hoc anímo agítanti vna omníum es
oblata cui? fanctímoníc fanctíffímü opus dedícaré.At ob
díuia huíufmodí haud temere
latrabít ímpietatís
mulíeríb? cffe dícáda.Quid nocDíuus náq; Híeronym?,
fecit,venit
ri
Fi
affertor
.
Ambrofius,& Auguftín?,no díco opufcula foemínís nücu
|
|
.
patüt:fed íuftís voluminibus egerunt cíi víduís,vírgínib9
etconíugatis,haud fane de anilib? trícis,fed díuinarü líte«
rarüenarratíone.Par eft ítaqp tíbí prefertím ín qua nil mu»
liebre,níl n6 mafculü deprehédas pter fex & formá:íftec
chríftiparg vírgínís fororüc ef?facrarí encomía; Quae vt
aufpíciis ín vulgus edí:quefo
-accípías comiter.finafq;
tuís
ímpenfius. Extrema línea fuerít míhí ín prímís neceffaría
apd fereniffimá Nauarrre regíná tug opís ímploratío.Ad
quá me hercule ne. regredí verear hortatur díuína prope^
mod tua ín me báficía Eft nág generofi anímí cui multà
debeas eídem plurímum velle debere. Proinde ílluftrífTi^
ma
prínceps eníxiffimea te contendo ne tuo clíentí ín
hacre defis.Cuí táto adinínículo potes:vt preterea ní.
híl fit requirendum.R.ecordare precor recordare tuam íl^
lam beneficentíam vnde mirificos gloríc fructus fam diu
percepiftí:3t magis amagifqg ín dies percípis:id ípfá fi m^
petrato tua ínnumerabilía ín me vn& merita acceffuris
effe
.
ad
.—
-..
—
.
|
|
^
—
. IOAN. BERTAVDI.
tux gratie cumulum,
non díffído , optatíffímum nobís
Kag fiet: vt relíquum mese vítz tempus ( non díco refe^
gendx:quís enim refetret 4 ) at commemorandz gratíz
ínmetug totum ímpendam. ^ Vale.
T
Sis
y
*
.
ENCOMIVM
.
:
JFOJVIL
ENCOMIVM TRIVM MARIARVM IOANe*
nís Bertaudí Petragoríci;furíum Lícentíati,cum earun^
dem cultusdefenfioneínLutheranos.
|^.
—
CCIPITE GLADIVM SPIRI»
culfancti,quod eft verbum Deí.Pau
JA
2 I? ad Ephe.quínto.c.Ín quo fpírauít
|
7:544 omnía iura.eccle.íii.c.díxit ením &
Và facta funt. Pfalmo. xxxii. Et ín quo
debet fundamentum fierí.c.cü Paue
,
£|
i
ML
[nns
Sy
TNI
lus.í.q.í.c. Non líceat.xxvi.q.v.facít
Xjitex-in auté.quando oporteat epifco»
aei iamen!
pos.
ín prín.&
ín auté. de atmís. ín
prín-Et quoníam non fumus paruulí fluctuantes & círcü^
ferentes nos omní vento doctrine,ad ephe.íiíi.c. Sed reue
ta íd quod boní
confulendum eft,affumentes a deo cuíus
multz funt operatíones .i. q.. c-multz. EAMOBREM
ego Io-Bertaudus Petragorícus Turrís albe alünus,duca^
tus engolífmenfis vtríufgycenfurz lícentíatus indignus
,
Ímpulfu quotumdá íncítatus cum eíufdem fpírítus gra
tía,quiquídem fpiritus nos omnem veritatem docet, Ioan,
,
xiii.
fororumq;eíus Maríz Iacobí
Chriftiparz
virginis
ac
encomíum
Salomz
edere,míffamq; offícíum canonícü
ac
earum,
,
vt
magis vulgo.pro communí omníum vtilítate
palam effet typís tradere níxus fum. Qua míhí,vtconti»
hue dírectríces &artus meí fpes precípua prefunt,neq; mí^
hí affertorum ímpíetatís & nequitiae
língua repugnans,
detrahet
quicd
Quandoquídem authore. Valerío.líb.i.
,
.
,
hifto.c.fiti. Flumana confilía caftígantur vbí fe cceleftí?
bus praferunt.& vt verbís D. Híeronymí vtar,ín prolo.
,
:
IOANNIS BERTAVDI
-
É(dra;nunquam meum,Chrifto tuuante,filebít eloquíum:
'etíam przcifa língua,balbutiet:
legant quí volunt.quí no
línt:obíiciant : euentilent apíces,líteras calumniíentur,ma
'gís veftra carítate prouocabor ad ftudíum,quám illorum
detractatíone & odío deterrebor.Et ídem ín eodem.Pre^
fua
repu»
"mítto
q; detractores
fpe contrafe,confcíentía
Imítabor
lacerant
que occulte legunt
gnante, publíce
dicit.Ab xemu»
Felínü.ín procemío decretalíti,cü
vero,vbi
lís pro eorum vigilanti offícío carpi,ifta contígetit me^
mores erimus eíus quod pulchre Martíalís ínquít ,Ecce
no
fubet quídamnoftra
pallet;ftupet,ofTitat;odít.FHoc volo,nüc fla
bís carmína
placét.Pernícíei itaqznimiü,nimitig:
noftram
ínuexerunt, nefcio quo fpírítu af^
ín
rem
'eítií,
flatí furíbüdi alíquot, quí chriftíaniffimum atqj receptum
facrofanctz ecclefiz dogma omnem deníg; legis euan»
elícae auctorítatem líbertatís pretextu moliuntur euerte^
$e. Iam profecto ín exemplum, in quod vítía proficiunt;
culpa pernotuít:atq; adeó feculum magís magifqy ín díes
ín deteríora pellítur
, & ímítatríx eft natura vítiorum.c.
,
.
,
,
|
,
-
tex.in.c.omnis atas, ibi
proclíuus,in príncípío.ii.q.iii.S
ín.c.ex funt.xxíit. q. iii. facít
archidí,
xíi. q.í.accedat,text.
quod notat idem Archídian.in.c.totam,de peeníten.diftin
é&ío.iiifpecu.in títu.de aduoca.$-vií,verfic.[tem exceptío,
de excepti.
& replíca cá fimili.vtVndetotanímo meo, indi;
gregatím erumpentes ge^
nandi caufz obrepferunt
tamen afcifcít locum
Prímum
non
mítus differre
poffím
,
.
ab exitíalí
ortus, prope díxerím a»
quorundam ímpíetate
bomínes verius
nímí
mei furor ; q» fceleratí
ra
WLGSN
S.
E
T
€
€
—
last
nuncuparím
S
—LLá——
Sr
ípfa fcele
(
)plerííg;etíam ín fraudem tractis,non pu;
ul
DANI
ac
t.
-
EPISTOLA...
Fo VIL
improbitati fug fatís effe índulti;nifi cocleftís quo^
S; ducís fororü nomínafempíterna delerent oblíuíoneDor
ró quídá inter prímos fceleratus,quí Lutheranam ín fe fa^
tarunt
íés herefim,cotra orthodoxe rítus ecclefie comuné de An
filíabuíq eius fententía incofulte ac íntépeftiue me no^
nund Lutetig affatus eft : verba cuíus temeraría confulto
fubticeo. O impudentíá, nequítía, ímpíetaté non ferenda;
quo nímbo,quib?procellís verborü ímpia talíü capíta ob^
ruí merent?At quíd verborüi nimbos procellafq; comemo
ro quín flámas potíus,quíbus fané farine iftius vulpeculas
lutheranofq; obruí íamdíu
difcerpí má
fere atq; dilaníarí. Peruereor ,ne grauíor alíqs zei
cafus ab hac ipfa manet camarína: etením fubínde cómo»
uef ,Sed hoc ígnofcat de?optím?.Ienofcát claríffíma coe»
li lumína tres
culpá auerfantíb?,Svulgo,
^
na
|
|
|
|
|
|
l
l.
oportebat,aut vncís
gallica
:
di
.
|
Maríc:& nobís
qué ímpíorü error infraudé craxít:eog, facíli?,quo myfti»
ce eruditíóís fit magís fmperítus. Meo qdé iure affeuero,
lapfurá nund fuiffe , fi facras líteras paululii modo, hebe4
tíoris íngeníi ac dementís ílle ímbibifet:quandoquídé nil
planíus;nil notíus,nil deníg; magis perfpicuü veftíbulum
etíam theologíz víxdum íngreflís, d ex tríbus vírís Ioa»
chín,Cleopha,&Saloma B.Anná fingulas filías fufcepiffe.
Ex prímo quídé íntemeratam faluatorís matré Maríam s
ex fecundo, Maríam Cleophe ex tertío, Mariam Salome.
Enimuero beatíffíma Annz cuíus feftum hodie celebra«
I
?
:
I
l
—
:
|
,
mus , przfatas Marías Cleophe & Salome filías fuiffe .
& vcerínas Deí genítrícís forores.fatís fuperq; auctorítae-
teecclefiz copertü eft: que quidem ecclefia, mater noftra.
«sfideli,dicítnr.Cardínaín clemenzide fumma tríníra.&.-
:
di
I
IOANNIS BERTAVDI
-
fide catho.in.i.colum.infine.S tex.c.a recta.xxiiii.q.f.atqy
communis oninium fidelium collectío profítetur.INifi er^
goquís fidei folídítatem tenuerít,díuinam prefentíam
nó
eadem caufa,qux
folafupra
agnofcet,dícít tex.ín.c.quía
ex
ftione. O d abfurdum effet folidítatem deuotíonís eccle»
fiz auferre,
qux reueta cunctís fidelibus relígionem fuam
profitentíbus plenam peccatorum remiffionem prxbet,
vt fciteínquít, B. Thomas Aquínas. íí. fecundz.q.cxcvíi.
artí.iíí.quía ílle actus excedít omnía opera vírtutís.c.fcríp»
ture,de voto.glo.no.ín clementí.i.de relíquíís,& vener.fan
éto. verfi. feipfum. Quí ígitur moliuntur obeffe voto ec^
cum Paules. de
clefia:
deí videant, d fibi tímere debeant,
quo domíní voce dictum erat,vas electionis erit míhi ífte,
dícat fe non dignum vocarí apoftolum quía perfecutus
eft ecclefiam Def. Enimuero vt palàm fit qui ecclefiam
Dei perfequí dícantur.accedat optímus tex.ín.c.clericís
laícos de ímmunítate eccle.li.vi.vbí dicitur Clerícís laícos
ínfeftos oppído tradít antíquitas,quod & prafentíum ex^
perímenta temporum manifefte declarant : dum fuis fini
bus non contentí nituntur ínvetitü & ad íllícíta frena re^
Iaxant, nec prudenter attendunt q fit eís in clerícos eccle^
fiaftícafve perfonas ínterdicta poteftas Porro figmento
demonís malígni 8; commento agunt quí argutis &
qualíbufcung: ratiunculís communem ecclefix de An^
nafilíabufq eius fententiam anhelant euettere In hono^
rem autem ipfarum Maríz Cleophe & Salomz fanctará
fororum Maríe matrís Domíni & díuz Anne filíarum
paffím & ín varíís regíonibus facella plura dedícata nof^
cuntur. Atquí Chriftí vníuerfalis ecclefia ín fidefeu ín his
,
,
,
,
.
,
.
,
e
mL
A
,
(
——
D
.
«
FeIX.
U/BNCOMIVM.
fentit artícalís aberrare non valeat;neg; profectoín
filiabufq: eius quotídiana
vítz: vfu cóprendit,
íntelligentía communi prouulgatog; ea
fpfe Chriftus pro orauít,vt non de^
atq; approbat:quía
ficeret fides eíus.c.a tecta.xxíiíi.quarft-príma. 8 coformi/
día Anna
ex fai príncípío de
-
hís q
'
,
fudícit ecclefiz attendítur cum cóformitate fudicíí def.
vt eccle.beneficía.extra Panor.in.c.
per texi.c.vt noftrum
fum
a nobís,de fenten.excommuníca.Felí.ín cap.vníco,de
ín capit.venerabilí,de teftíb?,
ma trínitate & fide catho.8t
fidelibus ecclefia: fi^
extra.opetzprecià eft. Igít decorü eftfcilícet
beatíffimam
líís cum matre píe & deucte fentíre,
Annam Chríftí Iefu domíní noftrí auíam tres filías ex
habuíffe. Maríam matrem domíni, Maríam
tribus
tas
2
|
|
|
——
3
,
:
vírís
fequens,
Cleopha: & Matíam Salomz : quarum míffa
Romanz
folum
offícíum
rítu
'ecclefiz
canonícumqy
non
ex prímís
& obferuantía, fed príus etíá híerofolymítanz
nó mínus
poft Chríftí paffionem téporibus complectunt,colít
&; ho^
earü obítus d vítas & memorías quas ecclefia
,
,
norat: INec debent orthodoxa
ecclefiz: colánís velle auellí & errare, fed fapere-facít.glo.
ín verbo, docuít.ín fíne.ín cap.vníco, de fumma trínitate,
& fide catholíca líb. ví. & íbí Philipp. Franc.Innocen.8&
ad hoc poderat tex.ín ofí.xi.q.i.glomag. ín
i
!
|
Domínícus,q
prí. de tempori. ordínandis;in antí. Poftremo nemínem
c;
latet,quátafit doctorum patrumq noftrorum, díuini,Po^
tífici ac Cx farei furís auctorítas. Ipfi nangj,quod & nos
3
|
M
,
.
|.
li
li
fideí fectatores à talíbus
duxímus,Ipfi ínquá
de beatís díuz: Aunz filíabus céfendá
díuini furís exímit profeffores numero fuper.
potiffimum
Inter quos.
fexagenatio íta dícunt, przdícant,arbítrantur.
—
É
;
IOANNIS BERTAVDI
di-Hietony.Augufti.
Thomas Aquí.Sco.Bonauen.Hugo
cardí.INícol.de Líra,A lexand.de ales,R íchard.
Hugo.de
fancto Victore, Bernardus.Gabríel.Io.Gerfon.Greg. Am
bro.& Petrus Lombardus,& alíí complures etíam mifcel
laneí fcríptores.ínter quos. Antoníus Sabellícus. Iacobus
Bergomenfis famofiffimus hiftoríogra. & Anton. Fortu.
& ínfignís furís vtriufq; doctor Io. Dertachí. de firmo ín
fuo ampliíffimo repertorío,ín tertía parte.ín verbo María
col. míhí quarta vbí quod
communis ecclefia vere prcfi^
tetur,approbat,vídelicet vírginem Maríam matrem fuiffe
Chrifti dei. per text. quem ípfe alleg.ín cle. fi.ín $4.
prí. de
poenis,€ ínextrauaganti fextí.iífi.eraue nímís,fub títu.dereliquiis 8. venerat. fanctor. fubdit Maríam Cleopha: &
Maríam Salomz: fic ab earum patribus
appellatas beate
Annz filías fuilTe & vterínas Deíparz.
vírgínís forores
omnes fere tradunt
chríftíaní fcríptores;tang íd facrís eua
,
'
,
gelíorum textibus,omní ex parte confonum exí ftat.Quam
conclufionem dícít ponere quondam patrem anímorum,
Cvt Quíntilíanus cenfet) quía Praceptorem meum ín col
legío Montís acutí,do. Natalem Bedam, quem & meríto
vocat
theologum excellentíffimum. I dq conclufionís te^
nuíffe vt dícit ín fuo líbro elaboratíffíme
compilato qui
Ínfcríbítur
,
apología pro filíabus beata: Annz.. Vnde gau
díum íncredibile mihí profluxít cum me Bertachínus no«.
uiíTimis diebus foeturam
pra:dictam praceptorís mei ín4
míhí
&
opínatam
ignotam docuít. Vnde conclufionem
prafatamfuperíus affumpli. Sola hercule ílla fanctorum
exímía authoritas & doctorum fententía fufficeret
emníum Lutheranorü oblatrantíii
contra
morfus.Quícquíd pete
imm
|
FNCOMIVM
^
ReX,
peram ab hís aduetfus beate Anne filías offendatur. Nagy
in tudcando & confulendo a cómuní opinione doctorum
nund eft recedendum:ín quíbufcunq; negocíís,etíá fídeí:vt
híc, Adduco glo.folé.& magiíftrá ín.c.fi.de pe-dift.í. Inno»
cé.Ín.c.ne innítarís de coftí.ín
antíq.Panor.ín.c. Prudécía.
deoffí.dele-Panor.ín.c.nouímus.de verb.fig. Panor.ín.c.it.
de cog.fpí.Panor.ín.c.tua nos.devfu extra.Paulo de caftro,
-
nfup lurís ciuilis modernorá excellétíffímo placuít ín.l.ft.
C. de poena íudi.quí male íudí.Qs» ín íudícádo et cofulédo
opínioni magís comuni faue£.Itag, tenéda venít vt híc áte
eii p Dar. & Bal,Lícet ípfe eos nó alleget.Et eos
fequí£ dás
Alexáder de Imol.At illa magís cómunís opínío dícíf
que
doctorü
authorítate
firmatur.
Ace
pfectoC
vt hcc)pluríü
cedat tex ín.l í.verfi.fane crebríor.vbí not. Bar.ff.de offi.q.
& confimilibus. ING ab re ínfup mírabílís textus
pagani
Iurífcofulci Papíníani ínquít ín.l.funt pfonc.ín.fi.ff.de reli,
& fumpt.fu.fummá effe ratíoné quz
pro relígíone facit. Símilís tex.ín.c.fi.extra de re iudíca. lafon de mayno, qui
ad hoc plura adduxít ín Aut.fi qua mulier
colum.mihí
ít,
C..de facrofanctis eccle-Quíd ígitur pertínaci contra eccle
fix rítum de díua Anna filíabufg; eíus & nepotíbus mo^
líendum eft: vt eundem euertat & deuotíonem
populí
fanctorumq veneratíonem ímmínuat. eo íam ordínata ab
,
ecclefia & recepta fub Natalem domínícum reformet,quo
duas ex tribus filias beatiffíme Annz tollat? Videat díf2
fuafor ílle & infidelis. verífimíle non effe ecclefiam tan^
to
tépore erraffe. Neq; id dei nutu cautí& omníno temerí
tatís & pfumptíóis vnü effe mortalíü i votís niic oppofità
habere,& eá opíníoné no amplecti quà pluríb? e£ firinatá
b íi
:
:
;
IOANNIS BERTAVDL
^.
nume
et melioribus authoritatbus;preftantibus pondere
e(t. Non fecus communé confuetudi
10 8 menfura palam
atteftatur.ín autenti.
mem & obferuantíá Bal.líquido
díctum
nifi rogatí.in. v.col. C.ad trebel.Coníícío fapíentís
ftultus verba prudentie «nifi ea
quá
P
d
ME
T
Prouerb.xvít.Non recípít
fuo. INá cum ín hís que ec^
díxeris que vetfantur ín corde eíus
de fa
pars probat;aut.
clefia fentít articulis agítur,vel
corte^
in
lute anímg 8 vítiis horrendís :tunc difpofitíone
ídemtítate potíffimü op?
(koría 8 odíofa vt heceft:ratíoís
effet.
A nto.& Panor.ín.c.ex tenore.qui fil fint legí.Panor.
fen.
E
ín.c. quefiuít de dínor.Anto.ín.c.ad
excom. Gemíníanus
emínentía.ín
fi.de
ín.c.pro humaní.$.í.ín.f.col.de
homi
aduer.ven.ín
vtrum ífta autentíca. Ludouí^
cí.ín.vi.Bar.ín auten.facramenta puberá.C.fi
penul.col.ín fiín ver-quero
có
cus Ro.ín.Lfequítur
Sfi vía.ff.de vfáca.Imola.ín.c.cum
vbí tracta
:
fure íu-Et facít:quoníá
"hngatínxxviicharta.de
extenfio etiá iu
tur defauore ecclefie & anímarü debet fierí
elec.ín.ví.Et ín
—
D^
rís penalís vtnot.glo-ín.c.fciant cuncti.de
.
:
fiin fLextra.eo.tít. Panor.ín confilío.exlit.n.if.volu-fnci^
Antonium.At contra co^
píente queftíóe mouéda.ínter
cor
munébeatgannefilíarum cultum ratíoné difpofitíonis
Lutherano díffuafori
rectoríg 8 odíofg emíttere effet ipfi
ín
querere et aquá
procací & petulantiffímo nodum firpo
nihil rationís prorfus pe^
e pumíce
ín medium afferre valet.
c
ín
..
|
:
:
.
P
|
poftularequádoquídé
-
nítufcj exemplí ac authorítatís
hallucínat.
i
Ní(proh dolor)vbi pd temere & gnomíníofe
& tertías nuptías ínfa
promeret beatá anná per fecundas
accedere
mic notá íncurriffe, et ad íllas no nífiíntépeftíte
valuíffe. Auribus noftrís voxílla mea fententía íncrebuit
Eum
m
PEE
UU
-
—-————"Ü —M—Ó——Ó
JENCOMIVM
|
.
FOXL
cuius foni
ad amuffím fuggillát omnes &íutiü fcriptores
Augu.autho
quorum eruditíóe no folum, verum Paulo
fanctionis
e
alíís
euágelice:vi^
regíone
^iribus & copluríbus
vult
cuí
mulíerí
facultas nubédí laxatur Prí^
mortuo
.fo
textus ín.c.fuper;et ín.c.cái
ie ad Corínth.víi.ca. Símilís
fecundum apoftolü.de fecundís nupt.extra.INá víro more
tuo,authore apoftolo;foluta eft a lege vítí, Ecín domino
verba cite retulít Iaco.de
nubere poteft cuí voluerit.
bello
fiquídé.col.fíii.ín auten.de nupt.col.
vbi de^
Íii.Quí ad hoc allegat
'eftifed ín.q.ifi.quí nihil facítsverum vt autumo in medium
afferre volebat ís bonus pater textüi ín.c.ficut alteri? vxor.
Fiec
.
vífu.fii.s- prime
»
|
tex.ín.cengelcrudà íí.q.ííí.
de^
ví.
q.i. Cuíus verba-hec illo víuente íllí allígata eftzeo eft
fancto foluta eft:et cuí voluerít nubat tátum in díio.Id
& Sa^
regulariter homíni fue profeffióís vt erát Cleophastex.ín.cs
lomas díuz Annefecüdus St tertíus maríti.iuxta
Ioachín obí»
caue vel.xxvííí.q
Quibufquídé
tü feríatina 8: fuccefTiuo tépore btiffima chríftí Iefu auía
cóíungí nó folum fure diuino honefte & cítra turpítudinís
fa
fufpítioné valuít:verá etíá fure cíuilí.quod fane nubédí
cultaté mulíeríbus fexagenaríis nó folum,verü ín decrepi
tex folen.ín.Lfancím?
ta etate cóftítutis prebuít.A
C.de nup.Quís fane mentis Ínficiabit íd cíuilís turis autho
ritatís matri matrís dei tríbus vírís nubendí facultatem
cóceffiffe cítra( cotra lutheranos )turpítudínis & ínfamíg
not Qd dt fcadalofe ab ipfis Lutheranis affert fit íudí
cent orthodoxí fideles:cum reuera btá Anna nutuí caeleftt
i.
marítís poft
|
|
rot
—
T
E
|
M
porq
|
|
dduco
|
a
c
& díuíne dífpofitioi obediés,beatos Ieachi,Cleophá & Sa
lomá ín marítos accepít.Quandoquídem tante prolís focé
i
:
D
A
SaupnlE op
05
Uo
D
MN
1.
LE
Men
E
ME
o
RU
|
J—
.
e
IOANNIS BERTAVDI
|
cundítas inde fecuta manifefte prodit/quz licet vulgo fa»
ín
tís cópertafitrnferíus tamen propríis termínis quibus
ín catalogo fanctorum coftat,fubíicítur:nó minus tamen
inferíus noftrís carmínibus cótexta fubfequetur. Nos plu
rimum admiramur eos tríum maríarum cultus afferta^
tores
prefatá conclufioné fceleratá & críminofam afferere
fcilícet beatà Anná no valuíffe ad fecunda vota tranfilíre/:
nífi turpíter et cum ínfamíe nota.INos vero fandiífTímam
anná íuíle,honefte.& fine labe & íuríü authoritate ad fecá
tertías accedere valuiffe ducím?& profitemur.Et li
das
cet
fupra compertum fit:noftrá tamé & communé fancta
matrís ecclefie opínioné furíi fulcímento latíus cóproba^
bo.Poftremo lícet píe credamus beatá Anná poft luctum
fecundo & tertío nupfifTe:at ante luctum ad fecunda vota
&L ad pluríma conuolareíure & ímpune valuít.per tex.ro»
tundum.ín.c.fi.de fecun.nup.extra.Cuíus verba ad confu»
tandum & obturandü aures penítus obtrectatorum hzc
&
E
1
3E
I
f
|
..
CHE
F
..
e.
fequuntur.
Curh fecundüapoftolü mulíer mortuo víro fuo
ab eíus fit lege foluta & nubendí cuí vult tantü ín dáo li^
berá habeat facultaté:nó debet legalís ínfamíe fuftínere ía
éturá,Quz lícet poft vírí obítum ínfra tempus luctus fci»
lícet vníus anní fpatium nubat:cócefTa fibi tamé ab apo^
ftolo vtitur poteítate,cum ín hís prefertím feculares leges
nó dedignetur facros canones ímítari. Híc auté glo.dícit,
nec debet dící ínfamís i foro cíuíliex
quo per ecclefiá & lí»
cétíá apoftolí remí(Ta eft.alle.ín ar.c-per venerabilé.quí fi
líífint legí.ín au.&.$.hínccollígit.íi.q.iii.facít quodno.per
Io.And.ín.c.ftatutum.íí.de here.li.ví.In nouella.L.hanc pre
fatam opíníoné líquído fitmat pluribus rationíb? /fubtilis
.
-
"
ENCOMIVM
.
..
FeXIL
Bald.quí pauca ín furibus noftrís ípnorauit ín.l.decreto.
.. Gn quib.cau.infa.írrog.INà vt preclare ínquít no poteft
Aus ciuile círca matrímontü imponere peená.Cotra apfim.
quoníá nó pertínet matrimoni ad íus fori fecularís. Ergo
nec
pcena.Cuí.n.nó copetit princípale cópetít acceffov
xí nec paena.Hoc probat
nó
targumétü per tex ín.l.Se(?8C
Augeríus ad.] falcí.ff.not.ídé Bal.in.l.deo nobís.C.de epi.
et
cle.Angelus are.ín.l.fed fi quíd ín edifícía.$.fed fi vefti^
métorum.ff.de vfuf.INec folum ínfuper credendi eft bea4
-
táanná ín mulíerü genere no teneri ínfamía fi Íntra tem^
pora luctus ad fecundas & tertías nuptias couolaffet ve^
nec alíis poenís que mulíerib? intra tépora luctus íre
:
rum
rogarí víderétur:que contínentur.C.de fecundís nup.in.l.
ket.ií. íntrepíde not.lucerna íurís Bar.ín.d.l.í.er.íi.fupra
vt
.
.
-
eodé título.Porro docet notabiliter Innocentíus.ín.d.c.cá
fecundá apoftol&.extra.de fecun.nup. Qz poene ímpofitze
nubentibus intra tempora
funt mete péene:eo oés
penas alegíbus propter hoc ínflíctas tollí ficutínfamia.
Obíicíet alíquís poenas tamé no tollí quas fecido nubé
tíb? tradít tex.in.l.hec edíctali.8& ín.l.feemíng.& ín.l.vltí.
C.fupra.eo.tit.Et de quibus tex.de iure canoníco.ín.c.cum
conftet extra.de píenoríb?.Et eft tex.ín.$.quía vero hacte4
n?in aut.de nup.col.fííi.Dícá cü eodé ínnocétio talé merá
poená no effe
liberorü prouifto dícítur.Et ideo per ca^
luctus
€,
.
imo,
hec pcena
no tollítur.not.Bal.ín.l.cá oportet ín.$.ft.
ín.fi.C.de bonís que líb.Felínus ín.c.ecclefía fancte marie.
nones
col.xv.ín prín.de confli.extra.
Adde Iacobum de bello vífu
íÍn.-S.príme fiquídem.auten-de nup. col.iíí.dícít tamen pa^
nor.ind.cap.fínaextra de nuptí, Qz fiaudacia eí conce?
:
b ii
TUNES
TEUER
TE
IOANNIS: BERTAVDI
poenas
etíam
no deberet incurrere- Pri^
deretur teneret cótra cómuné opinioné. Q7
ínfiíctas fauore liberorá,mulfer
d
effecaufa ímpediédi matrimo
ino qa fauor filíorá nó debet
ní a deo cócefTum.Ité ex defectu poteftatís conftítuentis.
Ínterdícédi
-
-
matrímo
Imperator ením non habet poteftate
índi^
tollatur
níum ad tépus,vel apponédí poená per quà
cótra có^
tecte libera facultas cotrahédi.Et hanc opíníoné
fanctz María. col.v.
muné tenet etíá Panor.in. c. ecclefia
Philippus De^
decóft.extra.Cuí proculdubío fuffragatur
hác cótrariá dícit effe ve».
cíus ín.xvíi.col.
Atq; opíníonem
adducít primo tex.n.d.c.
riorem ín puncto íurís. Pro qua
& Quádoquídem milierí dat líberá nubendi facul.fine pce
effet volá
na.Ná fi alíqua effet poena & deberet punírí:nó fure ca
verb.ob.De
tas líbera.per texán.ltítía.ín prín
ff.de
nóbís expofuít extra
no.eft fimilís tex.in.c.gemma mulier
de fpó.8& matrí.Que compertíus examinata a doctoribus
Alías fec?
fubitelligunt extátíbus filíís prímí matrimonii.
IN6 abfurde
Ita Alexá.de Imo.ín cófilío.lxíii.in fcdo volu.
dícebat domínus Bertachinus ín fecüda parte fuí reperto»
tii ín verbo nubere col.fifí.q» nubere eft vírgínitati proxi
inü. Et melíus d ín víduitate manere per tex iS.optímt.in
auté de nó elígendo fecüido nabentes mulíeresscol,f.Nam
nübere eft honor.per tex.ín.l. mulier. cii proponerent-ff.
có»
ad Trebel.Not.bar.ín.Ltítío centá.$. Títío. geneto.de
dí.& demonft.ff.Facíát ea que notátur per eundé bat.in,l;
lege Tulía.in fi.C.de idícta viduítate. Et lege Iulía.mifcella
teflator
tollenda.vbí formádo queftíoné affert,p quando
nubé
relínquít mulíerí donec cafte & honefte víxerit:certe hos
do & fic cotrahédo fcdim
matrímontá, dicitur cafte &
|
ENCOMIVM,
Fo. XIII,
nefte viuere.Ita tenuít Bar.ín aut.hoclocü.C.fi mulíerfecü
alíís varíís ín locís.Multainfertaíniuribus
do
nupferít,&
poftrís cofcribütur.quib? profecto authorítatib? conubía
multotü contínétíg ftatum amplexátur:nec folá ín noftro
& in teftaméto veteri.Sanct? erii Abrahá & alii
guo:verü
multí patríatche plures vxores non folá feríatím verü vno
vno & eodé tempo»
téporis concutfu habuerüt,Ex quibus
tamé íuftí & fancti to^
re plerofqp liberos fufceperunt.Hi
to orbe paffim celebrantur : nunc & mortalíü pofterítatí
corá
cuí oria nuda funt. & aperta Jíuxta tex,nota.ín
deo(
min? igitur fancta,btá An
c,pernícíofam.xvíií.q.ii.qc
INon
fi vni
deí matrís cenferí debet qp
pluríb?nupfit,3
na mater
Cum íta opus effet. Et nihil infuper. vtílíus
.
.
folínupfiffet:
eft.Bon? tex.in.$.
muptíis furis cíuilís authorítate copertü
hec nos meríto couenerüt.in auten.de reftitutío.8
ea que
arit ín vndecímo méfe poft morté vírí col.ifíi.vbí dícitur.
uib? ní»
Ín fíne.& perículü fuftínétes,maxímeín
homínes
facere
valentí^
híl eft homínib? vtílíus,cang folis
fint
eft
an
anfecunde vel vl»
bus.INec
príme
nuptiís.Q
profpiciendá
teríores nuptig,quia nüd dánandg. accedat tex.ín.c,aperíá
& ín.c.deus mafculü.& in.c.qpfi dormíerít.xxxí. q.í.díuus
nube
náq Auguftín?ín predícto capítulo aperiá.nonullis
re prohíbétib? a quíb? eí fuerat de bígamía obiectüzre
fpodet ínquíés A períát quefo aures obtrectatores mei & vi
deát me fectdas nuptías & tertías ín dfio cóceffiffeQuui fe
cundas & tertías nuptías no dánauit primü potuít dánare
matrímoniüEt dícít tex.i.d.c.q ft dormíerit ínquit vír ei?
non dícít prímus vel fecandusvel tertíus vel quartus.INec
nobís defintendum eft quod non definit
Vnde
apoftolus.
c
-
|
IOANNIS BERTAVDI
mec
1i
...
H
!
.
1
L
.
|
-
vllas debeo damnare nuptías nec eís verecundia ínfer
xe numerofitatis.domín?auté
p
—
feptenaríá no dánauit.H
gc
funt verba tex.& paríter beatí Auguftíni fuper.i.epiftolá
ad
dicit ídé Augufti.non dáno bígamos imo
Kectrígamos & dici poffet octogamos. Et ídem. Ego
nunc voce proclamo libera no dánarí ín ecclefia
bígamía
imo nec trigamíá íta lícere quínto & fexto & vltra,quo
modo fecundo recte nubere.vt ín predícto.c.aperíá. Ad
tex.ín.c.ficut alteríus ín verbo.regulatitet.víi.q. í
ín
Legitur confilio gangréfi vt. refert Io.de monte.ín fuoprompt.ín verbo adolefcentíores ín.ii.volu.quí alíqua ad
hoc notabilía
$.Síqs nuptías ínaccufatíoné duxe
rít:& mulíeré fidelé ac relígiofá cá víto fuo dormíété abo
Corín. Vnde
fi
Et
&
hoc facít
adducit,
minádáefTe crediderit,aut etià accufandá:tand non poffe
|
l
:
|
cóíugatos ín regnum deí íngredí:anathemafit. Hec funt
verba formal.tex.ín.c.fi quís nuptías.xxx.dift.Spírítu fan»
&o qué e fummo rerü paréte fperamus admínículante no
bís(
vt verbís legís feciide vtar.C.de fum.trí.& fi.catho.^)
ín his. ín alíís luteranorü vere píetatis,hoftíum execran^
&
dorum erratis deteftandis: círca díug Anne eíufg; nobí^
lffimz & fanctíffimz prolís cultü nónulla preclara fupe^rius multorü doctorü authoritate enucleauim?. Cofert ta
mé nobís adhucvídere María Cleophe Iefu matrís fororé
fuiffe , illudIoannís decímonono:Stabát íuxta crucé Iefu
mater eíus & foror matrís eius María
E.
|
Cleophzz &c.Qua
fcilícet María Cleophze alías María Iacobí dícitur. Vnde
fllud Mar.euágelífte.ví.c.Multí Iefum ín patría fua docen
té audíétes dícebát. None híc eftfaber fil? Maríg, Iacobi
frater Jofeph & lude && Símonís? Difcernentes difficulter
SEA
W
pbindegein rupe bare
emt i UIS IRDEUTMONNATUAEMMC
IO 7r
cer ont ares
cM
E E
A
iERR
.
UE
T
-
-ENCOMIVM
—
FOXIIL
Icf a mínoteTacobo,quia fuit e fimilis prorfus i perfona;
Q uod fane declarat glo.oppído fingularis ín iure ín.c.por
ro.Ixví.díft.cii textus ibí dicat.Et fecundü carné frater do
míní nücupatus eft.dicít glo.quía filius fuit fororís matrís
domíní.
Vel quía fuit eí fimilís prorfus i perfona. Vel quia
mater eiufdé lacobí mínoris vídelicet María Cleophe alías
Iacobí dícta fuít filía fratrís Iofeph quí putabatur. pater
domíni.Quoníam aduerte qp ex fententía &.doctrína com
2
,
muní theologorum ex facrís euágelíorum textíbus excet^
pta Alpheus fecundus marítorum beate Annx frater fuít
fancti lofeph patris putatíui chríft.Et de eadé María Cle^
ophz vel lacobí dícta loquítur glof.ín.c.Iacobus de con«
fecra,difti.i.Rurfum de María Salom que & nos fentíés
predí.de monte.ín prefato prompt.ín.í.colum.ín verbo Io
annes euangelifta,inquit:hic eft loannes euágelifta
Maríg
Salom verbípare virginis fororís filius:quí grauíffímus
fuit & fchifmatícorum,& heretícorum ínfectator Quae
ením de vítandis fiue fchifmatícis fiue hereticis verbís do
cuít factis exhíbuit;prout eft bon?
cítans auctoríta
tem dífcipuli ei? polycarpi.In.cap.omnís.xxíííi.q.i.8t ís dí
uus Ioannes euangelifta Maríz Salomz filíus
quí a diuo
tuba
&
tonitrui
filíus vocitatur
euangelíca
Híeronymo
a chrífto tametfi omnes
apoftolos amaret,pre ceterís ta^
bonus textus ín.c.legí^
men famílíaríus dilectus eft:vt
mus ín Efaía.xciii.diftinct.Fuit eíufdé díui Ioannis
euáge^
frater
alter
Iacobus
dícítur
lífte
apoftolus quí.
maíor ex
fororís
eodem vtero díug Salomz
virgínís Maríz fatus
eodé
ex
fcilícet
&
Z;ebedeo, eiufdem Maríz: Salo»
patre
:
;
3
]
textus
|
|
eft
n
jd
mz
coniuge. Hec líquído commun ecclefie & fanctorü
-
c íi
DR
sn
|
..
JOANNIS BERTAVD,. :
5
-au£torítaté infequédo prefatus Iaco. Bergo. atteftatur ín
fapple.chto.lí.víi-fo.cloxí.ii.col. Nouímus tf religionem
fingulatem & fan&ímoniam eíufdé Maríx Salomz fov
zorís virginis Maríz,quá non vícít marítalís
affectus tem
poralís fcilícet,vt Chrifto zcterno fpofo n6 adhereret.Et qp
hxc María Salome fuerít mater eorundé, Ioannís vídelí
'ceteuangelifte,& Iacobí maíorís, deprehenditur ex Mat»
thzí.xx.c. que ab Orígene,& Chryíoftomo vere pacífica
'eft appellata.hec ínfup beata María Salome fic dícta eft a
patte fuo Saloma tertío maríto díug Annz, vtoftédít per
do.Silue.de príerío; fua aurea.R ofa fup Mattheü,& iftud.
eft de mente do.Hugonís cardí.fuper Matthe.xx.c.ínfinu»
antís Iacobá & Ioanné effe confanguíneos Chrifti fecídü
catné.Idq, palá fit fcrípto Petrí comeftorís,i fcholaftíca hi
ftoría de petítíone filíori ZZebedei;ín.c.qd íncípít,& affu«
mens.Poftremo nobís adhuc fuppedítat vníca fentétía pro
communi orthodoxe fídeí, 8; vniuerfalís ecclefie de díua
Anna filíabufq, eíus coclufione;hec eft equídé fentefi.& au
é&torítas qux fequítur, R.euerendí prz'fulís do.Petri de na^
talíbus,qux fane vníca fuffíceret contra tanti errorís &
pertínacitatís labem.INà ín Catalogo fanctorü, ín quo ví?
tz Marízx Iacobí & Salomx ínferuntur ab eodem, ínquit
María Iacobí,(cílícet mínorís,qua ab alío euangelifta Ma
ía Cleophsx dícítur,fuít foror beatze vírginís Maríze vte^
,
-
rína, filía fanct Annz & Cleophze.cuí ípfa nupferít mor
tuo Ioachín prímo víro domíng noftre vírginís Maríze ee»
nítore, hec María Iacobí Cleophz dícta,tradíta eft ín có^
iugé alpheo,ex quo quatuor filíos eenuítfcilicet Iacobum
.
UT
(
apoftolü,qui dícítur mínor ad dífferentía alterius maíorís
B
T
s
;K
(COMIVM | ? FoXV.
vocatíone:To
non q ifte mínor fuerit tate fed pofteríor
Mathía
dícítur
fortítus
Barfabas.Et
feph íuftum
quí
Iudam
fcilicet María
cum
fuít:&t Symonem,&
apoftolos;hec
Iacobí,vel Cleophe fic appellata cum María: matre Iefu
forore fua ad crucem domíni ftetít &| cum ea mortem Ie^fu deleuítzatq; cam Magdalena & altera María círca cór
pus domínícum perungendü folícíta fuít.Ideog; eifdem
domín? apparuit vt ín refurrectióe domíníi canítur.De fan
cta autem María Salomx,íta ín prefato catalogo fancto
rum fcríbítur. María Salome fuít etiá foror deí genitricis
Maríe vterína:filía ern fuit fancte Annz,&
Mlarítí e?:cuí Anna poft mortem duorum virorum fcilícet
Ioachín & Cleophe;fuit matrímonío copulata.Subdit ínfu
er.hec auté María Salomz vxor fuít Z'ebedei,ex quo
ge
nuit filíos Iacobum maíoré apoftolum & Ioanné etiá euá^
gelí(tam.Et hec cum fororíbus círca paffíonem chríftí &
fepulturam & corporís vnctíonem laborauít:chríftumq: f£
bí & duabus alíis appatétem videre meruit,vt fupradictü
eft. Hec filíum fuum Ioannem euágelíftam audíés Rome
detenturn ad ípfum vífitand acceffit:fed cum eum ín exí^
lium relegatum audiffet & redíret ín cíuítatem quandam
'campaníe ibí defuncta eft:cuíus corpus ín fpelíca fepultá
díu latuít : fed reuelante filío efus Iacobo proceffu tem^
"porís índeleuatum eft mirofragrans odore & míraculís
fulgéssatqii ipfa ciuitate dígno honore códítá eft-Hec au
filíab? díug Anne
té de beatís María Iacobí &
vterínís fororíb? vítgínis Marie i catologo fanctor(i ínfer
vítas fancti INícodemí,& fancti Iofeph ab ari»
ta funt
Et fubfequítur horü pradíctorá quatuorfanctorü
'
Salomz tertíi
Salomz
'
&
poft
,mathía.
2:0
cu
ar
e
|
..
IOANNIS BERTAVDI
ideo híc acta ponütur quia dies certos non habentes opti»
me tefurrectionis fefto applicátur,eo qp fepulturg & refur
rectíonis domíníce confortes maxime fuerunt atq; partici
pes Enímuero hará Maríg Cleophz & Salomz.fororum
vírgínis Maríg beata corpora nüc ín gallía celtíca recódi
Ts
P
d
ioppído quodá exíguo gallís & plerífq; alíis ob
ipfa faned relígiofo,e regíone maffilíg cíuitatís prouíncía
lis comitatus : vnde c Kobertus olím Sícilíg rex & pro
uicíe comes prafata corpora ex eorü cellula i qua ad pre»
fens celeberríme confiftunt,ea quídé euellí ímperaffet,fru»
fira níxus eft: quandoquídé amplexu gemíno díuínitus pa
lam adeo coníuncta funt vt quondá feparata fuíffe mínus.
erederentur : fratre Ioanne veneto perípicuo auctore ín:
vitís ipfarum tríum maríarum. INec mírü confortíü ípfa»
xü fanctarü fororü poft obítü annuente deo optímófactü.
quod víta vegetante apprime illibatá conftíterat.Nopro
cul illínc abeft María Magdalena:cuíus corpus ín eadem
prouíncía & regíone velutí quadam predíctorum corpo»
rum coniunctum proxímitate veneratur, Natale au^
temfancte Salomz feparatím ínquíente beato Augufti^.
noín martyrologio fanctorum,celebratur vndecímo Ca»
ta vifunt
|
.
,
,
f
|
:
j
lendas INouetmbrís:at commune feftum fanctarum Viae
ríarü Iacobí & Salomz fororum matris dei celebratur
octauo Calendas íunii:Rítu tamen claríffímo facrí coeno
bíí carmelítarum apud lutetíam e permíffu & auctoríta^
té fummí,vt fertur,pontíficis feftum fanctarum Maríz Ia»
cobí & Salom fororum matrís dei domínico intra octa
uas fereníffimg afcenfionís
dominice propter populí co^
piátépeftiue colít & veneratur. Hec vero qug vtcügpde
|
-ENCOMIVM
Fo. XVI,
:
díua Anna eiuf nobiliffima ac fanctiffima prole habuí4
mus, vatiis multorum doctorum fententiis fulcita fatis fa
perg; comprobauímus. Illos ígitur prameditarí íd opor^
tet
quí aduerfus tantorum doctorum, & fanctorum patrü
fctípta, & ecclefiz rítus farí nítuntur.íuxta
confi, domini^
ci.ín.c.ponderet.l.díftín.& eft tex.ín.ciínter hírcum de poe
niten.díftinct.iii.
Verba cutus funt. Virtus lenta eft,& cím
percótatríx:íníquítas autem omnía precipítat. fimilis tex:
Ín.c/fciendum.xxíx.díftín&t. Quíd igítur ad ineluíbilem id
genus ímpíetatem iftos pellexit? nempe quod Heroftratü
ad Díane ephefing templí concrematíonem vt. vídelícet
infignis fcelere nomínis fuí famam ímmortalem redderet.
Sit hoc eorum non dico audacíz;quando non admodum
id exhorrent nomínís,fed amentíe:qua víncüt
igítur orthodoxí fideles ab laudatíffimo Maríarum cultu
,
omnes.INos
FINIS.
nund deterreamut.
-
Eíufdem de díuz: Annzeíufqp facratiffímzs prolis:
tríum aríarum nepotii mírabilí fcetura Epí^
ac
eramma.
Nm
Ác
|
pop
:
díctu ramum propago creauit
vuam ramus cui fuít vua
parens.
Vua eft ex María dignatus orígo falutís
Emanare deus,vitis es Atina vetus.
Vitis es Annavetus:lapfo qua celítus imbre
Stipítefrugifero confita cuncta prxís.
Hanc coluere vírí
-
Ioachín;Cleophas,Salomafqg
—
Quorum eft vbertas mírafecutamanus.
4^
—
:
2222
Cin
——
(01.10
oa
0
css
bus
-
M!
tU
i
aoi
aso
20
|
—
Pu
Au a
ERA
(Ce
M
2o. JOANNIS. BERTAVDI
Cuíqp fuus palmes merces fuit ampla laborís
Nontuus equalem iaífice cultor habet.
INomíne depofito matrís,propagíne ftírpes
Auulfz fulcos obtínuere fibi.
Príma tenet domíní nomen Cleophzqp fecunda;
tertía nomen habet.
Atq; patrístresSalome
funt,fed fructum protulít illum
Laudand
Príma ad quem relíqui cum genitríce níhil.
Is fiquídem ín terrís fine patre renatus,olympo
fatus.
. AE qualiífuerat de genitore
Fert domíni fratrem Cleophe, fanctumg; Símonem
Et Iudam fanctum treís fideí proceres.
ET
Huíc erat & quartus cuí magnum agnomen Iofeph
.
.
!
-
-
-
.
:
.
E
E
.
E
Iuftus pro víta candídíore datum.
Ioannem genuít fratremq lacobum:
,Tertía
Dilectos domíno:umínafaufta píís.
Feclíx propago propagíne fauflíor orta
Inclyta ftírps ftirpem profperítate preít.
——
|.
Víneamanauitcxlo,cglumqiremifit
Quonos oMarix concioveflraferat, —
Surgens príma fuí vobis preconia Chriftus
Tradídit angelícís nuncía dígna fonís,
Díuínos agedum docte fedare furores
Humanum fuperís concilíate genus.
.
;
.
Bfufdem ín Luterum tetraftíchum.
Hic contra ínceftum,mendacem,facrlegumq;
Martínum Luterum prompfimus arma píís.A q; luto luter eft non luter luce vocandus
-
.
Lumína quí cxli pellere cuneta parat,
d
EN
d
$*
—
o:
——ÓÉÓTE€—Á
T
—Á
T
——HEt€
?
T
X
z
:
EPSTOLA.
FOXVIL
|
Genetofo fummeq, colendo femper & obferuando a*
dolefcenti,loanni Mótifpéfati domíno, Io.Bertaudus
Petragorícus Turrífalbz alumnus ín ducatu Engov
lí(meá. S. P. D.
nut
|
|
adolefc£s
Icí non poteftíngenue
dtum volu«
animo
meo: dum
obrepat
Wptatís
ipfius cofpe4
|ctui mentifq; oculís laudatíffima tua índoles
Siquidem ín te cum corporís tum
anímí dotes fplendefcüt magís ac magís per
atatís gradus:qua fanere aut equaftípreftantíffimorum
tuorü gloríá, aut fuperaflí potíus: d res breuforis exépli
fubíectione tota elucefcet.Títum fingulare Romani ím^
períí decus hocín genere tenuiffe primas, omnes confen^
tíunt.Fuitínquiunt.forma egregía, quz cum auctoritate
coníunctam haberet gratíam.R.obore non vulgarí,przcí^
pua memoría , docilítateg; ad omnía claruít prz caterís.
Q uid autem píetatís vt ín te fit velípfa,vt aiüt precordia
funt índícío: íneffe ín te certe perfpícuum eft dignam ín»
genuo adolefcente vocem.Cxterum Apollonío validum
eíus collum demulcenti, percunctantíg? quís tam firma.
ceruíce taurum íugo fupponeret: quí me ínquít vítulum
a
prímordiís educauit:vtígy patrem ínfinuans:ad cuíus om
ne obfcquium fe promptum fore pollicebatur. Síngula
at hec ín te, quís no admíratur & fufpícit: Verü ne ab vn
guíbus leoné vídear exíftímare, corporís aíq; bona quib?
intertue xtatís os facilete excellenté gerís: fi íufta lance
penfitem fiue ad corporís egregíi, fiue ad anímí díuíni
dotes afpícíam : quem tíbí ex equo conferam non ha^
beam.Nam cum verborum copía etiántim aüreí fluminis
$3
qi
Adobiicitur.
,
-
9
e
D
-.
JOAN. BERTAVDI EPISTOLA
ínflar.exuberás pbáde tue docilícati fatís effet: potiorem
tfi teín oibus que ftrenuí anímí decét adolefcét£ fruftra re
ram?.
pfecto ríte memoríc tue fconiá accedetet,fi ce
His
ei? felicitate equaffe Themíftoclé foret íncóptü.Quocírca
ad píetaté tuá feftínet oratío:d c& ad opínioné t& ínnocen
tízc,tü itegrítatís tetott cómédarit fore equídé nó diffído
uín ad ímmortalítaté alíiquádo vehat: quandoquídé obfe
quétíoré matrí fol ípfe te vidít nemíné,vt cui?nó díco íuf^
fu fed nutu, nec nauím preterfluenté íngtedí grauarere:
il
quátoíure ambígit nemo cui prxter ceteras nobilítata
luftríffimz domine mee,tug genítrícis Francefiz de Maro
lio pfpícua eft íntegrítas.Q agedü perge quo ccepiftí
fcíto dete
tecpeü £fta q míhí fere puero es
vírtute fü»
fpé oés cócepilTe eaqs exfpectarí a te da fima
uare
cognit? (má
.
,
pfa^
mod ígenío füt exfpectáda:íd ípfü exfpectatíóís
vt
foles;frequens
cile fi cá vírís pbítatís gloría ínfignib?,
ad ímítandá
tibi
euades
eorü
fimilís
tü
verfabere. erii
quos
tu? frater
ppofuerís.Meo fure affeuero íd caufe fuiffe: cur admí^
ad magnü burgüdionü guberatoré,dfim,vt phíbét
raldá admírandü pfecto vírtute duc£fe cótulít.Illinc certe
ad amplíffímos honorii gradus nullo negocío guehet:cá
pmerédz alíenz volütatís artíficio heri fuí tátum
vices
-
ffertím
a
eratíc collegerít,vt eius delícíe & fingularís ppemodü to
mor habea£.Proínde & fratrí fortuná gratulare eodéq;
cua firmius
tus afpíra,quoi excelfo ac illuftriloco fita laus
tibí columé nácífcat. Vale, &,ín tu& Bertaudü mutuo fis
anímo quí charíoré te habet nemínem. Iterum Vale,
Ad Io.Bertaudü Petragorícá eximium vtríufg; íurís
píefforé Ioánís Amplexorís Belgící diodecaftichon,
*
M
Um
T
TT
—ÁT
IO. AMP. EPIGRAMMATA;
ms
MÀ
FOXVIIL-
Aurus coeleflis,taurus mons taurus íti atuos:
Hsc tría cognomen dant referuntq; tuum.
.
Vtfidus radías.ftas vt mons,tobore tautum
Affequerís:vírtus hacc tíbí dona dedít.
Alba turre fatum te príma Lutetia cepít
Alma tholofa dehínc:fequana rurfus habet.
Grammata Parthífiís dídícíftiura Tholofe:
Nunc te nobilium cura forumq, tenet,
INec tamen vfqj;adeo caufis cíuilibus ínftas,
Quín ferues ftudíís ocía digna tuis.
Inter nang tuos pravfens fcetura labores,
—
|
3
|
De tiíplící María nobile prodit opus,
Eiufdetmn ad lectorem hexaftíchon.
Reis docet híc Marías Bertaudus ;eafq; forores
Et tría de totídem nomína fumpta viris.
Treís docet hzretícus doleat
j
—
dtülíbethífg;
'Pfallendum duplex collígít offícíum.
Treís Annz gnatas credens huíc lector adhzzre:
Qui fua verídícís teftibus vfq» probat.
à
Ft
'
T
Afcenfius lectorí
Iodocus Badíus
pío Salutem.
Abes lector Chríftíanze píetatis obferuantíffime,De
Maríarü ortu,genere & víta claríffimarü Encoe
míü profecto aureit.D
JI oánts Bertaudi a Turre alba ín du
|
3
ámÓ€EN
H
P
—Á—
Engolifméfi,clarís natalibus,preclaro íngenío 8& mo
zíb?clarilfimis felícíter natí,ab eogy míra índuftría,fiimagg
catu
|
pietate cócínnatü ac edítü:fola er fanctílTimarü matrona
.
fü venerationé expetít:ideoqp earüdem rei díuínz &z horae
ríum officium fubíunxit. Vale 8 opus pexlege.
TOLIDIHZQUE )
z:
i
aai
aisi
eR
NN
Fk
"UU
i
y
i
n
z
l'BIBLIDTHEOUE
i
|
BELA VILLE
—JLBE BéRISU
E
:
ie
Eri